Аса Жоғары
Мәртебелі Аллаһ дінді ұстануда қатаң басшылыққа алуға бұйырған діни заңы
(шариғат) деген не?
Жауабы: 
Бұл Ибраһимнің
(а.с.) бірқұдайшылдық дінін таза күйінде ұстану дегенді білдіреді. Міне, Аллаһ
Тағала бізге Өз аяттарын былай баян етеді:
 «Аллаһ құзырында шынайы дін – Ислам». (Әли Имран, 19)
 «Олар Аллаһтың дінінен басқа дін іздей ме?!
Көктердегі және жердегі барлық жан иесі ерікті, еріксіз түрде Аллаһқа
бойсұнады». (Әли Имран, 83)
 «Өзін білмеген ақылсыздан басқа кім Ибраһимнің
жолынан бет бұрады10?!». (Бақара, 130)
10Бұл жерде ілімге
ұмтылмай, өз жағдайы туралы ойланбауымен өзін опат болуға тап қылатын пенде туралы
айтылуда.
 «Кім Исламнан басқа бір дін іздесе, әсте одан
қабыл етілмейді де Ахыретте зиянға ұшыраушылардан болады». (Әли
Имран, 85)
«Немесе
дін тұрғысынан Аллаһ бұйырмаған нәрсені оларға шариғат ететін ортақтары11 бар ма?!». (Шура, 21)
11Бұл жерде адамдар
өздеріне құдай санап, оларға Аллаһ Тағаланың жер жүзіндегі барлық істі басқару
қабілетін таңып жүрген біреулері немесе басқаларды дінсіздікке шақырушы адам
бейнесіндегі шайтандар туралы сөз болуда.
Бұған дәлел
болатын басқа да аяттар бар.

9-сұрақ:Ниеттің адалдығы не?
Жауабы: 
Құлдың
ниетінің адалдығы дегеніміз жасырын яки әшкере істері мен сөздері арқылы Аллаһ
Тағаланың ризалығына ұмтылуды мақсат етуі6.
Бұл мәселеге қатысты Құран Кәрімде көптеген аяттар бар. Енді міне осы аяттардың
кейбіріне назар аударайық.
6Басқаша айтқанда, Аллаһ
Тағала риза болатын және тек Аллаһ Тағаладан сыйлық күтетін амал жасауға
ұмтылу.
Аллаһ
Тағала былай деді:
 «Оларға нағыз ғибадатты Аллаһқа шынайы ынтамен
ханиф7 түрде орындаулары әмір етілген».(Бәйинә,
5)
7Ханиф – бірқұдайлық
дінінен ешқандай да айнымайтын адам. Ертедегі араб елінде христиандарға да, яһудилерге
де қосылмайтын және бұтқа да табынбайтын, тек бір Құдайға ғана сенетін
адамдарды осылай атаған.
«Сондай малын сарып етіп тазарған.
Оның онда ешкімге берер еселі сыйлығы жоқ (біреудің өзіне істегенінің бодауы
үшін емес). Тек Ұлы Раббының ризалығын ғана іздейді». (Ләйіл,
18-20)
«Оны жақсы көре тұра, міскіндерге, жетімге
және тұтқынға жегізеді8. Олар: «Шын мәнінде
сендерді Аллаһтың ризалығы үшін тамақтандырамыз. Сендерден бір төлеу, алғыс
тілемейміз»,-дейді». (Инсан,8-9)
8а) Яғни, Аллаһ Тағаланы
жақсы көре тұра
   ә) Бірақ, бұл жерде адамдардың
өздері үнемі аштықтан зардап шеге тұрса да өздері жегісі келсе де, басқаларды
тамақтандыру туралы сөз болуы да мүмкін.
«Кім Ахырет пайдасын қаласа9, оған оның пайдасын
арттыра түсеміз. Ал енді кім дүниенің пайдасын іздесе, оған одан береміз. Оған
Ахыретте несібе жоқ». (Шура, 20)
9Бұл жерде Аллаһ Тағаланың
сыйлығы туралы сөз болуда.

Шын ықылас деген не?
Жауабы: 
Бұл
жалқаулық пен салғырттықтан бастарту, өз сөзін іспен дәлелдеу үшін күш-қайратын
жұмсау дегенді білдіреді.
Аллаһ
Тағала былай дейді:
«Ей, мүміндер! Істемейтін істеріңді
неге айтасыңдар? Істемейтін істеріңді сөйлеулерің Аллаһтың құзырында зор ашуға
себеп болады». (Саф, 2-3)

Ғибадаттың қанша шарты бар?
Жауабы: 
Ғибадаттың үш шарты бар:
- Құлшылық жасауға деген шын ынта-ықыластың болуы;
- Ниеттің адалдығы;
- Құлшылықтың қай түрі болса да шариғатқа сай келуі;
Өйткені, Аллаһ Тағала дінді тек шариғатқа сәйкес ұстануды бұйырған. Сонымен құлшылық (ғибадат) тек шын ниет пен шариғатқа тура келуі арқылы ғана қабыл болады екен.

Аллаһ Тағаланың нені ұнатып, нені ұнатпайтынын Аллаһтың құлдары қалай біледі?
Жауабы: 
Адамдар бұл туралы Аллаһ Тағаланың оларға Өзі ұнатып риза болатын істерді орындау және Өзі ұнатпаған әрі теріске шығарған істерден тыйылу туралы бұйрығы, Өзі жіберген пайғамбарлары мен түсірген кітаптарынан біледі. Міне, осылайша адамдар Аллаһ Тағаланың даусыз дәлелдері мен теңдесі жоқ даналығын білді. Бұл жөнінде Аллаһ Тағала былай дейді:
 «Пайғамбарларды қуандырушы, қорқытушы етіп жібердік. Елшілерден кейін адамдардың Аллаһқа қарсы сылтауы болмауы үшін». (Ниса, 165)
Және Аллаһ Тағала былай деді:
 «(Мұхаммед (с.а.с.)) оларға: «Егер Аллаһты сүйсеңдер, онда маған ілесіңдер. Сонда Аллаһ (Тағала) сендерді жақсы көріп, күнәларыңды жарылқайды. Өйткені, Аллаһ Аса Жарылқаушы, Ерекше Мейірімді» де». (Әли Имран, 31)

Не нәрсе Аса Құдіретті, Ұлы Аллаһқа құлдың сүйіспеншілігінің белгісі бола алады?
Жауабы: 
Құлдың Аллаһ Тағалаға сүйіспеншілігінің белгісі – Аллаһ Тағаланың ұнатқан нәрсесін ұнату, Аллаһ Тағаланың ашуын келтіретін нәрсені жеккөру. Сондай-ақ, Аллаһ Тағаланың бұйрығын орындау, Ол тиым салған нәрселерден аулақ болу, Аллаһ Тағалаға жақын болғандарға достық пейіл білдіру. Міне осы себеппен Аллаһ Тағала үшін дос тұту және Аллаһ Тағала үшін дұшпан болу адамды өз иманымен барлық нәрселерден артық біріктіреді. Бұл туралы Бара ибн Азибтің (р.а.) сөзінен тізбек тартып жазған имам Ахмадтың «Муснадында» Пайғамбарымыздың (с.а.с.): 
«Аллаһ үшін жақсы көру және Аллаһ үшін жек көру адамды иманымен бәрінен де берік байлайды»,-деген сөздері келтірілген. (Ахмад, Термизи)

Ғибадат деген не? Қандай амал қай кезде ғибадатқа айналады?
Жауабы:
Ғибадат дегеніміз – Аллаһ Тағала ұнатып, разы болатын әшкере және құпия сөздер мен істерді орындау әрі бұған қарама-қарсы келетін барлық сөздер мен істерге қатысы болмау.
 Ғибадатта екі нәрсе: махаббат пен бойсұну бар. Кемеліне жетсе ғана амалымыз ғибадатқа айналады.
Аллаһ Тағала былай дейді:
 «Және сондай иман келтіргендер Аллаһты аса артық сүйеді». (Бақара,165)
 «...ал олар Раббыларынан қорыққандықтарынан жалбарынады». (Муминун, 57)
Және де Аллаһ Тағала осы бірінші мен екіншіні біріктіріп былай деді:
 «Өйткені бұлар жақсылықтарға ұмтылады. Бізден үміт пен қорқу/5/ арасында тілейді де Бізге бәйек болады». (Әнбия, 90)
/5/Бұл жерде Аллаһ Тағаладан сыйлық алу және Оның жазалауынан қорқу туралы сөз болуда.

«Құл» (абд) сөзінің мағынасы не?
Жауабы:
Егер «құл» сөзін құлдыққа түскен, бағынышты және бас июші деп түсінсек, онда «құл» сөзін жоғарғы және төменгі әлемдегі, мейлі саналы немесе санасыз, кебу немесе дымқыл, қозғалыстағы немесе тыныш халдегі, белгілі немесе жасырын, діншіл немесе дінсіз, иманды немесе имансыз, тағы басқа барлық жан-заттарға қатысты қолдануға болады.
Мұның барлығы Аллаһ Тағаланың иелігінде. Оған бағынышты, Оған бойсұнушы және Оның басқаруында, сондай-ақ жоғарыда аталғандардың барлығы Оның айтқанымен жүреді, бәрінің жететін шегі бар және қас-қағым сәтке де ұзарта алмайтын өз мезгілдері бар.
 «Міне, Аса Үстем, әрнәрсені Білуші Аллаһтың өлшеуі». (Ясин,38)
Әділ, Дана Зат тарапынан басқарылудың нәтижесі міне, осындай!
Егер де «абд» (құл) сөзін Аллаһ Тағаланы сүюші, құлшылық етуші, бойсұнушы (абид) мағынасында түсінсек, онда бұл сөз тақуалығымен Оған жақын болған, Ол құрметтеген, Аллаһ Тағаланың: 
«...Оларға қорқу да жоқ әрі олар қайғырмайды» (Мәида, 69), деген құлдарына қатысты болады. 

Бүкіл әлем не үшін жаратылды?
Жауабы:
Аллаһ Тағала былай дейді:
«Көктерді де, жерді де әрі екі арасындағы нәрселерді де ермек үшін жаратпадық. Екеуін ақиқат бойынша жараттық/2/. Бірақ олардың көбі білмейді/3/». (Духан, 38-39)
/2/Яғни, тек Аллаһ Тағала ғана бәрін Жаратушы және Оған ғана табыну керек деген ақиқатты орнықтыру үшін (жаратты)./3/Көпқұдайшылдар туралы сөз болуда.
«Көк пен жерді әрі екі арасындағыларды босқа жаратпадық. Ол қарсы келгендердің ойы». (Сад, 27)
 «Негізінде Аллаһ (Тағала) көктерді әрі жерді шындық бойынша жаратты/4/. Әркімге қылығының бодауы беріледі. Сондай-ақ олар әділетсіздікке ұшырамайды». (Жәсия, 22)
/4/Мұндағы «шындық бойынша» деген сөз бүкіл әлем ақиқатты айқындау үшін жаратылған дегенді білдіреді. Ал ол ақиқаттың мәнісі барлық жаратылғанның Жаратушыға табынуы мен әр адамның өз Жаратушысына қалай табынғанына байланысты әділетті түрде құрмет немесе жазасын алуы.
 «Жын мен адамзатты Өзіме құлшылық қылулары үшін ғана жараттым». (Зәрият, 56)