дуска калайсын

Амансын ба Дос? Сен калай осынша дарежеге дейн котерилдин?

Друзья оцените моих песен...

Досанәлі ДАУЫЛБАЕВ: 25 машина алып, 25
машина саттым

Азан шақырылып қойылған аты Досанәлі
Дауылбаев болса да, жұрт оны «Дос» деп атайды. Қызылорда облысы,
Жаңақорған ауданының тумасына сахнадағы лақап атты радиодиджейлер
берген. Досанәлі деген есімді ұмытып қалған жүргізуші әншінің алғашқы
әнін эфирге шығарғанда «Достың орындауындағы әнді қабыл алыңыздар» деп
жариялаған. Досанәлінің Дос атануының қысқаша тарихы осы.

- Сен бір сұхбатыңда «әнші бо­лу үшін ақша
керек» депсің. Сонд­а табиғи талант пен туа бітті да­рын қайда қалады?
-
Қазақта «ақшаң болса қал­таңда, талтаңдасаң талтаңда» де­ген сөз бар.
Осы сөз бүгінгі ән­шілерге қатысты айтылған десе ар­тық болмайды.
Өйткені қазір қал­тасы тесік әншімен ешкім сөй­леспейді. Мейлің, сен он
жер­ден, жүз жерден талантты бол, да­уысың мен түр-тұлғаңда мін
бол­масын, бәрібір, ақшаң болмаса, эс­траданың табалдырығын тоз­дырудың
қажеті жоқ. Себебі ән­шінің әр басқан қадамына қар­жы құйылуы керек.
Сенбесеңіз, те­леарналар мен радиоларға «мен, әншімін, бейнебаянымды
та­ратыңыздаршы» деп барып көр­ші, сені танысын, танымасын ең әуелі
«ақшаң бар ма?» деп сұ­райды. «Әнші болу үшін ақша ке­рек» деген сөзді
осының бәрін өз басымнан өткізгеннен кейін айт­тым.
- Ақшасы
барлардың барлығы ән­ші бола берсе, қазақ эстрадасы құрдымға кетпей ме?
-
«Ән шығарғанның бәрі - Шәм­ші, ән айтқанның бәрі - әнші емес».
Сондықтан алаң­дау­дың қа­жеті жоқ. Керісінше, әнші­лер­­дің көп болғаны
жақсы. Ха­лық жа­бы мен жүйрікті, қыран мен құз­ғынды өзі танып, өзі
сұ­рып­тап ала­ды.
- Ел арасында «Дос ән жаз­дыр­ғанда,
бейнебаян түсіргенде қар­жыдан қысылса, банкке барып не­сие ала салады
екен» деген әң­гіме бар. Осы рас па?
- (Күліп алды) Жоға,
Құдай сақ­­тасын, алмағаным несие бол­сын, жел сөз ғой бұл. Банкке тап
осын­дай мәселемен барған емес­пін. Маған Еркебұлан Әнуарбек де­ген
досым көмектеседі. Сосын өзі­ме-өзім қаржы құямын.
- Қаржыны
қайдан аласың?
- Көлік алып, көлік сатамын. Үс­тінен көрген
пайдамды өне­ріме саламын.
- Көлік сатқаннан түскен пай­да
бейнебаян түсіруге жете ме?
- Құдайға шүкір, жетеді.
-
Машиналарыңды базарда сатасың ба?
- Жоқ, газетке жарнама
берем.
- Осы күнге дейін неше көлік алып, неше көлік саттың?

- Бір апта бұрын «Мицубиси галант» деген көлігімді сатып
жібердім. Жалпы­, бүгінге дейін 25 ма­шина алып, 25 машина саттым.
-
Қаржылық дағдарыс кезінде мұн­дай көрсеткішке қалай қол жет­кізіп
жүрсің?
- Білмеймін, тұтынушылардың та­мырын тап басатын
шығармын.
- Саудаға бейімің бар болып тұр ғой...
-
Мүмкін.
- Қарыз беруге, қарыз алуға қа­лай­сың?
-
Қарызға ақша беремін. Қа­зірдің өзінде таныс-тамырларымда 5 мың АҚШ
долларым жүр. Күліп ба­рып, жылап қайтатын дүние ғой, кей­біреулеріне
ара-тұра хат жазып, «қа­рызымды қайтарсаңшы» деп қоя­мын. Өзім
мүмкіндігімше қарыз алмауға тырысамын.
- Түбінде бизнеске бет
бұрғың кел­мей ме?- Қазір өзімнің же­кемен­ші­гімдегі
«аспаздық үйі» бала-ша­ғам­ның ас-ауқатын айырып тұр. Оның барлық
шаруасымен айна­лы­сады.
- Жан-жарыңның әнші еке­ні­нен
хабардармын. «Екі қошқардың ба­сы» бір қазанға қалай сыйып жүр?
-
Астана қаласындағы Му­зыка академиясын бірге бітірдік. Мен - өнерге, ол
- бизнеске ден қой­ды. Теке тіреске түскен жоқ­пыз. Ол ән әлеміне
барудан үзілді- кесілді бас тартты.
- Машинаңның да, ұялы
теле­фо­­ныңның да нөмірі ерекше екен. Бұл кездейсоқтық па, әлде осылай
бо­луы үшін әлдекімдердің қолына ақ­ша қыстырдың ба? - Жоқ.
Ұялы телефонымдағы кі­лең 9 санынан басталатын нө­мір­ді де,
автокөлігімдегі 001 нө­мі­рін де достарым сыйлады.
-
Машинаңның нөміріне қарап се­ні әнші емес, президент десе бо­латын
секілді ғой.
- Сен де қайдағыны айтады екенсің.
-
Көлік жүргізетін құжатың бар ма өзі?
- Бар. Бірақ кейде
соны үйде ұмы­тып кетемін. Өткенде жол по­лициясы тоқтатты. Абырой
бол­ғанда, құжатым қалтамда бо­латын. Жол ережесінің сақшысы:
«До­­сан­әлі Дауылбаев, сіз Дос де­ген ән­шіге қатты ұқсайды екенсіз»
деді. Мен оған «Сіз айтып тұрған адам­ның нақ өзімін» десем, «өтірік
айт­­па, ол Алматыда тұрады» деп сен­­бей қойды.
- Жол
полициясы қызмет­кер­леріне пара беріп көрдің бе?
- Ән
әлеміне келмей тұрғанда, ха­лық мені танымай тұрғанда бер­дім.
-
Әнші жігіттерден көлік жөн­дейтін өнерің бар екенін естідім...
-
«Жігітке жетпіс өнер де аз» дей­ді ғой. Көлік жөндей алатыным рас. Мұны
әкемнен үйрендім.
- Әнші екеніңді айтып, әлде­кім­дердің
алдына бардың ба?
- Жоқ, ешқашан барған емес­пін. Барғым да
келмейді. Себебі со­лар қарық қылады дегенге сен­бей­мін. Он жылға жуық
той-тома­лақ­тарда ән салдым, мейрам­ха­на­ларда жұмыс істедім. Сонда
қал­талы көкелерім «Сенен ертең жұл­дыз жасаймын, концерттерге
шы­ға­рамын, жарылқаймын» деп уә­дені үйіп-төгіп кететін. Іздеген кез­де
солардың біреуін таппай қа­латынмын. Жастау кезімізде қал­талы
көкелердің сөзіне илансам, қа­зір Құдайға, сосын өзіме ғана се­немін.
-
Болмыс-бітіміңе қарап оты­рып спорттан қол үзбеген әнші ме деп
қалдым...
- Спортты жақсы көремін. Бас­сейнде жүзіп,
волейбол ойнап тұ­рамын. Бокс десе ішкен асымды жер­ге қоюға бармын. Ал
футболды ұнат­паймын.
- Астананың қақ ортасына жер үй салып
алыпсың. Көпқабатты үйде тұрғың келмеді ме?
- Ол үйді үлкен
сахнаға шық­пай тұрып, студент болып жүрген ке­зімде достарымның
көмегімен сал­дым. Ата-анам қара шаңы­рақ­тан 18 жасымда Астанаға
шы­ғарып салып тұрып «айналайын, ба­лам, бұдан былай өз күніңді өзің
көр» деп нақты тапсырма берді. Ең бірінші, баспана мәселесін шешу ке­рек
екенін түсініп, Астанадан ес­кі үй сатып алдым. Соны бұзып, ор­нына
жаңа үй көтердім. Көп­қа­бат­ты үйге қоныс аудару туралы көп ойландым.
Бірақ өз қолыммен кө­терген үйді қиып кете алмадым. Не­гізі, көпқабатты
үйім бар. Тек құ­рылысы бітпей тұр.
- «Сүйген жүрек» деген
тыр­нақ­­алды туындыңның бейнебаяны сын садағына ұшырағанын қалай
қа­былдадың?
- Бейнебаян Алматыда тү­сі­рілді. Шынын
айтайын, шала­жан­сар дүние болды. Көрермен мен тың­дарман түгілі өзіме
де ұнаған жоқ. Таңғы сағат 8-де бастаған бейнебаянды түскі 12-де бітіріп
тас­тадық. Тәжірибем жоқ бол­ған­дықтан, бәрі солай болу керек шы­ғар
деп ойладым. Арада бірнеше ай өтсе де, бейнебаянды түсіргендер
ха­барласпай қойды. Салып ұрып Алматыға келдім де, бейнебаянды өзім алып
кеттім. Бейнебаянның са­пасы сын көтермей тұрса да, ақ­шасын төлеп
қойғандықтан, те­леарналарға таратып жібердім.
- Бейнебаянды
кім түсіріп еді?
- Оны айтпай-ақ қояйын.
-
Жасырудың не қажеті бар?
- Болар іс болды, бояуы сіңді.
Ес­кі жараның аузын тырнап қай­темін.
- Екінші бейнебаяның
Таш­кентте түсірілді. Таныс-тамырың, тә­жірибең болмаса, ол жаққа қа­лай
шықтың?
- Бір қызық айтайын, ал­ғаш­қы бейнебаяныма
көңілім толмаса да, соны түсірген адамдарға қайта бар­дым. Олар маған
екінші бе­й­не­баянды сапалы қылып түсіріп бе­руге уәде берді. Ертесіне
іске кі­рісеміз деп отырғанда әнші досым Алтынбек Тәшімбетов Ташкентке
шығу туралы ақыл-кеңес берді. Бір түнде жиналдым да, Астанаға тура
тарттым. Бірнеше күннен кейін Таш­кенттен Алтынбектің өтініші бо­йынша
атақты клипмейкер Ед­гор Насыров телефон шалды. Екеу­міз келіскеннен
кейін мен оның банктегі есепшотына 4 мың АҚШ долларын аударып жібердім.
Ақ­шаны жіберуін жіберіп алып, «ал­дап кетсе қайтемін, Өзбек­стан­ның
қай жерінен табамын» деген са­уалға бас қатырып, бір түн кір­пік қақпай
шықтым. Содан не ке­рек, шекарадан асып, Өзбекстанға кел­дім. Едгорға
телефон шалдым, кө­термеді. «Алдаған екен ғой» де­ген ой санама сақ ете
қалды. Сөйт­сем, ол мені іздеп шекараға кетіпті. Оны кейін білдім.
10
күн түсірілген бейнебаян өте сәт­ті шықты. Едгор екеуміздің
шығармашылығымыз жалғасын та­уып, бұдан кейін «Сен үшін» деген бейнебаян
түсірдік. Оны да кө­рермен жылы қабылдады. Әр бей­небаян 4 мың АҚШ
долларына тү­сірілді. Осы соманың ішіне жол-пұлым, ас-ауқатым және
қо­нақ­үйімнің шығыны енді.
- «Ауылдағы ару қыз» әнімен
та­нылғаныңды ел біледі. Одан ке­йін «Есіңде ме, есіңде ме...» деп
ке­летін ән орындадың. Жұрт оны да жақ­сы қабылдады. Бірақ сен осы
әнің­дегі «Есіңде ме, есіңде ме, қыз­ғалдақ гүл тергенде, қымсынып ең
қа­лың шалғын арасына енгенде» де­ген тармақтағы «арасына» деген сө­зді
«арасында» деп қате айтып жүр­сің. Неге?
- Ән жазу
барысында бір сөз­ден қате жіберіппін. Ол артынан бел­гілі болды. Қатені
дұрыстауға ниеттеніп едім, студиядағылар «бір сөз­ді дұрыстау үшін әнді
қайтадан жа­зу керек. Оған тағы ақша тө­лей­сің» деді. Сосын «не болса,
сол бол­сын» дедім де қойдым. Негізі, мұн­дай қателер кез келген әншіде
бо­лады. Маған ескерту жасап тұрған сен ғанасың.
- Сонда
тыңдарманның тал­ға­мы мен мүддесі қайда қалды?
- Тыңдарман
түсіністікпен қа­рай­ды, кешіреді деп ойлаймын. Сол бір ауыз сөзден қол
сынып, көз шық­қан жоқ қой. Өз басым тырнақ ас­тынан кір іздеуді
абыройлы іс са­намаймын.
- Елордалық «Дабыл» дуэтімен
бі­рігіп жазған «Ақ моншақ» атты ән­дерің хит шерулерден жиі беріліп
жүр. Бұл әнге бейнебаян түсіріле ме, басқа әншілермен дуэт құру
жос­парда бар ма?
- Бұған дейін «Бақай» тобымен Шәм­шінің
әнін орындадық. До­сым Еркебұлан екеуміз «Сағыныш» де­ген ән жаздық.
Қазір сол әнге ан­ни­мациялық бейнебаян жасалып жа­тыр. «Дабыл» дуэтімен
«Ақ мон­шаққа» бейнебаян түсіруге келісіп қой­дым. Бейнебаян Астанада, я
бол­маса Ташкентте түсіріледі деп жос­парланып отыр.
-
Байқауларда бақ сынап көрдің бе?
- «Жаһан дала» байқауында
лау­реат, Шәмші әндерінің кон­кур­сында және халықаралық «Шабыт»
фес­тивалінде дипломант атандым. Со­дан кейін байқауларда бақ сы­науды
доғардым.
- Себеп?
- Байқаулардан ешқандай
пай­да көрген жоқпын. Құр босқа уа­қытымды өлтіріп, күш-қуатым­ды ғана
кетірдім.
- Қазір немен айналысып жүр­сің?
-
Оқытушы жалдап, ағылшын тілін игеріп жатырмын.
- Шетелге
шықтың ба?
- Дубайға демалуға барғаным бол­маса, әнші
ретінде шетелге шық­қан жоқпын.
- Мемлекет Астана
әншілерінің ішінде «Бәйтерек» тобын ғана жа­рыл­қады. Басқаларына
бұрылып та қа­раған жоқ. Осыған не дейсің?
- «Бәйтерек»
тобы әнші ретінде бас­паналы болып, әнші ретінде ма­рапатталған жоқ.
Оларға бар жақ­сылық театр әртісі ретінде жа­салды. Олар әртіс
болмағанда, біз сияқты қолдаусыз, қолпаштаусыз жү­рер еді.
«Бәйтеректегі» ағала­рым­ның кезінде қатты қинал­ға­нына өзім куәмін.
Негізі, біздің би­лік танылғанша кеудеңнен итереді, та­нылған соң
соңыңнан жүгіреді. Бұрын мені менсінбейтіндер қазір те­лефон шалып:
«Дос, ана жерде кон­церт бар еді, мына жерде қайы­рымдылық акциясын
өткізуші едік. Келіп, бір-екі әніңді тегін ай­тып кетші, тізімге енгізіп
қойдық» дейді. Қазақта «Таспен атқанды ас­пен ат» деген сөз бар ғой.
Өті­ніштерін орындаймын. Десем де, жү­регімнің түкпірінде бір қыжыл
тұрады.
- Қазақстан ұлттық телеар­на­сын­дағы «Екі жұлдыз»
бағ­дар­ла­масын жұрттың бәрі жерден алып, жер­ге салып жатыр. Сен не
дейсің?
- Бізде үнемі солай ғой. Жылт ет­кен жаңалық болса,
жұрттың бә­рі жа­ғасына жармасады. Өз басым «Екі жұлдыз» бағдарламасын
қол­даймын. Бұл бағдарлама бізге шоу жа­сауды үйретті. Телеарнаның
рей­­тингін өсірді. Билемейтін ән­ші­лерді билетті. Кәстөм-шалбар мен
кәс­төм-юбка ғана киетін әнші­лер­ге неше түрлі сахналық киімдер
ки­гізді. Сахнаға шыққандардың бар­лығына театрландырылған кө­рініс
жасатты. Бәзбіреулер осыған да риза болмай отыр. Бұл қазақтың «отыр­саң
опақ, тұрсаң сопақ» де­ген сөзіне саяды.
- Шоу демекші,
қазақ әншілері шы­ғармашылық кешін өткізгенде, кон­церт қойғанда
жарықты, биді, отшашуларды, тағысын тағыларды не­ге пайдаланбайды?
-
Мұның бәріне қаржы керек. Біз­дің ақша «олай тартсаң, олай, бы­лай
тартсаң, былай» жетпейді. Со­сын «барға- қанағат, жоққа - са­­лауат»
дейміз. Концерттен түс­кен та­быс жалға алған мекемеге тө­­ленетін
ақшаның өзін әрең жа­ба­ды. Кейде кеткен шығынды жап­пай да қалады.
-
Қазақ эстрадасындағы топ­тар­дың құрылмай жатып қирауына не себеп
болады?
- Барлығына тең бөлініске түс­пеген ақша мен қисық
мінез кінәлі.
- Астанада дыбыс жазу сту­диялары жоқтың қасы.
Осының себебі бар ма?
- Рас, бізде дыбыс жазу сту­диялары
аз. Қайраттың, Ар­ман­ның, Хамиттің студиясынан басқа студия жоқ десе де
болады. Себебі ды­быс жазу студиясын жасау оңай ша­руа емес. Ол қыруар
қаржыны та­лап етеді. Оның үстіне бұл іске бұған дейін ешкім көңіл
бөлмеген.
- Саған сөзді Қанат Жүнісов, сазды Қайрат Баекенов
жазады. Екі-ақ адаммен жұмыс істеу шы­ғар­машылығыңның аясын тарылтпай
ма?
- Басқа авторлар мен саз­гер­лерден ұсыныстар түсіп
жатыр. Әзір­ше олардың арасында менің кө­ңіліме қонымдысы табылған жоқ.
-
Былтыр Қ.Нұртас, С.Иса­баев үшеуің Астана қаласы мек­теп­терінің
оқушыларына арнап кон­церт қойдыңдар. Мақсаттарың не бол­ды?
-
Бізге Әділ деген жігіт оқу­шыларға арнап концерт қою ту­ралы ұсыныс
жасады. Біз келістік. Өзі­мізге-өзіміз пиар жасап, табыс тап­қымыз
келді.
- Концерттен кейін қолтаңба алғысы келген қыздар
авто­кө­лік­те­ріңнің әйнегін сындырғаны рас па?
- Осындай
оқиғаның бол­ғанын естідім. Бірақ ол жерде мен бол­ған жоқпын. Өйткені
4-5 мек­тепті аралағаннан кейін қолыма мар­дымды ақша түспегесін,
жо­бадан бас тартып, шығып кеттім.
- Сахнадағы стиліңді кім
қа­лып­тас­тырады?
- Анам тігінші болғандықтан, кө­бінесе
сол кісімен ақыл­да­са­мын. Келіншегімнің талғамы да жа­ман емес.
-
Киімді қайдан аласың?
- Бұрын базардан алатынмын. Қа­зір
сауда орталықтарынан ала­мын.
- Шашыңды не үшін бояп алдың?
-
Талғамға талас жоқ қой. Менің талғамым осылай болды. Өзімнің табиғи
қара шашымнан гөрі, қазіргі сары шашым әдемі көрінеді деп шештім.
-
Сахнада үнемі жұлқынып жүретіндігіңнен бе, қайдам, жұрт­тың бәрі сені
«мінезі жеңіл жігіт» дейді. Осыған қарсы қояр уәжің бар ма?
-
Мінезім жеңіл деп айта алмаймын. Бір жігітке тән са­быр­лылығым мен
бай­сал­дылығым бар. Ақ көңіл екенім, өмір­ге жеңіл қа­райтындығым рас.
Әр­дайым ой­нап, күліп жүруге ты­рысамын. Бүгінгі қоғамда адамның
көңіліне кір­бің салатын жайт­тар көп. Со­ның бәрін жү­регімізге ала
берсек, жүйкеміз жұ­қарады ғой. Қанша адам болса, сон­ша пікір болады.
Мен ешкімнің ау­зына қақпақ бола алмаймын.
- Келесі
сұхбатымызға дейін дін аман болайық.
Сұхбаттасқан

Қанат МАХАМБЕТ,
Астана 

Досанәлі Дауылбаев: Астанада әнші жоқ дейтіндер қатты қателеседі

27 Қыркүйек 2009



- Сені тыңдарман қауым «Дос» деген атпен таниды. Ал шын
аты-жөнің қалай?

- Менің толық атым Досанәлі. Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданының
тумасымын. Достарымның бәрі студент кезімнен есімімді қысқартып Дос деп
атайды. Ең алғашқы әнімді радиоға Досанәлі Дауылбаев деп бергенбіз.
Бірақ радиодағы жігіттер мені хабарлайтын кезде атымды ұмытып қала
береді екен. Содан не керек, бір-екі рет «Ал келесі орындалатын әнді
қабыл алыңыздар. Достың орындауында…» деп хабарлап жібереді. Кейін
жұрттың бәрі Дос деп атап кетті ғой. Оған құлағым үйреніп кетті. Менің
нағашыларым Қыпшақтың ішіндегі Досан деген рудан. Анам төркін жұртына
қыдырып барған кезде мен дүниеге келіппін. Нағашыларына тартса жаман
болмас деп, Досанәлі атаған екен. Қазір соның «Досы» ғана қалды.

- Әнші ретінде қалай танылдың?

- Негізі, менің той-томалақтарда ән салып жүргеніме он жылдан асты.
Тек соңғы үш-төрт жылда ғана үлкен сахналарға шығып, көгілдір экраннан
клиптерімді беріп, жұртшылыққа көріне бастадым. Қызылорданың тумасы
болсам да, Астанаға келіп танылғаннан кейін өзімді елорданың әншісімін
деп есептеймін. Оның үстіне осы қалада Музыкалық академияда кәсіби білім
алдым.

- Өзіңді әнсүйер қауымға мойындату қаншалықты қиын болды?

- Мақтанғаным емес, өзім туралы «Дауысы жақсы екен» деген сияқты
пікірлерді жиі естимін. Дәл қазір халықты мойындату үшін ең алдымен ақша
негізгі рөл ойнайды. Дауысың қанша жерден мықты болып, өнерің тасып
тұрса да, ақшаң болмаса ешкімді мойындата алмайсың. Ақшасыз халыққа
танылу мүлде мүмкін емес. Жасыратын ештеңесі жоқ, телевидениеге барсаң
да, радиоға барсаң да шашылуға тура келеді. Қазір киногерлердің де,
ақын-жазушылардың да құқын қорғайтын мекемелер бар. Ал әншілерді
қорғайтын ешкім жоқ. Сенің әніңді өзге біреу айтып, сол арқылы ақша
табуы, белгілі болып кетуі мүмкін. Бір композитордың шығармасын бірнеше
әнші әр жерде айтып жүрсе де, оған ешкім «қой» дей алмайды. Сол сияқты,
кейібір композиторлар бір әнді бірнеше әншіге сатып, қарық болып
жатқанын да көзіміз көрді, оларды да жауапқа тарта алмаймыз. Дегенмен,
жуырда біздің де авторлық құқымызды қорғайтын ұйым құрылды. Ендігі
уақытта әншілердің де құқы қорғалса, жақсы болар еді.

- Өнердің ордасы Алматы деген түсінік бар. Алматыға қоныс
аударғың келмей ме?

- «Өнердің ордасы - Алматы» дейтіндердің көпшілігі сол алматылықтар.
Мен бұл пікірмен келіспеймін. Неге? Себебі, қазір мемлекеттік деңгейдегі
мықты концерттердің бәрі Астанада өтіп жүр. Досымжан Таңатаров, Ардақ
Балажанова, «Бәйтерек», «Алтын Самұрық», «Аламан», «Дабыл», «Аңсар»
топтары сияқты мықты әншілер де аз емес елордада. Оны азсынсаңыз,
дәстүрлі әншілер мен күйшілер, оркестрлердің бәрі осында көшіп келген.
Алматыдағы әншілердің көпшілігі концерттерге, той-томалақтарға қатысу
үшін біздің қалаға жиі келеді. Жалпы, Астанада жастар көп. Ал жастар көп
жиналған жер уақыт өте келе өзінен-өзі өнердің ордасына айналады ғой.
Алматыдағы журналистер «Сіз біздің жақта онша танымал емессіз. Неге
осында келмейсіз?» деп сұрайды. Мен айтар едім Алматының да біраз
әншілерін астаналықтар танымайды деп. Отбасым мен бауырларымды,
достарымды, өзімді танитын, тыңдайтын аудиториямды тастап, басқа қалаға
кетіп қалғым келмейді. Астананың халқы мені қолдап жүрсе, соған тәубе!
Алматыда танымалысы бар, танымал емесі бар, әнші-бишілер толып жатыр.
Ондағы жұрт танымайтын көп әншінің бірі болғанша, Астанадағы танымал аз
әншінің біреуі болғаным артық емес пе?!

- Сені әнші ретінде танымал еткен қай ән деп есептейсің?

- Әрине, ол «Ауылдағы ару қыз». Жұрттың бәрі кездескен жерде «Есіңде
ме, есіңде ме…» деп келетін осы әнді айтуымды сұрап жатады. «Ауылдағы
ару қыздың» сөзін жазған Қанат Жүнісов, сазының авторы белгілі
композитор әрі әрлеуші Қайрат Баекенов. Осы екі азамат менің өнерге
келуіме қол ұшын берді. Оның алдында «Сүйген жүрек» деп аталатын әнге
клип түсірдік. Жасыратыны жоқ, тырнақалды клипімнің сапасы төмендеу
шықты. Гримі де нашар болды. «Мына жігіт боянып шығыпты ғой» деген
сияқты сыни пікірлерді де естуге тура келді. Бір жағынан, осы сыни
пікірлердің өзі пиардың қызметін атқарған сияқты. Екінші клипім
«Ауылдағы ару қызды» Ташкентте түсірдік. «Ауылдағы ару қыз» рейтингімді
біраз көтеріп тастады. «Сен үшін» деген үшінші клипім эфирлерден енді
беріліп жүр. Халыққа әлі толық жете қойған жоқ.

- Клиптеріңді неліктен Ташкентте түсірдің?

- Әрине, көкейімізде намысымыз бар қазақтың баласы болғандықтан,
қаржыңның өз елімізде қалғанын қалап тұрамыз. Бірақ Алматыда клип түсіру
Өзбекстанмен салыстырғанда әлдеқайда қымбат. Мысалға, менің 10 мың
долларға түсірген алғашқы әнбаянымды өзбектер 5-6 мыңға қатырып тұрып
түсіріп береді. Біздің елде 5-6 мың долларға клип түсірсең,
клипмейкерлерге «мына жерін осылай жасасақ қайтеді» деп өзіңнің
ой-пікірлеріңді айта алмайсың. «Бергенің 6 мың доллар, саған осыдан
артық не керек?!» деп бетіңді қайтарып тастауы мүмкін. Ал Ташкентте тура
осы ақшаға көңіліңнен шығатындай дүние жасап береді.

- Біздің байқауымызша, клиптерде де, сахнада да үнемі
жұлқынып билеп жүресің. Әндерің де шетінен көңілді. Ырғағы баяу,
лирикалық әндерді шырқап, стиліңді өзгерткің келмей ме?

- Қазақ эстрадасында «жылауық» әншілер менсіз де толып жатыр ғой.
Олардың қатарын толықтырғым келмейді. Мен басқаларды жақтырмағандықтан
айтып отырған жоқпын. Бірақ эстрадаға келгеннен кейін өзгелердің стилін
қайталамай, өзіндік жолыңды тапқан дұрыс қой. Менің жолым - көңілді
әндер айту, көңілді бейнеклиптер түсіру. Мысалы сіз жұмыстан
шаршап келіп, теледидар қостыңыз делік. Билеп, көңілді әндер айтып
жатқан жігітті көресіз де, көңіліңіз көтеріліп қалады. Тыңдармандар
концертке, тойларға не үшін барады? Клиптерді неге көреді? Өйткені,
көңіл көтергісі келеді. Ендеше, солардың қалауын орындағанымның ешқандай
сөкеттігі жоқ деп есептеймін. Жалпы, қазір
жан-жағыңызға көз салсаңыз, адамның көңілін құлазытатын оқиғалар толып
жатыр. Бірақ соған қарамастан адамдардың бәрі де көңілді жүруге тырысуы
керек деп ойлаймын. Өз басым сахнада қандай болсам, өмірде де сондай
көңілді адаммын. Анау-мынау жағымсыз оқиғаларды ішіме сақтаймын, сыртқа
шығармауға тырысамын.

- Әнші болуыңа кімдер ықпал етті?

- Ең алдымен, өзімнің талпынысым күшті болды, сосын отбасымның,
бауырларымның, достарымның қолдауын көп көрдім. Атын айтпай-ақ қояйын,
бір жақын досым ән жаздыруға, клип түсіруге, оның ротациясына қаржылай
көмек жасады. «Тірі адам тіршілігін жасайды» демекші, өзім де біраз
жұмыс істеп, тиын-тебеннің басын құрап, әйтеуір қазақ эстрадасының
қарқынына ілесуге тырысып жүрмін. Мен демеушілер қарық қылады дегенге
ешқашан сенбеймін. Жаңа айттым ғой, он жылға жуық уақыт той-томалақтарда
ән салдым, мейрамханаларда жұмыс істедім деп. Сонда бір көкелеріміз
«Сенен ертең жұлдыз жасаймын, концерттерге шығарамын, жарылқаймын» деп
уәдені үйіп-төгіп кететін. Іздеген кезде солардың біреуін таппай
қаласың. Бұрын жастау кезімізде қалталы көкелердің сөзіне иланып қалушы
едік, қазір өзіме ғана сенемін. Біздің елде шоу-бизнес әлі толық жетіле
қойған жоқ. Шоу-бизнесте продюсерлер бір әншіге құйған қаржысын қайтарып
алуы керек қой. Бірақ Қазақстанда әншіні шығару үшін құйған ақшаң
қайтпай қалуы мүмкін. АҚШ-та, Еуропа елдерінде бір әнің танылса, соның
арқасында миллионерге айналып шыға келесің. Қазақстанда бір әнге клип
түсірудің өзіне әжептәуір шашылып қаласың.

- Тойлардағы «ставкаң» қанша?

- Тойда ән шырқағаным үшін мың доллар аламын. Құдайға шүкір,
Астанада, Ақмола облысының аумағында тойға шақыратындар көп.

- Әншілердің арасында күндестік, бір-бірін аяқтан шалушылық
бар ма?

- Өз басым астаналық әншілердің ортасында ондай оғаш оқиғаларды
көрген емеспін. Себебі, біз бәріміз бір «асханадан» пісіп шыққанбыз.
Көпшілігімен бұрыннан таныс-білістігіміз бар. «Аламан» тобындағы
жігіттермен бір оқу орнында оқыдық. «Бәйтеректегі» Сайлау, Ерлан,
Нұркендерді аға тұтып, жақын аралас-құралас болып жүрміз. «Дабыл»
тобындағы Ералы, Аяндармен бір жерде жұмыс істедік. Кейбір әншілердің
«Астанада әнші жоқ» деген пікірлері көңіліме келеді. Олар қатты
қателеседі. Мәселен, мен бір ауылға барып «Осында жөні түзу әнші жоқ?!»
десем ұят емес пе?! Шындығында, қазір Астана мен Алматыны айтпағанда,
ауылдардың өзінде кәсіби музыканттардан он есе артық әншілер көп. Тек
олардың халыққа танылуға мүмкіндіктері жетпейді. Сол себепті, жаңағыдай
батыл пікірлерді айтпас бұрын, ойланып алу керек. Жақында Алматыда,
Республика сара-йында астаналық әншілер «Әттең тонның келтесі-ай!» деген
концерт беріп қайттық. Халық өте көп жиналды, концерт керемет өтті.
Біздің жігіттердің бір орында тұра алмайтын, сахнаға шықса билей
жөнелетін әдеттері бар ғой. Осы ерекшелігіміз
көрерменнің көңілінен шыққан сияқты. Яғни, бәзбіреулер айтып жүргендей
емес, Астанада да мықты әншілер бар деген сөз.

- Әңгімеңе рахмет!



Әңгімелескен Нұрислам ДАНИЯР