Nurkasim Mussaev,
23-02-2013 11:29
(ссылка)
Жеті ру тарихы
ЖЕТІРУ
Тарихи деректерге қарағанда Жетіру тайпасы ертеде қалыптасқан секілді. Шежіре зерттеушілер Жеті ру тайпасы Батыс Қазақстан өңірін моңғол жорығына дейін де жайлаған деген болжам айтады. Жетірудың біраз бөлігі бізге белгісіз себептермен көршілес башқұрттарға қосылған секілді. Ғалым С.Руденконың зерттеуінше монгол жорығы басталмай тұрып-ақ башқұрттар он екі арыс елге бөлінген, оның бірі Табын болған. Сондай-ақ Жетірудың тайпасы қырғыздардың, ноғайлардың, башқұрттардың құрамында жеке ру ретінде жиі кездеседі. Кейбір болжамдарда кіші жүз құрамындағы
керейттер моңғол жорығымен бірге Орта Азияға жетіп, жолындағы елдерді моңғол империясына бағынуға болыса жүріп, осы аймақта тұрақтап қалған секілді. Ал, ғылыми дәлелденген ертедегі Арал теңізінің Бердері аталғанын еске алсақ, Жетіру тарихының өте ерте кезден басталатынына ешбір дау болмаса керек. Бұл тайпаның Жетіру деген атына қарағанда бұл бір ұрпақтан емес, бірнеше шағын тайпалардың қосындысы секілді.
Ел арасында бұлар туралы мынандай аңыз әңгіме бар: саны аз шағын руларға алты ата Әлім, он екі ата Байұлы зорлық көрсете бергесін олар Тәуке ханға шағым жасайды. Сонда Тәуке хан оларға «Жетеуің бірігіп туысқан болыңдар, сонда сендер де іргелі ел болып ешкімге ақыларыңды жібермейсіңдер, барымтаға қарымта жасайсыңдар» депті. Осыдан кейін олар бірігіп Жетіру атанған екен дейді. Жетіруға кіретін ру аттары бұрын шыққан шежіреде қазақ энциклопедиясында және басқа да еңбектерде дұрыс жазылып келеді. Басқа ру аттарындағыдай бұрмалаушылық бұларда жоқ.
Жетіруға кіретіндер: Кердері, Керейт, Жағалбайлы, Тілеу, Рамазан, Тама, Табын. Енді бұлар қалай тармақталады, соған тоқталалық.
Кердері ұраны «Қожахмет», таңбасы – тостаған. Кердеріден – Мыңбай, Асаубай, Лаубай.
Мыңбайдан – Жанбас.
Жанбастан – Досай, Жайменбай, Қарқабай, Құлметен, Үмбет, Асан, Тағберлі.
Досайдан – Жангелді, Сырлыбай, Бердіғұл, Қожа, Кедей.
Асаубайдан – Құттысиық, Жабағы.
Лаубайдан – Жолдыбай, Смайыл, Шағыр.
Смайылдан – Көгермен.
Шағырдан – Құлтай, Сатым.
Құлтайдан – Құлымбет, Жолымбет, Тағанақ, Қарабас.
Құлымбеттен – Сары, Айтқожа
Тарихи деректерге қарағанда Жетіру тайпасы ертеде қалыптасқан секілді. Шежіре зерттеушілер Жеті ру тайпасы Батыс Қазақстан өңірін моңғол жорығына дейін де жайлаған деген болжам айтады. Жетірудың біраз бөлігі бізге белгісіз себептермен көршілес башқұрттарға қосылған секілді. Ғалым С.Руденконың зерттеуінше монгол жорығы басталмай тұрып-ақ башқұрттар он екі арыс елге бөлінген, оның бірі Табын болған. Сондай-ақ Жетірудың тайпасы қырғыздардың, ноғайлардың, башқұрттардың құрамында жеке ру ретінде жиі кездеседі. Кейбір болжамдарда кіші жүз құрамындағы
керейттер моңғол жорығымен бірге Орта Азияға жетіп, жолындағы елдерді моңғол империясына бағынуға болыса жүріп, осы аймақта тұрақтап қалған секілді. Ал, ғылыми дәлелденген ертедегі Арал теңізінің Бердері аталғанын еске алсақ, Жетіру тарихының өте ерте кезден басталатынына ешбір дау болмаса керек. Бұл тайпаның Жетіру деген атына қарағанда бұл бір ұрпақтан емес, бірнеше шағын тайпалардың қосындысы секілді.
Ел арасында бұлар туралы мынандай аңыз әңгіме бар: саны аз шағын руларға алты ата Әлім, он екі ата Байұлы зорлық көрсете бергесін олар Тәуке ханға шағым жасайды. Сонда Тәуке хан оларға «Жетеуің бірігіп туысқан болыңдар, сонда сендер де іргелі ел болып ешкімге ақыларыңды жібермейсіңдер, барымтаға қарымта жасайсыңдар» депті. Осыдан кейін олар бірігіп Жетіру атанған екен дейді. Жетіруға кіретін ру аттары бұрын шыққан шежіреде қазақ энциклопедиясында және басқа да еңбектерде дұрыс жазылып келеді. Басқа ру аттарындағыдай бұрмалаушылық бұларда жоқ.
Жетіруға кіретіндер: Кердері, Керейт, Жағалбайлы, Тілеу, Рамазан, Тама, Табын. Енді бұлар қалай тармақталады, соған тоқталалық.
Кердері ұраны «Қожахмет», таңбасы – тостаған. Кердеріден – Мыңбай, Асаубай, Лаубай.
Мыңбайдан – Жанбас.
Жанбастан – Досай, Жайменбай, Қарқабай, Құлметен, Үмбет, Асан, Тағберлі.
Досайдан – Жангелді, Сырлыбай, Бердіғұл, Қожа, Кедей.
Асаубайдан – Құттысиық, Жабағы.
Лаубайдан – Жолдыбай, Смайыл, Шағыр.
Смайылдан – Көгермен.
Шағырдан – Құлтай, Сатым.
Құлтайдан – Құлымбет, Жолымбет, Тағанақ, Қарабас.
Құлымбеттен – Сары, Айтқожа
'''''SERIK'''' MIZAMGALIEV,
19-01-2012 03:24
(ссылка)
Без заголовка
salem tugan tumalar kalaisyndar sendermen tanyskanyma kuanyshtymyn! men BKO. Oraldanmyn!
В этой группе, возможно, есть записи, доступные только её участникам.
Чтобы их читать, Вам нужно вступить в группу
Чтобы их читать, Вам нужно вступить в группу