Тoртiншi билiк газетi газет,
10-08-2015 01:32
(ссылка)
Ұлысқа ұран,ұрпаққа ұстаз, ел иесі, жер киесі-Пір Бекет
Ұлысқа ұран,ұрпаққа ұстаз,
ел иесі, жер киесі-Пір Бекет
(сапарбаян)
«Ә, халайық жарандар,
Тыңдап құлақ салыңыз.
Аз әңгіме қозғайық,
Келгенінше халіміз.
Зекетсіз болса пайда жоқ,
Қасықтап жиған малыңыз.
Пір Бекеттен сөз қозғап,
Қызығына тоялық,
Сыры түскен жерлерін,
Жаңартып қайта боялық.
Сөз дүкенін құрған соң,
Тамақ керек әр кімге,
Бір тоқтыны соялық...»
Бұл бабалардан бізге жеткен кәрі жырдың бастауы һәм сарыны. Ел назарын өзіне аударып, әрі қарай әлқиссаменен жалғасатын осынау көне жырдың біздің қазақ үшін еңбегі зор. Елеңдеп елпілдеген елдің жырға деген ықыласын одан әрі артыруға келгенде «әлқиссаның» да реттеу күші тым жоғары.Ендеше Баба жырдың бастауымен ел назарын өзіме қаратқан болсам, «әлқиссаны» аруақтанған бақсыдай менде бір қайырдым.
Әлқисса, соныменен құрметті оқырман менің есіткеніммен көргенім тоқты емес, ту бие сойып тыңдасаңда таусылар дүние емес. (Тек сөзді бөлмесеңіз болғаны. )
«Мәдинада Мұхаммед,
Түркістанда Қожа Ахмет,
Маңғыстауда Пір Бекет»
Неліктен осы үш тұлға Ел жүрегінде қатар жүріп, қатар тұр? Бұның сыры неде?
Қойын-қатпары тарихқа толы бұл қағиданың ұрпақтан-ұрпаққа жеткен сайын, көлемі көктің көлеміне айналып, сырының бергі жағы терең – тұңғиық- шыңырау десек, арғы жағы сол шыңырау арқылы бейне бір жер асты мұхитымен астасып жататындай әсер қалдырары айдан анық. Бұдан шықты бұл игерілмеген тың дүние, бағындырылмаған биіктік, алынбаған алып қамал ма?! Бұл тұлғалардың қай-қайсысы болсын пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Мұхаммедте, Қожа Ахмет хазретлеріде, бүгінгі тақырыбымыздың тәжін киген Пір Бекетте, өз алдына жеке-жеке феномен.
Біз өз тарихын атадан балаға мұра етіп қалдыру жолымен жасаған халықпыз. Бұдан қазақтың әр бір аталы сөзінің астары тұнған тарих десек, сіздің уәжді сөзге тоқтауыңызға мен бек сенімдімін. Осындай қағида қатпарындағы тарих, біздің оңтүстікте де Қазығұрт тауына қатысты айтылған.
«Басында Қазығұрттың кеме қалған,
Ол әулие болмаса неге қалған...»
Ал бұны тарих демей көріңізші.Тарих болғанда да бірімен бірегейі. Келер ұрпақтың намысын жанып, рухын өсірер тарих.
«Тарихты танымайынша,тарихи сахына қалыптаспайынша ұлттық сана қалыптаспайды. Ал ұлттық сана қалыптаспаған жерде намыс болмайды.Ұлттық намыс болмаған жерде, ұлттық мүддеге бірігу болмайды» дегені бар еді Қойшығара Салғараұлының. Ендеше бүгінгі тойдың тарихи-мәдени жағы болашақта жастарымызға елдіктің, ерліктің жолын нұсқап жатса үмітіміздің ақталғаны, мақсатымызға жеткеніміз.
«...Аулақпын дерегі жоқ болжамдардан,
Әр жұртта ұмытылып олжаң қалған.
Жамағат біздің тарих – алтын шынжыр,
Әр жерден көп үзіліп, көп жалғанған.» - деп жырлайды, өзінің «Ғайша бибі» дастанында қазақтың озық ойлы ақыны, менің боз ай туғанда, боз балалық шақты бірге өткізген бала күнгі досым Есенғали Раушанов.
Шынында да көп үзіліп, көп жалғанған тереңде жатқан алтын шынжыр тарихқа, қауға салып тартқылар болсақ, шежіре-тарих шаңырағын, шайқалтпай көтеріп ұстап тұрған уығының бірі, даналардың данасы, жақсылардың жақсысы, халқымыздың абзал перзенті, данагөй абыз, ұлы гуманист, қасиеті мол, жоғарыдағы үштің бірі бұл Бекет атамыз.
«Жақсы заманда да, жаман заманда да Оған деген ел сүйішпенділігіне қылау түскен жоқ. Өйткені ол тірісінде елдің - жел жақтағы панасы, ық жақтағы саясы бола білген Азамат. Жаудан елді арашалаған батыр. Дауда әділетті арашалаған Қазы. Озбырлықтан обал мен сауапты арашалаған Пірадар. Елімен жерін шексіз сүйген асыл азамат, абзал адамды ел де шексіз сүйеді. Бекет атаның басты құдіреті міне осында» - деп жазды «Бекет ата» кітабының алғы сөзінде ҚР Еңбек Ері һәм Халық жазушысы Әбіш Кекілбаев.
Міне оқырман қауым ойға өзек, әңгімеге арқау болған, құдіреті мен құпиясы, құрметі мен даңқы сан мыңдаған атан түйеге жүк болар, ел иесі, жер киесі-Пір Бекет Ата туралы түсінікке бір шама ие болдыңыз-ау деймін шамасы.Тағыда қайталап айтамын тек бір шама ғана.
Осы тұрғыда жасалынған бағыт-бағдар, атқарылған ұлан – асыр істер, Бекет ата туралы ғылыми танымдық ақпараттар мен материалдар легін сараптап таразылауда биылғы жылы мамыр айынан, қыркүйек айының соңына дейін созылған Пір атаның 260 жылдық мерей тойының ролі ерекше. Астың әлеуметтік маңызы мен мақсаты зор. Адамдарды ізгілікке, мейірімділікке, бауырмалдылыққа, жастарымызды отан сүйгіштікке тәрбиелеуде бұл іс-шараның алатын орны бөлек.
«Бабаларын қалтықсыз қастерлей алған халық, балаларының болашағын да қапысыз қамдай алмақшы» деген Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың ұлағатты сөзінде де терең мән бар.
Қысқа қайырғанда ауқымды іс-шараның мәні мен мақсаты, кескіні мен келбеті, Бекет ата Мырзағұлұлының 260 жылдық бүгінгі болып жатқан ұлан асыр асында бар ою-өрнегімен айшығы айқындала түскен. Олай болса енді шаманың келгенінше той қызығын Наурызбай жыраудай толғап, Өсербай жыраудай жырлап, көңліңізді қош етіп, бір мәре – сәре етейін.
Маңғыстауда той болды дүбірлеген
Қарт Каспий құшағында
Өз көзіңмен көріп білгенге не жетсін, айту басқа, көзбен көріп түйсіну, қызығына сүйсініп, рахатқа бөлену тіптен басқа. Оны Алланың бәндесіне берген сыйы, маңдайына жазған еншісі деп қарауға да болады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с) бір хадис-шарипінде «Құранды оқу сүннет, тыңдау парыз» депті. Жақсы айтылған сөз, ықыласпен тіленген тілекте құран тәрізді, қасиетті аяттарды қанша оқысаңда қадір - қасиеті кемімейтіні сияқты, жақсы сөздің де қанша қайталанып айтылсда қадір - қасиеті кемімейді дейді уағызшылар. Ендеше жақсының қадірін сақтап сол өз міндетімізді сіз болып, біз болып көңілге қаяу түсірмей орындап көрейік.
«Маңқыстау түбегінде той болғалы жатыр, той болғанда қандай той? Бекет атаның 260 жылдық мерей тойы, ауқымы үлкен, берері мол» деп алдын ала менің жерлесім, бала күнгі досым, жалпы өнер атаулының жанашыры, өнертану докторы Жұмахансері Дастанов, шабыттана телефонмен жеткізе айтып хабарлады. Шын жүрегімен, қуана шақырғаны дауысының екпінінен байқалып-ақ тұр. Ол: «Алда бір ай уақытың бар, қосымша арнайы шақыру өз алдына болады, тек таусылмас жұмысыңды айтып қалып қойма. Келмесең көп затты жоғалтасын» деп сөзін шегелеп қақты.
Тойдың басталуына бір күн қалғанда «Шымкент-Актау-Стамбул» бағытымен ұшатын «Боинг-737» ұшағы, жергілікті уақытпен сағат 17-ден 15 минут өте «ауыр салмақты» сезіне көтерілді. Себебі сол ұшақта Ата тойына бүкіл оңтүстік өлкенің ыстық ықыласы мен сәлемін ниеті мен тілегінің жер қайысардай салмағын арқалап бара жатқан он азамат бартын. Топ жетекшісі «Әйтеке би» қоғамдық қорының президенті, Қазақстанның құрметті журналисі, «Шардара тынысы» газетінің Бас редакторы Жұмабек Мұханов.Топ ағасы Өзбекстан мен Оңтүстік өңіріне танымал ел азаматы, экономика ғылымдарының докторы, Жызақ, Мырзашөл аймақтарында басшылық қызметтер атқарған, күні бүгінге дейін Мырзашөл жайлы жазылған жалғыз туындының яғни «Мырзашөл-Атамекенім» ғұмырнамалық кітабының авторы, аса құрметті ел ағасы Бегім Серіков.
Мен аспанда ұшып бара жатып жерге қайта-қайта қарап келемін.
«Әлемнің бәрін болжайсың, төбенің шықсаң басына» деп жырлаған Майлықожа бабамыз, егер сол кездері ұшаққа мінгенде бар ғой, ол «төбе» сөзін міндетті түрде «ұшақ» пенен ауыстырған болар еді-ау деп іштей ойлап-та келемін. Жарықтық бәрі алақаныңда, тау-тасыңда, өзен-көліңде, орман-тоғайыңда. Әсіресе аспанның ғана құшағы жетер даламның, үйітілген қойдың басындай болып бірде сарғыш, бірде қара-қошқыл реңде көрініс тапқаны өз алдына бір төбе. Қазақтың жерінің кеңдігі мен ойлау қабілетінің ауқымдылығы барып тұрған символика десем, артық кеттің деп сөкпессіз. Жүрек үлкендігін, ой тереңдігін еншілеп өткен бабалар легіне қарап, бүгінгі еліміздегі елім, жерім деген қазақтың нар қасқа жігіттеріңнің басымдылығы сол көштің сөзсіз жалғасы. Бірде Әндіжандық өзбек шайыры Сабыр Хакимовпен болған сұхбатта, ол: «...Мен қазақ жерінің кеңдігіне қызығыпта, қызғаныпта қараймын, бір қызығы ұшақта бара жатып ұзақ ойлануға, әрі беріден соң өлең, дастан жазуға болады.» деп мені таңқалдырып еді. Мен сонда осылай да ойлауға болады екен-ау деп күліп, соңынан әзілдеп немене, сен маған өз жерімді қимай тұрсың ба дегенімде, ол ойын әрі қарай жалғап: «Ал, біздің Өзбекстанда ұшаққа отырсаң болды, көзді ашып жұмғаныңша баратын жеріңе барасыңда қаласың, ойланыпта үлгермейсің. Жүйелі түрде ойлау, кемелді ой иесі болу, біле-білгенге үлкен бақыт» деген тұғын. Мен ол кезде оның айтқанына мән бермеген екенмін, енді болса оның нені көксегенін түсініп тұрмын. Менің ойымды, «Құрметті жолаушылар, біздің ұшақ Ақтау қаласының әуежайына қонғалы жатыр, жергілікті уақыт 20 сағат 15минут, Актау қаласының ауа райы 20 градус жылы» деген жол серік қыздың әдемі дауысы бөліп жіберді.Сағатыма қарасам 19 сағат 15 минут. Сонда барып бірақ білдім Ақтау мен Шымкенттің уақыт айырмашылығы бір сағат екенін.
Теп-тегіс сап - сары далада салынған әуежайда, бізді баяғы досым Жұмахансері: «Қош келдіңіздер» деген шат көңілмен қарсы алды. Ол келген қонақтарға қызмет көрсетіп, қонақ үйлерге жайғастыруға, арнайы жігіттер автокөлігімен сыртта күтіп тұрғанында айтты. Әуежай Ақтау қаласынан 20 шақырым қашықта екен. Жол тегіс, зулап жүріп келеміз.
Қонақ үйге келіп жеткенде Жұмахансері бәрімізге есіттірте: « Ертең кешке, біздің үйде Сіздерге арнап арнайы қонақ асы беріледі. Бегім аға Серіков пен Жұмабек Мұхановтың басшылығында сол астан дәм татасыздар» деп әр бірімізге жеке-жеке айтты.
Тойдың бағыт-бағдары туралы жазылған қағаздан, бейсенбі күні яғни 16-шы қыркүйекте Бекет ата зиратына барып зиярат жасау іс-шаралары таңғы сағат 8-00 басталарын білдік. Ертең сәрсенбі 15-ші қыркүйек. Арадағы бір күн уақытты Актау қаласымен танысуға бағыштадық.
Қарт Каспийдің ақ шағаласы дүр етіп көкке көтеріліп,теңіз жағалай қонғандай әсер беретін зәлім үйлер кескіні, алыстан көзге түседі. Бұл көріністі ақын Төлеген Айбергенов қалай жырлаушы еді құдай-ау.Ол:
«Мен тұрмын жарқылдап-ақ жарқын қарап,
Сезімді сексен бояу толқынға орап.
Қойнынан қара түннің қаптай ұшып,
Ақ үйлер асқақтайды алтын қанат.» демеуші ма еді.
Кешегі жыр,бүгінгі Ақтауға арналып жазылғандай. Актау жас кала.
Оңтүстіктегідей көше кескініне көрік беретін ағаштардың аздығы болмаса, еңсесі биік үйлердің архитектуралық келбетінде мін жоқ.
Мен кәрі тарихта Гиркан, Хвалын, Хазар, Каспий сияқты аттармен ел жадында қалған теңізді, ертерек көргім келетінін досымның есіне салдым.Теңіз жағалай тартылған қара жол бейне бір қарт Каспийдің белдігі сияқты. Жол көлігіміз жүріп келе жатып еспе құмды алаңға тоқтады. Жон арқамды Маңғыстау түбегіндегі теңіз жағалай орналасқан Ақтау қаласына тіреп тұрып, алғаш рет Каспий теңізіне қарап тұрмын. Бар даусыммен құшағымды айқара ашып «Армысың Каспий» деймін. Оның құбақы толқындары жаңа түскен келіндей иіліп барып, жазыла жайылып сәлемімді алып «Бар бол!» дегендей. Теңізден соққан леп, толқындар сыбдыры, кейде екпіні күшті асау ақ жалдың айбаты мен сұсты жанға жайлы сезім ұялатқандай. Бұл қайталанбас ерекше сезім. Жалпы қай нәрсені суреттеуге келгенде ақыннан өтер ешкім жоқ. Осы жасыма дейін таңқалумен келемін. Кезінде мен өлеңдерін сүйіп оқыған, сол Төлеген Айбергеновтың тілімен айтар болсам, ол бұл көріністі былай жырлайды:
«Теңізге мынау қарашы,
Жетпейді көздің шарасы.
Кеткендей боп тұр астасып,
Аспан мен жердің арасы»
Жайлы жыр мен сыр жалғыз шумаққа қалай сыйып тұрғанын айтыңыз.
Ердей ат терлете келгесін, қарт Каспийдің толқынымен қауышпай кету, Омар Хаямның басына барып шарап ішпей қайтумен тең дедім де қасымдағыларға, жібек құм қытықтаған табанымды көтеріп теңіз суына сүңгідімде кеттім. Алғашқыда су салқындау көрінгенмен, кейін денем үйренгесін судан шыққым келмеді. Қасымдағылардың өздері суға түспегесін болды судан шық дегеніне қарамай, әбден мазасын алып мезі еттім.
Керемет толқынға қарап тұрып-та демаласың.Тоқтаусыз жартастарды ұрғылап, болдырған аттай басын жерге салған бұйра толқындар айналаға тыныштық өз үкімін жүргізіп тұрғанынан дерек беріп тұр. Теңіз бетінде бір сурет қайта-қайта қайталанады. Жоқ олай емес, оны Мағжан атам: «Толқыннан толқын туады, толқынды толқын қуады» деп жарықтық әдемі, айқын, дәл тауып айтпағанба еді. Осындай ғажайыптардан соң мен осы ақын атаулыны адам емес па депте ойлаймын. Басқа жаратылыс, тіпті басқа құбылыстай сезінемін.(Бұл енді әрине басқа тақырып,басқа әңгіме.)
Аяғымның астында қызыл құм... Бар сыры ішінде. Кешегі шілденің ыстығында, шыт қапқа толы «қос төбеге» қалағанынша жылу беріп, еркек атаулының қызыққанда қолы жетпеген дүниесіне, керегінше үстемдік етуде, ақ толқын екеуің алдарыңа жан салмаған шығарсыңдар деп қоямын қай-қайдағыны есіме алып. Бірақ бұлар сырға берік, өлседе айтпайды.Барлығы ішінде...
Кешке дос құтханасының төрінен әр қайсымыз өз орындарымызды алып, көптен көрмеген жерлестермен төс қағыстырып мәре-сәре болдық. Қонақ асы беріліп, ас қайрылып, құран аяттары ара алшақтығымен ескерілмей қалған өткендер рухына бағышталып бәріміз Әумин айтып бетімізді сыйпадық. Бір сәт отырыстың мәдени-көркемдік салтанаты өз әмірін жүргізе бастады. Ортаға өңі жібекпен сырғызылған, оқалы шапан алып келінді. Жұмахансері ел алдында асқақ дауыспен, ел сыйлаған аға абыройын асқақтатып, Бегім Серіковтың иығына шапан жауып, көрегендік танытып жатты. Абзал ағаның ықыласы мен рахметі, айтқан тілегі мен берген батасы, ұзатылған қыздай болып өзге елде қалған Мырзашөлді еске түсірді.
Ата Рухымен қауышу
Таңғы сағат сегізде мерей тойға келген қонақтардың дені Ақтау қаласының сәні болған «Нұр Плаза» қонақ үйінің алдына жиналды.
Қонақ үй ауласында кейінгі үлгідегі шет елдің төрт автобусы, бүгінгі іс- шарада ықыласты қызметін бізге бағыштамақ болып тұр. Біздер орналасқан автобустағы жетекші жігіт өзін Якубпын деп таныстырды. Атына қарап, қазақ емеспа десек қоспасы жоқ таза қазақ екен. Еңселі, толықша келген, көзі қысыңқы, шашы бұйра, басына киген Бекет атаның мерей тойына арнайы тапсырыспен тігілген «Бекет Ата-260 жыл» деген белгісі бар кепкесі, оны қазаққа емес кәріске немесе күн шығыс елінің азаматына жақындата түскендей. Мамандығы мұғалім оның ішінде тарихшы екен. Екі бастан жай мамандығы жоқ адамды, жол басшы тағайындамайтыны о бастан белгілі. Өзі сөйлеп қалған, бар ықыласымен қонақтардың көңілінен шығуға қатты дайындалғаны іс-қимылы мен қарым- қатынасынан байқалып-ақ тұр. Гүрілдеп қозғалған төрт автобустың алдында да, соңында да, жол полициясы қызметкерлері көлігінің серенасын жағып жүріп келеді. Якуб өз сөзін жүріп келе жатқан бағыттағы автожолымыз биылғы жылы 14-қыркүйекте «Қызылсай-Шопан ата-Оғланды» бағы-тындағы жаңадан қолданысқа берілген автожолдан бастайтынын айтты. Бұл жолдың ашылу салтанатына ҚР Еңбек Ері, Халық жазушысы Әбіш Кекілбаев, облыс әкімі Қырымбек Көшербаев, «Нұр Отан» ХДП облыстық филиалының активі, ардагерлер қатысқанын айтып өтті. Жол жобасының жалпы құны 2,7 млрд.теңге екенін, 2008 жылы басталып жоспарлы жобада 2012 жылы аяқталуы керек екенін, бірақ Бекет атаның 260 жылдық мерей тойы қарсаңында жұмыс қарқынын күшейтіп нысанды тез арада қолданысқа бергенін әңгімеге арқау етіп, елді бір серпілтіп тастады. Өзінің де мәртебесі асып масаттанып тұр.Тек айтылмай қалған іштегі мен байқаған сөз «байқадыңдарма біздің Адай міне осындай» деген ойды көлденең тартқандай еді. Мен Якубке сенің есіміңе «мир» деген қосымша жасадым, сенің есімің бүгіннен бастап Мирякуб болады дедім әзілдеп. Ол күліп, маған ұнайды деп келісе кетті. Бұл жерде жаңалық ашқан ешкім жоқ, әрі – беріден соң осы есімнің иесі Мирякуб Дулатов (Міржақып) атамыз да бар ғой. Мен еркінсіп сен енді әңгімені Бекет атадан баста дедім. Біз Оғландыға барғанша толық мәліметке ие болайық, шамаң келсе бірін қалдырмай айт деп өзгелерде қосылды менің сөзіме.Ол жарайды деп келісім беріп бастап кетті.
Бекет Ата кім?
Батысында-Каспий, шығысында-Арал, терістігі-Жем, ал солтүстігінде-Қарабұлақ жатқан аты аңызға айналған бір қасиетті жер бар. Ол-сандаған ғасырлардың куәсі мен шежіресі болған, қазақтың қилы-қилы тарихынан алуан-алуан сыр шерткен, елі мен жұртын 362 әулие аялаған, мол байлығы мен қазынасы халық ырысы мен берекесіне, ризығына айналған Маңғыстау!
Маңғыстауға ат басын бұрып келген ағайындар қолдан келсе, Бекет атаның күмбезіне міндетті түрде соғып, тағзым етеді. Ақтау қаласы мен Оғланды тауындағы Бекет ата ғимаратының екі арасы 300 шақырымдай жер.Ол үшін Жетібай, Жаңа-Өзенді басып өтуіміз керек. Жаңа-Өзенге дейін жолға асфальт төселгенде, Ары қарай баратын 150 шақырым жол шөлейтті дала, құмды, таулы-тасты болып келеді.
Бекет ата зиратына баратын жолаушы міндетті түрде жол –жөнекей Шопан ата зиратына соғады. Шамамен Х ғасырда өмір сүрген Шопан Ата Манғыстау түбегіндегі ислам дінін уағыздаушы ғана емес, өз заманының үлкен қайраткері болған адам деп бір тоқтады Мирякуб.
Бүгінде бұрынғы зират Шопан Ата атындағы мемлекеттік қорық болып саналады. Оның күмбірлеген күмбездері, төрт құдықты сағана тамдары, құлыптастары өзіндік мүсінділігімен, сұлу өрнектерімен, бояуларының айшықтылығымен ғана емес, бүкіл бір тұтас архитектуралық ансамбіль ретіндегі тұтастығымен таңқалдырады. Негізінде Шопан ата-Бекет атаның рухани ұстазы яғни Пірі. Ол-Бекет атадан мың жыл бұрын дүниеге келіп, өмір сүрген тұлға. Сондықтан «Маған зиярат етушілер әуелі Шопан атаға барсын» деген көрінеді.
Ал енді Оғланды тауындағы Бекет Ата жер асты ғимараты-Маңғыстаудағы қасиетті орындардың бірі. Пір Атаның өмірбаянына тоқталар болсам, Бекет Мырзағұлұлы 1750 жылы Ақкиізтоғайда дүниеге келіп, 1813 жылы Маңғыстау облысы Оғландыда бақилық болған данагөй, ел басына күн туғанда қол бастаған, ақыл кеңесімен дем берген батыр. Ғылым-білім жолын қуып, Маңғыстау, Атырау, Үстірт аймағында шәкірттерге дәріс берген ұстаз.Болашақты болжап айтқаны келе беретін абыз. Жер асты ғимараттарын қашап салатын суретші-сәулетші болыпты.
Зер салып қараған адам Ахмет Яссауи мен Бекет Атадан үлкен ұқсастық тапқан болар еді.Ол өздерінен бірнеше ғасыр бұрын өмір сүрген Қожа Ахмет Яссауи сияқты, ислам діні мен сопылыққа кіршіксіз таза болумен бірге әлсізге медет, күштіге айбар, зарыққанға жебеу, тарыққанға демеу, асқанға тосқан, сасқанға сая, ұрпаққа ұстаз, ұлысқа ұран болды. Міне сондықтанда, үлкен де, кіші де оны пір тұтып, тағзым етеді деген жолдарды шабыттана айтты.
Бекет ата туралы аңыздар өте көп, сол аңыздың бір желісінде Шопан ата дайындаған пыраққа мініп, Бақыржан қажыға жетіпті дейді. Бекеттің келетін күні бұрын біліп отырған Бақыржан қажы оны өзі дәріс беретін Шерғазыхан медресесіне табыс етеді. Бекет Әмір Темірдің ықпалымен салынған Хиуа қаласындағы Шерғазыхан медресесінде Мухаммадұлы Бақыржан (Фахриддин) Пірден дәріс алады. Жеті жылдан кейін оқу аяқтала келе Бақыржан қажы шәкірттерін сынамақ болып, ол көк асаны үйдің түндігінен лақтырып, шәкірттеріне «Тауып келіңдер» деп тапсырма береді. Шәкірттері орындарынан апыл-ғұпыл тұрып,есікке таласа-тармаса далаға жүгіреді. Шәкірт Бекет орнынан қозғалмай отыра беріпті.
-Сары бала сен неғып отырсың? Асаны іздемейсің бе?-дейді Бақыржан қажы.
-Тақсыр көк аса әлі баратын жеріне жеткен жоқ.Ол ұшып бара жатыр. Егер рұқсат етсеңіз батаңызды алып жолға шықсам ба - дейді Бекет. Осы шәкіртінен үлкен үміт күткен Ұлы ұстаз ақ батасын беріп, ұлы жолға аттандырыпты. Замандас, қатар-құрбылары үй төңірегін қарап жүргенде, Бекет баяғы пырағымен батысқа қарай ұшып бара жатыпты. Бірнеше күннен кейін көк аса шаншылған жерге яғни Оғланды тауына келсе, түрікменнің қой баққан кішкене баласы қарауылдап, меншіктеп жүрген көрінеді. Алғашында Бекет атаға бермепті, соңында екеуі шаншылған жерден кім суырып алса, көк аса соныкі болсын деп келісіпті.
-Көк асаның келіп шаншылғанын сен бірінші көрдің. Бірнеше күннен бері қарауылдап жүрсін.Жолыңды кеспей-ақ қояйын.Ал кезегіңді,-дейді Бекет. Жас оғлан асаға жақындап, жұлып алмаққа бар күшін салыпты,бірақ аса алынбапты. Қанша әрекет жасасада асаны жерден суырып ала алмапты. Амалсыздан Бекеттің кезегін жас оғлан беріпті. Сол кезде Бекет ата тиісті аят дұғаларын оқып, көк асаны шаншылған жерінен оңай суырып алыпты.
Ал енді Бекет Атаның қасиеті мен жасаған кереметіне келер болсақ бұл әңгімені бүгін тауысамын деп айта алмаймын, сондада болса сіздерді хабардар ету үшін бір екеуін айтып берейін. Автобустың микрофоны істемей тұрғанын қарашы деп Мирякуб жүргізушіге бір қарап қойды, қолындағы «Тассай» суын сіміре ішіп жатып.Біздің Бекет Атамыз деп жалғады сөзін Мирякуб, «біздің» сөзіне салмақ сала. Жүзінде аздап мақтаныштың табы бардай.Біздің Бекет Ата құдай берген аруақтың арқасында көзді ашып- жұмғанша аққуға айналып, ұшып жүре береді екен. Азды-көп, жансызды жандыға айналдырып жіберу сияқты қабілеті болған. Түс жорып,алдағы уақытта не болатындығын алдын ала болжай білген. Жазатайым бір жері шыққан, сынған науқасты Бекет Ата көрмей-ақ сыртынан емдей береді екен.Пір Бекет бастаған азғана жауынгерлердің өзі дұшпанға қисапсыз қолдай болып көрініп, жаудың үрейі мен құтын қашырып, осынау қасиеттерімен елін, жерін қорғай білген. Бекет Атаның тағы бір қасиеті-қолға түскен тұтқындарды ешкімге жәбірлетпей, келісім бойынша еліне қайтарып отырыпты.
Мирякуб осы сапарымызда біз естімеген тағы бір танымдылығы мол аңызды әңгімеледі. Бекет Ата мен Жетіру-табын Барақ әулие жастары шамалас дос жандар екен.
-Жылдар зымырап өтіп жатыр, біраз жасқа келіпте қалдым, мен қырда жүрмін, Бекет болса Маңғыстаудың бір түкпірінде. Бұл қу тіршілік бітпейді, көптен бері көрмеген досымды іздеп амандасып қайтайын,-деп Барақ ұзақ сапарға шығыпты. Ал сол күні Бекет те ескі үзенгілес досы Барақты ойлап, өткен күнді есіне алып сағынады. Ол көп ойланбастан барлық шаруаны жинастырып қойып, жолға жиналады. Екі жолаушы Тұрыш деген жерде бір-біріне қарсы жолығады. Барақ дөңнің басында, ал Бекет болса ойпаттау сайда тұрады. Мұндайда аруағы басым адамға екінші жолаушы міндетті түрде бірінші болып амандасуы тиіс. Бекет Ата да, Барақ та тегін адамдар емес, екеуі бір-біріне сынай қарайды.
-Сен жоғарыда тұрсын қасиетіңді көрсет дейді Бекет Ата Бараққа. Сол мезгілде ылдида үш дүркін су тасып, Бекет Атаны екпіні ағызып кете жаздайды.
-Енді сен қасиетіңді көрсет,- дейді Барақ. БекетАта көкке қарайды. Барақта аспанға көз жүгіртеді. Сол сәтте ол төбесінен жеті аққу ұшып бара жатқанын көреді.
-Сенің қасиетің күшті. Барақ, су перісімен байланыста екенсің,-дейді Бекет Ата.
-Ал сенің қасиетің аспанда жеті аққу болып ұшты,әруағың биік тұр, жеті ұрпағыңа дариды екен, сәлемді мен берейін, Ассалаумағалейкүм!,-депті Барақ әулие. Сөйтіп бір-бірін көптен бері көрмеген екі дос төс түйістіріп, құшақтасып көріскен екен.
Осындай қызықты әңгіменің желісімен Шопан Ата зиратына қалай жеткенімізді де білмей қалдық. Зират алдындағы автокөлік тұрағында 100-ден аса «жип» автокөлігі, өзгеде көліктерден аяқ алып жүру қиын. Оған қосымша төрт тік ұшақ өз алаңында ол да тұр.
Бисмилахир рахманир рахим деп Шопан ата зиратына қарай қадам бастық.Зияратқа келушілердің есебі жоқ. 15-20 адамнан топ құрып зиратқа қарай жіберіп жатыр. Өзі де шаңқай түсте жеткен екенбіз,адамның демімен, күннің ыстығы болса керек Шопан атаның төрт бөлмеден тұратын жерасты мешітінің іші әжептеуір ыссы. Орайы келген іс деп айтсақ болады, біздің топтың үстіне Облыс әкімі Қырымбек Көшербаев бастаған топ яғни ҚР Парламенті сенатының депутаты Өмірбек Бәйгелді, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі, ҚР Еңбек Ері, Халық жазушысы Әбіш Кекілбай, ҚР Президент аппараты ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі Дархан Мыңбайлар кіріп келіп, солармен бірге оқылған құран аяттарының батасына қол жайып Әуминдестік. Суреткеде түсудің мүмкіндігі боды. Сыртқа шығып, қонақтарға арнап жайылған дастарханнан түстік дәм бұйырды. Ықылас бөлек, күтім ерекше. Дастарханда құстың сүтінен басқаның бәрі бар. Бір қызығы осы үлкен дастарханда белгілі ақын Темірхан Медетбек,танымал жазушы Смағұл Елубаймен табақтас болдым.Төрде отырған ақ тақиялы,ақ шапанды кісі өзін мен Ислам Мырзабекұлы деп таныстырды. Қарасам жүзі таныс, өзіміздің Мырзашөлден қайбір жылы Маңғыстауға көшіп еді. Исекең Мырзашөлде мектепте физика-математикадан сабақ беретін. Шығармашылыққа да ебі бартын.Талай-талай сұхбаттас болғанбыз. Мен шыдай алмадым орнымнан тұрдым да, төрдегі жерлесіме Сіз Ислам Мырзабекұлы болсаңыз мен Төлемырза Темірбекұлымын Мырзашөлден деп қол создым. Ыстық ықыласпен сұрасып қалдық. Соңында сұрастырып білсем Исекең Бекет ата салған жеті мешіттің бірі, әрі алғашқысы-Ақмешіттің Бас имамы екен. Исекең бүгінгі аста Хиуадан келген өзін Бақыржан қажының ұрпақтарымыз деп таныстырған қонақтарға, Бекет атаның ұстазы Бақыржан қажы құрметіне, Абдолла, Назарбай, Хайрулла, Камилжон сынды Өзбек жігіттеріне тілек кезегін беріп барша жұрттың назарын аудырды. Іле-шала жұртқа жақсылап таныстырып Темірхан, Смағұл ағаларғада тілек айтуға мүмкіндік туғызды. Ол кісілер бірі ақын, бірі жазушы, тілектерін тыңғылықты айтып, ел ырзашылығын алды. Ойда жоқта жарықтық Исекең, енді ниетпен-тілектің кезегін сонау Өзбекстан-Мырзашөлден Атаның асына келіп отырған інім Төлемырза Темірбекұлына беремін демесі бар ма. Елдің көзі менде. Мен орнымнан тұрып тілегімді қазақтың аталы сөзі «Ханның айтқанын қарада айтады, бірақ аузының дуасы жоқ» демекші, аузы дуалы ағалардың тілегін орап, түрлендіріп қайтемін деп бастадым. Бекет атаның 260 жылдық мерей тойына әу баста елден шыққанда, бисмиллахир рахманир рахим, я, Алла өзіңнің назарыңа іліккен, сүйген құлыңның құрметіне, менің ниетім мен тілегімді, ғибадатым мен құлшылығымды, тұтқан оразамды, істеген амалымды, берген садақамды, оқыған намазымды өз дәргайыңда қабыл еткейсің деп шыққан едім. Сіздерде осындай ниетпен шыққан болсаңыздар Иллахи әумин, бәріміздің зияратымызды Аллатағала қабыл етсін дедім. Отырған қауым бір ауыздан Әуминдесіп жатты. Мен сол кезде өзімді бейне бір көкке көтерілгендей, періштелердің арасына түскендей сезіндім. Шынында өзге дүниеге енгендей болдым, рас айтамын. Аста ас қайырылып, ұзағынан құран аяттары оқылып, аталар рухын шат етіп, аттың басын Оғланды тауына қарай бұрдық. Бағанағы жақсы сезімнен әле арыла алмай келемін. Мирякуб жақын бауырымдай, жүрісі онша жақпай келе жатқан мынау автобустың, желісі басқаша, бейне бір сызып жер бауырлап ұшып келе жатқандай. Осы көңілмен көп ұзамай Оғландығада аман-есен жеттік. Биікте орналасқан Оғланды кесенесіне жаймен көтеріліп, зиярат жасап, жәми жатқан момындармен дәметкен аруақтарға құран бағыштап бет сипадық. Төменде тігілген үйлердің біріне кіріп тағыда қонақ асынан ауыз тидік. Шопан атадағы жайылған дастархан қандай болса, Бекет атада да сондай болды. Аталар ас қайырып, дін жолындағы сауатты кісілер құран аяттарын қырағатын келтіре оқып, батасына келгенде жәми момын мұсылманға, дәметкен аруақтарға, Пайғамбарымыз (с.ғ.с) Мұхаммедке, оның сахабалары мен әнби-әулиелеріне, Шопа ата, Бекет ата, Оғланды рухтарына тие берсін деп бір Алладан көп болып тіледік.
Ата басына зиярат жасаудан алдын, мен Ата мешітіне кіріп «Сәлем намазын» оқып шықтым. Бекет Ата басына барып зиярат жасауымыз үшін баспалдақ жолмен 1700 метр төмен түсуіміз керек екен. Барар баспалдақ жолды, адам таңқаларлықтай етіп жөндеп қойыпты. Әр 400-500 метрде арнайы отырып дем алатын, төбесінде шатыры бар 4-5 адамдық орындықтар қойылған. Салыстыру мағанасында айтып жатқаным, Оғланды тауы біз көріп жүрген тауларға сірәда ұқсамайды. Бұл тау деп жүргеніміз бейне бір ашыған қамыр көтеріліп тасып-төгілер кезде мұздатқышқа салынып қатырып қойғандай әсер берді маған.
Атаның мерей тойына қыруар еңбек жасалыныпты, жоғарыда айтылған жолды қоспағанда. Бекет атаға қатысты нысандардың барлығы дерлік күрделі жөндеуден өткізіліпті.Тілге тиек етуге әбден болатын жай зират басында электр қуатымен шам жанып тұр. Қол телефон желіге қосылған.
Бұданда күрделі, елге өнеге боларлық іс, Бекет атаны танып білу мақсатында Облыстық тарихи-өлкетану мұражайы «Ұлысқа ұран, ұрпаққа ұстаз-Пір Бекет» тақырыбында көрме жасапты.
Көрме 7 планшеттен тұрады екен. Алғашқы бөлігі-«Ұлыстың ұраны –Пір Бекет» - кіріспе сынды. Мұнда ғұламалардың мұсылман діні, әулиелер туралы пікірлері беріліпті. Әулиелерден алшақтап, оны мансұқтаушылардың уағызына ермеу үшін бұл пікірлердің халыққа, әсіресе жастарға тәлімі мол. Одан әрі Бекет атаның ұстазы Бақыржан қажымен ата білім алған Хиуадағы Шерғазы хан медресесі таныстырылады. Үшінші бөлімде-Бекет ата дәріс алған медіресенің оқу бағдарламасы тағы сол сияқты Бекет атаны танып білу мақсатында арнайы қойылған әр түрлі жәдігерліктерменен толықтырылған.
Ақын, мемлекеттік сыйлықтың иегері Есенғали Раушанов: «Ата көзінің тірі кезінде талай жерге құдық қаздырып, мешіттер, сағаналар салдырғаны анық. Сол ескерткіштердің ең үлкенін қайда салдырды? Меніңше Ата ең үлкен ескерткішін ұрпақтардың жүрегіне орнатты: Атаны іздесек, жүректерден іздейік!» -дегенді.
Міне ағайын бұл тойды бүкіл Республика болып, әуелі Жетісайда сонан соң Алматыда, одан бері Астанада, Ақтөбеде ең соңында Маңғыстауда тойлап, жер жүзіне паш етіп, Өзбек, Түрік, Парсы, Ресей, Татарыстан, Башқұртстан, Орта Азия мемлекеттерінен қонақтар шақырып, өте жоғары деңгейде өтіп жатуының негізі, сол ақын Есенғали Раушанов айтқан бүгінгі ұрпақ жүрегінде екенін, Бекет Атаның 260 жылдық мерей тойы көрсетіп-ақ тұр. Жүректерде орнаған Баба рухы Ел жүрегіне жетіп жатыр.
Ата зиратына келуден алдын Жұмахансері досымнан сұрағаным бар, зиярат тәртібін айтып түсіндірші деп. Ол: «Таңертең ерте тұрып, дәретіңді алып, ниетіңді жасап шығасын. Ата жақсы қабылдаса киік болып көрінеді, егер саған ықыласы болмаса, әр түрлі жағымсыз нәрселерге тап болып жайсызданасың» - деген-ді. Баспалдақтан түсіп келе жатып жан-жағыма қарап қоямын. Қазірше еш нәрсе байқалмайды. Бірақ бастапқыда екі тізем дірілдеп, өзімнен - өзім су болып терледім. Баспалдақпен біреу жоғары шығып жатса, біреу Ата зиратына қарай төмен түсіп жатыр. Солармен ілесіп менде келемін. Әрине баспалдақ болғасын ылдиға түсу, өрге шығу емес.
«Еріксіз түскен ылдидан,
Еркіңмен шыққан өр артық.
Қорлықпен өткен өмірден,
Көсіліп жатар көр артық»
Жарықтық хакім Абай қырағы көзбен осыны сезініп өлеңге философиялық түйін жасаған екен-ау. Егер мына баспалдақтар болмаса қиынның-қиыны сонда болар еді. Атасына мыңда бір рахмет Ата тойын ұйымдастырушылардың. Қазірше абыржыған жанды көрмедім. Зиярат жасағанда да тер төгіліп, зияратты жүрегіңмен сезінуің керек қой. Содан болса керек зияратшылардың мынау ылдида қабақ шытқаны сезілмейді. Оның үстіне Атаның берер күш-қуаты олда бар. Сондықтан шаршау белгісі байқалмайды. Кейінгі кезде ел көп пайдаланып жүрген «кептеліс» сөзі осы жердеде қолданысқа ие болды. Ата зиратының алдында есікке кептелген адам ығы-жығы. Уақыт- сәті келгенде менде ішке кірдім-ау. Шопан атадағыдай Аталар рухына қасиетті құран аяттары оқылып, дұға жасалынып Әумин дестік.
Іші кең, бұрышының қырын шығарып, заманауи үйдің бөлмелеріндей, бөлмелерді тау тасын қашап,адам төбесі тимейтіндей етіп қалай салған, ә?! Ғаламда жеті керемет болса, онда бұл сегізіншісі. Байыппен көрдім де, көңліммен түйдім. Содан, көп ұзамай кейінгілерге кезек беріп менде сыртқа шықтым.
Көзбұлағына барып бұлақ суын көзіме сүрттім. Сәл жүргенде кездесетін Атаның шипалы бұлағынан су алып іштім. Енді келген ізіммен жоғарыға қарай аяңдап барамын. Бұлақ айналасындағы өскен қамыс су барған жердің бәрін еншілепті. Іші қуыс біздің жақтың қамысы.Өзі арсыздау болады. Жер таңдамайды. Балауса кезінде малдың сүйсініп жейтін тамағы.Қолымда фотоаппарат. Жан-жағымды суретке түсіріп келемін.Құдайдың құдіреті, ойламаған жерден жаңағы мен айтқан қамыстардың арасынан бір киік лағымен жайлап, үрку табиғатында жоқтай менің алдымнан өте берді. Ә,дегенде сасып қалдым. Лезде есімді жидымда қолымдағы фотоапаратпен киікті суретке түсіре бастадым. Ойлап қоямын, егер елес болса суретте кескін болмайды яғни суретке киік түспейді. Ал, шын киік болса онда бұрынғы түсірілген суреттермен қосылып шығуы тиіс. Менің таң қалғаным мен көрген киік, үй киігі сияқты. Адам қолынан күнделікті жем жеп жүрген. Әліге дейін бұл жағдай маған түсініксіз. Өрлеп келе жатып шыдамсызданған кейіппен фотоапаратты ашып ішіндегі суреттерді тексере бастадым.Төрт мәрте түсірген киігім,төрт сурет болып тұр. Кәдімгі сурет, кәдімгі киік. Есіме досым Жұмахансерінің Ата жақсы қабылдаса киігін көрсетеді дегені түсті. Жүрегімде бір толқу пайда болдыда өзімнен-өзім жеп-жеңіл болып, осы көргенімді өз тобымдағыларға айтпақ болып жоғарыға қарай адымдап асығыс аяңдадым. Бойымды билеген әр түрлі сезім. Жол – жөнекей жұртқа киік көрдім деп айтқым келді. Егер айтар болсам, ол киік мені тастап оларға өтіп кететін сияқты. Айтпайын десем ішіме сыймай барады. Жүріп келем, әйтеуір іштей арпалыс. Бір ой, сен киік көрдің, сенің тілегің қабыл болды дейді.Тілегі қабыл болған адам қандай болады екен деп, арғы-бергіге қайта-қайта қарап қоямын. Барлығы өзгеріссіз сияқты. Сөйтіп жүріп автобустың алдына қалай келгенімді де байқамадым. Шаршағанда жоқпын. Ентікпедім де. Ал, оқырман қауым Сіз не дейсіз бұған. Әлемде талай қызық бар деген осы. Автобус жүйіткіп келеді. Ақтауға жету үшін әле 300 шақырымдай жол жүреміз. Қас қарайған. Ел шаршау. Тек баяу ыңылдап ән салып келе жатқан менмін. Оның себебін Сіздер білесіздер...
Жұмадағы жүздесу
Бәрін айтпа, бірін айт (Бейімбет) бүгін «Нұр-Плаза» қонақ үйінің үлкен залында «Бекет Ата тағлымы» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференция өз жұмысын сағат 10-00-да бастады. Асқа келген халықты түгелдейтін кез келдіма деп қаламын. Себебі бұл жиынға кірерден алдын, өзің туралы мәлімет беріп, тізімге ілігесің.
Астың танымдылық қуатын арттырудағы орасан еңбектің иелері Бекет атаның 260 жылдық мерей тойының ұйымдастыру комитетінің төрағасы, «Нұр Отан» ХДП Маңғыстау облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, ғылым докторы, профессор Жауынбай Қараев,
Бекет атаның 260 жылдық мерей тойының ұйымдастыру комитетінің мүшесі, тарих ғылымдарының докторы, академик Өмірзақ Озғанбаевтармен жүздестім.
Мерей той барысындағы ғылыми-теориялық конференцияға Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі бастаған зиялы қауым өкілдері мен Өзбекстан, Түрік, Иран, Мысыр, Монғолия, Ресей, Татарыстан, Башқұртстан, және Орта Азия мемлекеттерінде тұратын ағайындар мен мұсылман әлеміндегі ірі-ірі теолог ғалымдар қатынасты. Олардың арасында белгілі дін танушы, Құранды орыс тіліне аударған немесе орыс тіліндегі түсіндірмесін жасаған филология ғылымдарының докторы, профессор Валерия Порохова (Иман Валерия) да бар. Қорыта айтқанда, Маңғыстауда болған Пір Бекет атаның тойы ғылыми-танымдылық бағытта өтті, ата аруағын ұлықтауға үлкен ықпал етті десек, асыра айтқанымыз емес.
Түскі астан асыға дәм татудағы мақсат облыстық «Бекет Ата» мешітінде Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі имамдық ететін жұма намазынан кешігіп қалмау. Мешітке Ассалаумағалейкүм деп кіріп келгендегі байқағанымыз, бұл жерде де қонақтарға ерекше ілтипат һам ықылас.
«Мешіт Алланың үйі» дейді хадис шарифте. Елдің ықыласы өте жоғары. Мешіттің тұла бойы, кескін келбеті ерекше. Аты затына лайықты. Алланың шарапатымен Әбсаттар қажы Дербісәлінің уағызын тыңдау, құтпасын есіту маған нәсіп етті. Бір мешітте қатар тұрып Жұма намазының парызын һәм сүннатын оқыдық. Намазда ниеттес болып бір-бірімізге ниет қабыл болсын айттық. Соңында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі мен естелік суретке түстік. Міне құрметті аһли мұсылман жақсы менен жайсаңның жанында болып,сұхбатын алып жатқасын,бүгінгі қасиетті жұманың құрметіне сапарбаянның бүгінгі күн тақырыбын «жұмадағы жүздесу” деп қойғаным содан.
«Отпан тау» өшпес тарих бізге жеткен
Бүгін Ата асының ең соңғы күні. Қайсы күнгі Бекет атаға қарай тартылған көштің басын, бүгін Адай атаға яғни «Отпан тауға» қарай бұрдық. Сол автобус, сол жолбасшы Мирякуб. Жол көлік қозғалғаннан барар жеріміз қанша шақырым дедім Мирякубты сөйлетейін деп. Ол көліктің алдыңғы жағында түргеп тұрып, бәрімізге есіттірте 150 шақырым деді.Сонымен ол айтатын әңгіме басталды да кетті. «Құрметті асқа келген қонақтар» деп бастады, жұрт назарын аудару үшін сөзін жолбасшымыз Мирякуб.
«Соңғы түйенің жүгі ауыр» демекші,бүгін тойдың соңғы күні. Той бағдарламасының теңі тырсылдап тұр. Бейне бір сүт кернеген аруананың ботасына асыққан кейпіндей.
«Отпан тау»туралы не білеміз?
Тыңдаңыздар, Қазақ даласында халық киелі санап құрмет тұтатын, оның құдіреттілігі туралы ұрпақтан-ұрпаққа аңыз-шежіре күйінде жеткізіп келе жатқан қасиетті жерлер көптеп саналады. Соның бірі- Қаратаудың ең биік шоқысы Отпан тау. Бұл жерді мекен еткен біздің ата-бабаларымыз сонау ықылым заманнан бері Отпан тауды өзінің тірегі, алтын ордасының түп қазығы, ел басынан өткен қилы-қилы заманда қорған болар, дем берер биік рух санаған. Осы жерде бас қосып, ортақ мәмілеге келіп, ел тыныштығын алған жауларына қарсы аттанған.Отпан таудың басында жағылған Алау-Ұран оты тек жаугершілік заманда ғана емес, ертеңгі күннің өзекті мәселесі шешілер тұстада жағылған.Осындай қасиетті мекенге аталар рухына ескерткіш салу, бар қазақтың басын қосып бірлікке бастайтын құтты ошаққа айландыру идеясын алғаш рет қалың көпшілікке ұсынған ақын Сабыр Адай болатын деп, ақын мәртебесін бір асырып қойды жолбасшы Мирякуб. Жалпы менің ақын бақыты дегенде түсінетінім осы. Елің сөзіңді жаттап, атыңды аузынан тастамаса, айтқаныңа тоқтаса, осындай ақыны бар ел бақытты. Бақытты елдің ақыны да бақытты. Ал әңгімемді жалғар болсам: «Маңғыстаудың екі пұшпағында екі үлкен кіндік, биік бар. Біреуі Қаратаудың шығыс жағындағы Бесшоқы, ал, екіншісі жаңағы мен айтып келе жатқан Отпан. Бұл тарихта нелер сойқандар болмады. Біздің ата-бабаларымыз осы жер үшін бергі тарихтың өзінде үш ғасырдан астам табандылықпен күресіпті.Осы елді, жерді табан аудармай қорғап келе жатқан халықтың түп атасы, түпкі алтын тамыры-Адай ата! Мен айтқан осынау тарихты ел есінде сақталсын деп,бүгінгі ұрпақ, Отпан таудың басына, егеменді елдің оты өшпей жанып тұрар мәңгі алау нысанының қапталынан Адай атаның да кесенесін тұрғызды. Бұл өлке бүгінде ел есіне алып зиярат ететін қасиетті орынның көрмесіне айналды. Бүгін осы биіктің баурайына 300-ге тарта үй тігіліп, ұлан асыр тойдың сахынасында өнер жұлдыздары өз өнерлерін ортаға салады. Балуандар білек күшін көрсетсе, арғымақтардың тұяғының астында жер дөңгелейді дей бергенде межелі жерге жеттік деп жүргізуші жол көліктің есігін ашты. Мирякуб айтқан нысандардың барлығын көзбен көріп тамашалап Маңғыстау еліне үлкен ризашылық білдіріп, бізге арнап тігілген 227-ші үйге кіріп түскі қонақ астан дәм таттық. Топ басы Бегім аға Оңтүстіктің атынан сөз сөйлеп мерейтойдың ұйымдастыру алқасына ризашылық білдіріп, Бекет атаның 270 жылдық мерей тойына, Алла тағала бәрімізді аман –есен жеткізсін деп тілек білдірді. Осы орайда акедемик Өмірзақ Озғанбаев Маңғыстау жұршылығы атынан Бегім ағаның иығына шапан жапқанда,той мерейі аспандап, қалың ел қарт Каспийдің ақ жал толқыны мен бірге толқығандай болды. Міне оқырман қауым Маңғыстаудағы Ата тойының дүбірі, біз қол бұлғап қоштасып бара жатқанда да басылған жоқ еді.
Иә, халайық Маңғыстауда той өтті дүбірлеген.
Төлемырза Темірбекұлы.
Шымкент-Ақтау-Шымкент
ел иесі, жер киесі-Пір Бекет
(сапарбаян)
«Ә, халайық жарандар,
Тыңдап құлақ салыңыз.
Аз әңгіме қозғайық,
Келгенінше халіміз.
Зекетсіз болса пайда жоқ,
Қасықтап жиған малыңыз.
Пір Бекеттен сөз қозғап,
Қызығына тоялық,
Сыры түскен жерлерін,
Жаңартып қайта боялық.
Сөз дүкенін құрған соң,
Тамақ керек әр кімге,
Бір тоқтыны соялық...»
Бұл бабалардан бізге жеткен кәрі жырдың бастауы һәм сарыны. Ел назарын өзіне аударып, әрі қарай әлқиссаменен жалғасатын осынау көне жырдың біздің қазақ үшін еңбегі зор. Елеңдеп елпілдеген елдің жырға деген ықыласын одан әрі артыруға келгенде «әлқиссаның» да реттеу күші тым жоғары.Ендеше Баба жырдың бастауымен ел назарын өзіме қаратқан болсам, «әлқиссаны» аруақтанған бақсыдай менде бір қайырдым.
Әлқисса, соныменен құрметті оқырман менің есіткеніммен көргенім тоқты емес, ту бие сойып тыңдасаңда таусылар дүние емес. (Тек сөзді бөлмесеңіз болғаны. )
«Мәдинада Мұхаммед,
Түркістанда Қожа Ахмет,
Маңғыстауда Пір Бекет»
Неліктен осы үш тұлға Ел жүрегінде қатар жүріп, қатар тұр? Бұның сыры неде?
Қойын-қатпары тарихқа толы бұл қағиданың ұрпақтан-ұрпаққа жеткен сайын, көлемі көктің көлеміне айналып, сырының бергі жағы терең – тұңғиық- шыңырау десек, арғы жағы сол шыңырау арқылы бейне бір жер асты мұхитымен астасып жататындай әсер қалдырары айдан анық. Бұдан шықты бұл игерілмеген тың дүние, бағындырылмаған биіктік, алынбаған алып қамал ма?! Бұл тұлғалардың қай-қайсысы болсын пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Мұхаммедте, Қожа Ахмет хазретлеріде, бүгінгі тақырыбымыздың тәжін киген Пір Бекетте, өз алдына жеке-жеке феномен.
Біз өз тарихын атадан балаға мұра етіп қалдыру жолымен жасаған халықпыз. Бұдан қазақтың әр бір аталы сөзінің астары тұнған тарих десек, сіздің уәжді сөзге тоқтауыңызға мен бек сенімдімін. Осындай қағида қатпарындағы тарих, біздің оңтүстікте де Қазығұрт тауына қатысты айтылған.
«Басында Қазығұрттың кеме қалған,
Ол әулие болмаса неге қалған...»
Ал бұны тарих демей көріңізші.Тарих болғанда да бірімен бірегейі. Келер ұрпақтың намысын жанып, рухын өсірер тарих.
«Тарихты танымайынша,тарихи сахына қалыптаспайынша ұлттық сана қалыптаспайды. Ал ұлттық сана қалыптаспаған жерде намыс болмайды.Ұлттық намыс болмаған жерде, ұлттық мүддеге бірігу болмайды» дегені бар еді Қойшығара Салғараұлының. Ендеше бүгінгі тойдың тарихи-мәдени жағы болашақта жастарымызға елдіктің, ерліктің жолын нұсқап жатса үмітіміздің ақталғаны, мақсатымызға жеткеніміз.
«...Аулақпын дерегі жоқ болжамдардан,
Әр жұртта ұмытылып олжаң қалған.
Жамағат біздің тарих – алтын шынжыр,
Әр жерден көп үзіліп, көп жалғанған.» - деп жырлайды, өзінің «Ғайша бибі» дастанында қазақтың озық ойлы ақыны, менің боз ай туғанда, боз балалық шақты бірге өткізген бала күнгі досым Есенғали Раушанов.
Шынында да көп үзіліп, көп жалғанған тереңде жатқан алтын шынжыр тарихқа, қауға салып тартқылар болсақ, шежіре-тарих шаңырағын, шайқалтпай көтеріп ұстап тұрған уығының бірі, даналардың данасы, жақсылардың жақсысы, халқымыздың абзал перзенті, данагөй абыз, ұлы гуманист, қасиеті мол, жоғарыдағы үштің бірі бұл Бекет атамыз.
«Жақсы заманда да, жаман заманда да Оған деген ел сүйішпенділігіне қылау түскен жоқ. Өйткені ол тірісінде елдің - жел жақтағы панасы, ық жақтағы саясы бола білген Азамат. Жаудан елді арашалаған батыр. Дауда әділетті арашалаған Қазы. Озбырлықтан обал мен сауапты арашалаған Пірадар. Елімен жерін шексіз сүйген асыл азамат, абзал адамды ел де шексіз сүйеді. Бекет атаның басты құдіреті міне осында» - деп жазды «Бекет ата» кітабының алғы сөзінде ҚР Еңбек Ері һәм Халық жазушысы Әбіш Кекілбаев.
Міне оқырман қауым ойға өзек, әңгімеге арқау болған, құдіреті мен құпиясы, құрметі мен даңқы сан мыңдаған атан түйеге жүк болар, ел иесі, жер киесі-Пір Бекет Ата туралы түсінікке бір шама ие болдыңыз-ау деймін шамасы.Тағыда қайталап айтамын тек бір шама ғана.
Осы тұрғыда жасалынған бағыт-бағдар, атқарылған ұлан – асыр істер, Бекет ата туралы ғылыми танымдық ақпараттар мен материалдар легін сараптап таразылауда биылғы жылы мамыр айынан, қыркүйек айының соңына дейін созылған Пір атаның 260 жылдық мерей тойының ролі ерекше. Астың әлеуметтік маңызы мен мақсаты зор. Адамдарды ізгілікке, мейірімділікке, бауырмалдылыққа, жастарымызды отан сүйгіштікке тәрбиелеуде бұл іс-шараның алатын орны бөлек.
«Бабаларын қалтықсыз қастерлей алған халық, балаларының болашағын да қапысыз қамдай алмақшы» деген Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың ұлағатты сөзінде де терең мән бар.
Қысқа қайырғанда ауқымды іс-шараның мәні мен мақсаты, кескіні мен келбеті, Бекет ата Мырзағұлұлының 260 жылдық бүгінгі болып жатқан ұлан асыр асында бар ою-өрнегімен айшығы айқындала түскен. Олай болса енді шаманың келгенінше той қызығын Наурызбай жыраудай толғап, Өсербай жыраудай жырлап, көңліңізді қош етіп, бір мәре – сәре етейін.
Маңғыстауда той болды дүбірлеген
Қарт Каспий құшағында
Өз көзіңмен көріп білгенге не жетсін, айту басқа, көзбен көріп түйсіну, қызығына сүйсініп, рахатқа бөлену тіптен басқа. Оны Алланың бәндесіне берген сыйы, маңдайына жазған еншісі деп қарауға да болады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с) бір хадис-шарипінде «Құранды оқу сүннет, тыңдау парыз» депті. Жақсы айтылған сөз, ықыласпен тіленген тілекте құран тәрізді, қасиетті аяттарды қанша оқысаңда қадір - қасиеті кемімейтіні сияқты, жақсы сөздің де қанша қайталанып айтылсда қадір - қасиеті кемімейді дейді уағызшылар. Ендеше жақсының қадірін сақтап сол өз міндетімізді сіз болып, біз болып көңілге қаяу түсірмей орындап көрейік.
«Маңқыстау түбегінде той болғалы жатыр, той болғанда қандай той? Бекет атаның 260 жылдық мерей тойы, ауқымы үлкен, берері мол» деп алдын ала менің жерлесім, бала күнгі досым, жалпы өнер атаулының жанашыры, өнертану докторы Жұмахансері Дастанов, шабыттана телефонмен жеткізе айтып хабарлады. Шын жүрегімен, қуана шақырғаны дауысының екпінінен байқалып-ақ тұр. Ол: «Алда бір ай уақытың бар, қосымша арнайы шақыру өз алдына болады, тек таусылмас жұмысыңды айтып қалып қойма. Келмесең көп затты жоғалтасын» деп сөзін шегелеп қақты.
Тойдың басталуына бір күн қалғанда «Шымкент-Актау-Стамбул» бағытымен ұшатын «Боинг-737» ұшағы, жергілікті уақытпен сағат 17-ден 15 минут өте «ауыр салмақты» сезіне көтерілді. Себебі сол ұшақта Ата тойына бүкіл оңтүстік өлкенің ыстық ықыласы мен сәлемін ниеті мен тілегінің жер қайысардай салмағын арқалап бара жатқан он азамат бартын. Топ жетекшісі «Әйтеке би» қоғамдық қорының президенті, Қазақстанның құрметті журналисі, «Шардара тынысы» газетінің Бас редакторы Жұмабек Мұханов.Топ ағасы Өзбекстан мен Оңтүстік өңіріне танымал ел азаматы, экономика ғылымдарының докторы, Жызақ, Мырзашөл аймақтарында басшылық қызметтер атқарған, күні бүгінге дейін Мырзашөл жайлы жазылған жалғыз туындының яғни «Мырзашөл-Атамекенім» ғұмырнамалық кітабының авторы, аса құрметті ел ағасы Бегім Серіков.
Мен аспанда ұшып бара жатып жерге қайта-қайта қарап келемін.
«Әлемнің бәрін болжайсың, төбенің шықсаң басына» деп жырлаған Майлықожа бабамыз, егер сол кездері ұшаққа мінгенде бар ғой, ол «төбе» сөзін міндетті түрде «ұшақ» пенен ауыстырған болар еді-ау деп іштей ойлап-та келемін. Жарықтық бәрі алақаныңда, тау-тасыңда, өзен-көліңде, орман-тоғайыңда. Әсіресе аспанның ғана құшағы жетер даламның, үйітілген қойдың басындай болып бірде сарғыш, бірде қара-қошқыл реңде көрініс тапқаны өз алдына бір төбе. Қазақтың жерінің кеңдігі мен ойлау қабілетінің ауқымдылығы барып тұрған символика десем, артық кеттің деп сөкпессіз. Жүрек үлкендігін, ой тереңдігін еншілеп өткен бабалар легіне қарап, бүгінгі еліміздегі елім, жерім деген қазақтың нар қасқа жігіттеріңнің басымдылығы сол көштің сөзсіз жалғасы. Бірде Әндіжандық өзбек шайыры Сабыр Хакимовпен болған сұхбатта, ол: «...Мен қазақ жерінің кеңдігіне қызығыпта, қызғаныпта қараймын, бір қызығы ұшақта бара жатып ұзақ ойлануға, әрі беріден соң өлең, дастан жазуға болады.» деп мені таңқалдырып еді. Мен сонда осылай да ойлауға болады екен-ау деп күліп, соңынан әзілдеп немене, сен маған өз жерімді қимай тұрсың ба дегенімде, ол ойын әрі қарай жалғап: «Ал, біздің Өзбекстанда ұшаққа отырсаң болды, көзді ашып жұмғаныңша баратын жеріңе барасыңда қаласың, ойланыпта үлгермейсің. Жүйелі түрде ойлау, кемелді ой иесі болу, біле-білгенге үлкен бақыт» деген тұғын. Мен ол кезде оның айтқанына мән бермеген екенмін, енді болса оның нені көксегенін түсініп тұрмын. Менің ойымды, «Құрметті жолаушылар, біздің ұшақ Ақтау қаласының әуежайына қонғалы жатыр, жергілікті уақыт 20 сағат 15минут, Актау қаласының ауа райы 20 градус жылы» деген жол серік қыздың әдемі дауысы бөліп жіберді.Сағатыма қарасам 19 сағат 15 минут. Сонда барып бірақ білдім Ақтау мен Шымкенттің уақыт айырмашылығы бір сағат екенін.
Теп-тегіс сап - сары далада салынған әуежайда, бізді баяғы досым Жұмахансері: «Қош келдіңіздер» деген шат көңілмен қарсы алды. Ол келген қонақтарға қызмет көрсетіп, қонақ үйлерге жайғастыруға, арнайы жігіттер автокөлігімен сыртта күтіп тұрғанында айтты. Әуежай Ақтау қаласынан 20 шақырым қашықта екен. Жол тегіс, зулап жүріп келеміз.
Қонақ үйге келіп жеткенде Жұмахансері бәрімізге есіттірте: « Ертең кешке, біздің үйде Сіздерге арнап арнайы қонақ асы беріледі. Бегім аға Серіков пен Жұмабек Мұхановтың басшылығында сол астан дәм татасыздар» деп әр бірімізге жеке-жеке айтты.
Тойдың бағыт-бағдары туралы жазылған қағаздан, бейсенбі күні яғни 16-шы қыркүйекте Бекет ата зиратына барып зиярат жасау іс-шаралары таңғы сағат 8-00 басталарын білдік. Ертең сәрсенбі 15-ші қыркүйек. Арадағы бір күн уақытты Актау қаласымен танысуға бағыштадық.
Қарт Каспийдің ақ шағаласы дүр етіп көкке көтеріліп,теңіз жағалай қонғандай әсер беретін зәлім үйлер кескіні, алыстан көзге түседі. Бұл көріністі ақын Төлеген Айбергенов қалай жырлаушы еді құдай-ау.Ол:
«Мен тұрмын жарқылдап-ақ жарқын қарап,
Сезімді сексен бояу толқынға орап.
Қойнынан қара түннің қаптай ұшып,
Ақ үйлер асқақтайды алтын қанат.» демеуші ма еді.
Кешегі жыр,бүгінгі Ақтауға арналып жазылғандай. Актау жас кала.
Оңтүстіктегідей көше кескініне көрік беретін ағаштардың аздығы болмаса, еңсесі биік үйлердің архитектуралық келбетінде мін жоқ.
Мен кәрі тарихта Гиркан, Хвалын, Хазар, Каспий сияқты аттармен ел жадында қалған теңізді, ертерек көргім келетінін досымның есіне салдым.Теңіз жағалай тартылған қара жол бейне бір қарт Каспийдің белдігі сияқты. Жол көлігіміз жүріп келе жатып еспе құмды алаңға тоқтады. Жон арқамды Маңғыстау түбегіндегі теңіз жағалай орналасқан Ақтау қаласына тіреп тұрып, алғаш рет Каспий теңізіне қарап тұрмын. Бар даусыммен құшағымды айқара ашып «Армысың Каспий» деймін. Оның құбақы толқындары жаңа түскен келіндей иіліп барып, жазыла жайылып сәлемімді алып «Бар бол!» дегендей. Теңізден соққан леп, толқындар сыбдыры, кейде екпіні күшті асау ақ жалдың айбаты мен сұсты жанға жайлы сезім ұялатқандай. Бұл қайталанбас ерекше сезім. Жалпы қай нәрсені суреттеуге келгенде ақыннан өтер ешкім жоқ. Осы жасыма дейін таңқалумен келемін. Кезінде мен өлеңдерін сүйіп оқыған, сол Төлеген Айбергеновтың тілімен айтар болсам, ол бұл көріністі былай жырлайды:
«Теңізге мынау қарашы,
Жетпейді көздің шарасы.
Кеткендей боп тұр астасып,
Аспан мен жердің арасы»
Жайлы жыр мен сыр жалғыз шумаққа қалай сыйып тұрғанын айтыңыз.
Ердей ат терлете келгесін, қарт Каспийдің толқынымен қауышпай кету, Омар Хаямның басына барып шарап ішпей қайтумен тең дедім де қасымдағыларға, жібек құм қытықтаған табанымды көтеріп теңіз суына сүңгідімде кеттім. Алғашқыда су салқындау көрінгенмен, кейін денем үйренгесін судан шыққым келмеді. Қасымдағылардың өздері суға түспегесін болды судан шық дегеніне қарамай, әбден мазасын алып мезі еттім.
Керемет толқынға қарап тұрып-та демаласың.Тоқтаусыз жартастарды ұрғылап, болдырған аттай басын жерге салған бұйра толқындар айналаға тыныштық өз үкімін жүргізіп тұрғанынан дерек беріп тұр. Теңіз бетінде бір сурет қайта-қайта қайталанады. Жоқ олай емес, оны Мағжан атам: «Толқыннан толқын туады, толқынды толқын қуады» деп жарықтық әдемі, айқын, дәл тауып айтпағанба еді. Осындай ғажайыптардан соң мен осы ақын атаулыны адам емес па депте ойлаймын. Басқа жаратылыс, тіпті басқа құбылыстай сезінемін.(Бұл енді әрине басқа тақырып,басқа әңгіме.)
Аяғымның астында қызыл құм... Бар сыры ішінде. Кешегі шілденің ыстығында, шыт қапқа толы «қос төбеге» қалағанынша жылу беріп, еркек атаулының қызыққанда қолы жетпеген дүниесіне, керегінше үстемдік етуде, ақ толқын екеуің алдарыңа жан салмаған шығарсыңдар деп қоямын қай-қайдағыны есіме алып. Бірақ бұлар сырға берік, өлседе айтпайды.Барлығы ішінде...
Кешке дос құтханасының төрінен әр қайсымыз өз орындарымызды алып, көптен көрмеген жерлестермен төс қағыстырып мәре-сәре болдық. Қонақ асы беріліп, ас қайрылып, құран аяттары ара алшақтығымен ескерілмей қалған өткендер рухына бағышталып бәріміз Әумин айтып бетімізді сыйпадық. Бір сәт отырыстың мәдени-көркемдік салтанаты өз әмірін жүргізе бастады. Ортаға өңі жібекпен сырғызылған, оқалы шапан алып келінді. Жұмахансері ел алдында асқақ дауыспен, ел сыйлаған аға абыройын асқақтатып, Бегім Серіковтың иығына шапан жауып, көрегендік танытып жатты. Абзал ағаның ықыласы мен рахметі, айтқан тілегі мен берген батасы, ұзатылған қыздай болып өзге елде қалған Мырзашөлді еске түсірді.
Ата Рухымен қауышу
Таңғы сағат сегізде мерей тойға келген қонақтардың дені Ақтау қаласының сәні болған «Нұр Плаза» қонақ үйінің алдына жиналды.
Қонақ үй ауласында кейінгі үлгідегі шет елдің төрт автобусы, бүгінгі іс- шарада ықыласты қызметін бізге бағыштамақ болып тұр. Біздер орналасқан автобустағы жетекші жігіт өзін Якубпын деп таныстырды. Атына қарап, қазақ емеспа десек қоспасы жоқ таза қазақ екен. Еңселі, толықша келген, көзі қысыңқы, шашы бұйра, басына киген Бекет атаның мерей тойына арнайы тапсырыспен тігілген «Бекет Ата-260 жыл» деген белгісі бар кепкесі, оны қазаққа емес кәріске немесе күн шығыс елінің азаматына жақындата түскендей. Мамандығы мұғалім оның ішінде тарихшы екен. Екі бастан жай мамандығы жоқ адамды, жол басшы тағайындамайтыны о бастан белгілі. Өзі сөйлеп қалған, бар ықыласымен қонақтардың көңілінен шығуға қатты дайындалғаны іс-қимылы мен қарым- қатынасынан байқалып-ақ тұр. Гүрілдеп қозғалған төрт автобустың алдында да, соңында да, жол полициясы қызметкерлері көлігінің серенасын жағып жүріп келеді. Якуб өз сөзін жүріп келе жатқан бағыттағы автожолымыз биылғы жылы 14-қыркүйекте «Қызылсай-Шопан ата-Оғланды» бағы-тындағы жаңадан қолданысқа берілген автожолдан бастайтынын айтты. Бұл жолдың ашылу салтанатына ҚР Еңбек Ері, Халық жазушысы Әбіш Кекілбаев, облыс әкімі Қырымбек Көшербаев, «Нұр Отан» ХДП облыстық филиалының активі, ардагерлер қатысқанын айтып өтті. Жол жобасының жалпы құны 2,7 млрд.теңге екенін, 2008 жылы басталып жоспарлы жобада 2012 жылы аяқталуы керек екенін, бірақ Бекет атаның 260 жылдық мерей тойы қарсаңында жұмыс қарқынын күшейтіп нысанды тез арада қолданысқа бергенін әңгімеге арқау етіп, елді бір серпілтіп тастады. Өзінің де мәртебесі асып масаттанып тұр.Тек айтылмай қалған іштегі мен байқаған сөз «байқадыңдарма біздің Адай міне осындай» деген ойды көлденең тартқандай еді. Мен Якубке сенің есіміңе «мир» деген қосымша жасадым, сенің есімің бүгіннен бастап Мирякуб болады дедім әзілдеп. Ол күліп, маған ұнайды деп келісе кетті. Бұл жерде жаңалық ашқан ешкім жоқ, әрі – беріден соң осы есімнің иесі Мирякуб Дулатов (Міржақып) атамыз да бар ғой. Мен еркінсіп сен енді әңгімені Бекет атадан баста дедім. Біз Оғландыға барғанша толық мәліметке ие болайық, шамаң келсе бірін қалдырмай айт деп өзгелерде қосылды менің сөзіме.Ол жарайды деп келісім беріп бастап кетті.
Бекет Ата кім?
Батысында-Каспий, шығысында-Арал, терістігі-Жем, ал солтүстігінде-Қарабұлақ жатқан аты аңызға айналған бір қасиетті жер бар. Ол-сандаған ғасырлардың куәсі мен шежіресі болған, қазақтың қилы-қилы тарихынан алуан-алуан сыр шерткен, елі мен жұртын 362 әулие аялаған, мол байлығы мен қазынасы халық ырысы мен берекесіне, ризығына айналған Маңғыстау!
Маңғыстауға ат басын бұрып келген ағайындар қолдан келсе, Бекет атаның күмбезіне міндетті түрде соғып, тағзым етеді. Ақтау қаласы мен Оғланды тауындағы Бекет ата ғимаратының екі арасы 300 шақырымдай жер.Ол үшін Жетібай, Жаңа-Өзенді басып өтуіміз керек. Жаңа-Өзенге дейін жолға асфальт төселгенде, Ары қарай баратын 150 шақырым жол шөлейтті дала, құмды, таулы-тасты болып келеді.
Бекет ата зиратына баратын жолаушы міндетті түрде жол –жөнекей Шопан ата зиратына соғады. Шамамен Х ғасырда өмір сүрген Шопан Ата Манғыстау түбегіндегі ислам дінін уағыздаушы ғана емес, өз заманының үлкен қайраткері болған адам деп бір тоқтады Мирякуб.
Бүгінде бұрынғы зират Шопан Ата атындағы мемлекеттік қорық болып саналады. Оның күмбірлеген күмбездері, төрт құдықты сағана тамдары, құлыптастары өзіндік мүсінділігімен, сұлу өрнектерімен, бояуларының айшықтылығымен ғана емес, бүкіл бір тұтас архитектуралық ансамбіль ретіндегі тұтастығымен таңқалдырады. Негізінде Шопан ата-Бекет атаның рухани ұстазы яғни Пірі. Ол-Бекет атадан мың жыл бұрын дүниеге келіп, өмір сүрген тұлға. Сондықтан «Маған зиярат етушілер әуелі Шопан атаға барсын» деген көрінеді.
Ал енді Оғланды тауындағы Бекет Ата жер асты ғимараты-Маңғыстаудағы қасиетті орындардың бірі. Пір Атаның өмірбаянына тоқталар болсам, Бекет Мырзағұлұлы 1750 жылы Ақкиізтоғайда дүниеге келіп, 1813 жылы Маңғыстау облысы Оғландыда бақилық болған данагөй, ел басына күн туғанда қол бастаған, ақыл кеңесімен дем берген батыр. Ғылым-білім жолын қуып, Маңғыстау, Атырау, Үстірт аймағында шәкірттерге дәріс берген ұстаз.Болашақты болжап айтқаны келе беретін абыз. Жер асты ғимараттарын қашап салатын суретші-сәулетші болыпты.
Зер салып қараған адам Ахмет Яссауи мен Бекет Атадан үлкен ұқсастық тапқан болар еді.Ол өздерінен бірнеше ғасыр бұрын өмір сүрген Қожа Ахмет Яссауи сияқты, ислам діні мен сопылыққа кіршіксіз таза болумен бірге әлсізге медет, күштіге айбар, зарыққанға жебеу, тарыққанға демеу, асқанға тосқан, сасқанға сая, ұрпаққа ұстаз, ұлысқа ұран болды. Міне сондықтанда, үлкен де, кіші де оны пір тұтып, тағзым етеді деген жолдарды шабыттана айтты.
Бекет ата туралы аңыздар өте көп, сол аңыздың бір желісінде Шопан ата дайындаған пыраққа мініп, Бақыржан қажыға жетіпті дейді. Бекеттің келетін күні бұрын біліп отырған Бақыржан қажы оны өзі дәріс беретін Шерғазыхан медресесіне табыс етеді. Бекет Әмір Темірдің ықпалымен салынған Хиуа қаласындағы Шерғазыхан медресесінде Мухаммадұлы Бақыржан (Фахриддин) Пірден дәріс алады. Жеті жылдан кейін оқу аяқтала келе Бақыржан қажы шәкірттерін сынамақ болып, ол көк асаны үйдің түндігінен лақтырып, шәкірттеріне «Тауып келіңдер» деп тапсырма береді. Шәкірттері орындарынан апыл-ғұпыл тұрып,есікке таласа-тармаса далаға жүгіреді. Шәкірт Бекет орнынан қозғалмай отыра беріпті.
-Сары бала сен неғып отырсың? Асаны іздемейсің бе?-дейді Бақыржан қажы.
-Тақсыр көк аса әлі баратын жеріне жеткен жоқ.Ол ұшып бара жатыр. Егер рұқсат етсеңіз батаңызды алып жолға шықсам ба - дейді Бекет. Осы шәкіртінен үлкен үміт күткен Ұлы ұстаз ақ батасын беріп, ұлы жолға аттандырыпты. Замандас, қатар-құрбылары үй төңірегін қарап жүргенде, Бекет баяғы пырағымен батысқа қарай ұшып бара жатыпты. Бірнеше күннен кейін көк аса шаншылған жерге яғни Оғланды тауына келсе, түрікменнің қой баққан кішкене баласы қарауылдап, меншіктеп жүрген көрінеді. Алғашында Бекет атаға бермепті, соңында екеуі шаншылған жерден кім суырып алса, көк аса соныкі болсын деп келісіпті.
-Көк асаның келіп шаншылғанын сен бірінші көрдің. Бірнеше күннен бері қарауылдап жүрсін.Жолыңды кеспей-ақ қояйын.Ал кезегіңді,-дейді Бекет. Жас оғлан асаға жақындап, жұлып алмаққа бар күшін салыпты,бірақ аса алынбапты. Қанша әрекет жасасада асаны жерден суырып ала алмапты. Амалсыздан Бекеттің кезегін жас оғлан беріпті. Сол кезде Бекет ата тиісті аят дұғаларын оқып, көк асаны шаншылған жерінен оңай суырып алыпты.
Ал енді Бекет Атаның қасиеті мен жасаған кереметіне келер болсақ бұл әңгімені бүгін тауысамын деп айта алмаймын, сондада болса сіздерді хабардар ету үшін бір екеуін айтып берейін. Автобустың микрофоны істемей тұрғанын қарашы деп Мирякуб жүргізушіге бір қарап қойды, қолындағы «Тассай» суын сіміре ішіп жатып.Біздің Бекет Атамыз деп жалғады сөзін Мирякуб, «біздің» сөзіне салмақ сала. Жүзінде аздап мақтаныштың табы бардай.Біздің Бекет Ата құдай берген аруақтың арқасында көзді ашып- жұмғанша аққуға айналып, ұшып жүре береді екен. Азды-көп, жансызды жандыға айналдырып жіберу сияқты қабілеті болған. Түс жорып,алдағы уақытта не болатындығын алдын ала болжай білген. Жазатайым бір жері шыққан, сынған науқасты Бекет Ата көрмей-ақ сыртынан емдей береді екен.Пір Бекет бастаған азғана жауынгерлердің өзі дұшпанға қисапсыз қолдай болып көрініп, жаудың үрейі мен құтын қашырып, осынау қасиеттерімен елін, жерін қорғай білген. Бекет Атаның тағы бір қасиеті-қолға түскен тұтқындарды ешкімге жәбірлетпей, келісім бойынша еліне қайтарып отырыпты.
Мирякуб осы сапарымызда біз естімеген тағы бір танымдылығы мол аңызды әңгімеледі. Бекет Ата мен Жетіру-табын Барақ әулие жастары шамалас дос жандар екен.
-Жылдар зымырап өтіп жатыр, біраз жасқа келіпте қалдым, мен қырда жүрмін, Бекет болса Маңғыстаудың бір түкпірінде. Бұл қу тіршілік бітпейді, көптен бері көрмеген досымды іздеп амандасып қайтайын,-деп Барақ ұзақ сапарға шығыпты. Ал сол күні Бекет те ескі үзенгілес досы Барақты ойлап, өткен күнді есіне алып сағынады. Ол көп ойланбастан барлық шаруаны жинастырып қойып, жолға жиналады. Екі жолаушы Тұрыш деген жерде бір-біріне қарсы жолығады. Барақ дөңнің басында, ал Бекет болса ойпаттау сайда тұрады. Мұндайда аруағы басым адамға екінші жолаушы міндетті түрде бірінші болып амандасуы тиіс. Бекет Ата да, Барақ та тегін адамдар емес, екеуі бір-біріне сынай қарайды.
-Сен жоғарыда тұрсын қасиетіңді көрсет дейді Бекет Ата Бараққа. Сол мезгілде ылдида үш дүркін су тасып, Бекет Атаны екпіні ағызып кете жаздайды.
-Енді сен қасиетіңді көрсет,- дейді Барақ. БекетАта көкке қарайды. Барақта аспанға көз жүгіртеді. Сол сәтте ол төбесінен жеті аққу ұшып бара жатқанын көреді.
-Сенің қасиетің күшті. Барақ, су перісімен байланыста екенсің,-дейді Бекет Ата.
-Ал сенің қасиетің аспанда жеті аққу болып ұшты,әруағың биік тұр, жеті ұрпағыңа дариды екен, сәлемді мен берейін, Ассалаумағалейкүм!,-депті Барақ әулие. Сөйтіп бір-бірін көптен бері көрмеген екі дос төс түйістіріп, құшақтасып көріскен екен.
Осындай қызықты әңгіменің желісімен Шопан Ата зиратына қалай жеткенімізді де білмей қалдық. Зират алдындағы автокөлік тұрағында 100-ден аса «жип» автокөлігі, өзгеде көліктерден аяқ алып жүру қиын. Оған қосымша төрт тік ұшақ өз алаңында ол да тұр.
Бисмилахир рахманир рахим деп Шопан ата зиратына қарай қадам бастық.Зияратқа келушілердің есебі жоқ. 15-20 адамнан топ құрып зиратқа қарай жіберіп жатыр. Өзі де шаңқай түсте жеткен екенбіз,адамның демімен, күннің ыстығы болса керек Шопан атаның төрт бөлмеден тұратын жерасты мешітінің іші әжептеуір ыссы. Орайы келген іс деп айтсақ болады, біздің топтың үстіне Облыс әкімі Қырымбек Көшербаев бастаған топ яғни ҚР Парламенті сенатының депутаты Өмірбек Бәйгелді, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі, ҚР Еңбек Ері, Халық жазушысы Әбіш Кекілбай, ҚР Президент аппараты ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі Дархан Мыңбайлар кіріп келіп, солармен бірге оқылған құран аяттарының батасына қол жайып Әуминдестік. Суреткеде түсудің мүмкіндігі боды. Сыртқа шығып, қонақтарға арнап жайылған дастарханнан түстік дәм бұйырды. Ықылас бөлек, күтім ерекше. Дастарханда құстың сүтінен басқаның бәрі бар. Бір қызығы осы үлкен дастарханда белгілі ақын Темірхан Медетбек,танымал жазушы Смағұл Елубаймен табақтас болдым.Төрде отырған ақ тақиялы,ақ шапанды кісі өзін мен Ислам Мырзабекұлы деп таныстырды. Қарасам жүзі таныс, өзіміздің Мырзашөлден қайбір жылы Маңғыстауға көшіп еді. Исекең Мырзашөлде мектепте физика-математикадан сабақ беретін. Шығармашылыққа да ебі бартын.Талай-талай сұхбаттас болғанбыз. Мен шыдай алмадым орнымнан тұрдым да, төрдегі жерлесіме Сіз Ислам Мырзабекұлы болсаңыз мен Төлемырза Темірбекұлымын Мырзашөлден деп қол создым. Ыстық ықыласпен сұрасып қалдық. Соңында сұрастырып білсем Исекең Бекет ата салған жеті мешіттің бірі, әрі алғашқысы-Ақмешіттің Бас имамы екен. Исекең бүгінгі аста Хиуадан келген өзін Бақыржан қажының ұрпақтарымыз деп таныстырған қонақтарға, Бекет атаның ұстазы Бақыржан қажы құрметіне, Абдолла, Назарбай, Хайрулла, Камилжон сынды Өзбек жігіттеріне тілек кезегін беріп барша жұрттың назарын аудырды. Іле-шала жұртқа жақсылап таныстырып Темірхан, Смағұл ағаларғада тілек айтуға мүмкіндік туғызды. Ол кісілер бірі ақын, бірі жазушы, тілектерін тыңғылықты айтып, ел ырзашылығын алды. Ойда жоқта жарықтық Исекең, енді ниетпен-тілектің кезегін сонау Өзбекстан-Мырзашөлден Атаның асына келіп отырған інім Төлемырза Темірбекұлына беремін демесі бар ма. Елдің көзі менде. Мен орнымнан тұрып тілегімді қазақтың аталы сөзі «Ханның айтқанын қарада айтады, бірақ аузының дуасы жоқ» демекші, аузы дуалы ағалардың тілегін орап, түрлендіріп қайтемін деп бастадым. Бекет атаның 260 жылдық мерей тойына әу баста елден шыққанда, бисмиллахир рахманир рахим, я, Алла өзіңнің назарыңа іліккен, сүйген құлыңның құрметіне, менің ниетім мен тілегімді, ғибадатым мен құлшылығымды, тұтқан оразамды, істеген амалымды, берген садақамды, оқыған намазымды өз дәргайыңда қабыл еткейсің деп шыққан едім. Сіздерде осындай ниетпен шыққан болсаңыздар Иллахи әумин, бәріміздің зияратымызды Аллатағала қабыл етсін дедім. Отырған қауым бір ауыздан Әуминдесіп жатты. Мен сол кезде өзімді бейне бір көкке көтерілгендей, періштелердің арасына түскендей сезіндім. Шынында өзге дүниеге енгендей болдым, рас айтамын. Аста ас қайырылып, ұзағынан құран аяттары оқылып, аталар рухын шат етіп, аттың басын Оғланды тауына қарай бұрдық. Бағанағы жақсы сезімнен әле арыла алмай келемін. Мирякуб жақын бауырымдай, жүрісі онша жақпай келе жатқан мынау автобустың, желісі басқаша, бейне бір сызып жер бауырлап ұшып келе жатқандай. Осы көңілмен көп ұзамай Оғландығада аман-есен жеттік. Биікте орналасқан Оғланды кесенесіне жаймен көтеріліп, зиярат жасап, жәми жатқан момындармен дәметкен аруақтарға құран бағыштап бет сипадық. Төменде тігілген үйлердің біріне кіріп тағыда қонақ асынан ауыз тидік. Шопан атадағы жайылған дастархан қандай болса, Бекет атада да сондай болды. Аталар ас қайырып, дін жолындағы сауатты кісілер құран аяттарын қырағатын келтіре оқып, батасына келгенде жәми момын мұсылманға, дәметкен аруақтарға, Пайғамбарымыз (с.ғ.с) Мұхаммедке, оның сахабалары мен әнби-әулиелеріне, Шопа ата, Бекет ата, Оғланды рухтарына тие берсін деп бір Алладан көп болып тіледік.
Ата басына зиярат жасаудан алдын, мен Ата мешітіне кіріп «Сәлем намазын» оқып шықтым. Бекет Ата басына барып зиярат жасауымыз үшін баспалдақ жолмен 1700 метр төмен түсуіміз керек екен. Барар баспалдақ жолды, адам таңқаларлықтай етіп жөндеп қойыпты. Әр 400-500 метрде арнайы отырып дем алатын, төбесінде шатыры бар 4-5 адамдық орындықтар қойылған. Салыстыру мағанасында айтып жатқаным, Оғланды тауы біз көріп жүрген тауларға сірәда ұқсамайды. Бұл тау деп жүргеніміз бейне бір ашыған қамыр көтеріліп тасып-төгілер кезде мұздатқышқа салынып қатырып қойғандай әсер берді маған.
Атаның мерей тойына қыруар еңбек жасалыныпты, жоғарыда айтылған жолды қоспағанда. Бекет атаға қатысты нысандардың барлығы дерлік күрделі жөндеуден өткізіліпті.Тілге тиек етуге әбден болатын жай зират басында электр қуатымен шам жанып тұр. Қол телефон желіге қосылған.
Бұданда күрделі, елге өнеге боларлық іс, Бекет атаны танып білу мақсатында Облыстық тарихи-өлкетану мұражайы «Ұлысқа ұран, ұрпаққа ұстаз-Пір Бекет» тақырыбында көрме жасапты.
Көрме 7 планшеттен тұрады екен. Алғашқы бөлігі-«Ұлыстың ұраны –Пір Бекет» - кіріспе сынды. Мұнда ғұламалардың мұсылман діні, әулиелер туралы пікірлері беріліпті. Әулиелерден алшақтап, оны мансұқтаушылардың уағызына ермеу үшін бұл пікірлердің халыққа, әсіресе жастарға тәлімі мол. Одан әрі Бекет атаның ұстазы Бақыржан қажымен ата білім алған Хиуадағы Шерғазы хан медресесі таныстырылады. Үшінші бөлімде-Бекет ата дәріс алған медіресенің оқу бағдарламасы тағы сол сияқты Бекет атаны танып білу мақсатында арнайы қойылған әр түрлі жәдігерліктерменен толықтырылған.
Ақын, мемлекеттік сыйлықтың иегері Есенғали Раушанов: «Ата көзінің тірі кезінде талай жерге құдық қаздырып, мешіттер, сағаналар салдырғаны анық. Сол ескерткіштердің ең үлкенін қайда салдырды? Меніңше Ата ең үлкен ескерткішін ұрпақтардың жүрегіне орнатты: Атаны іздесек, жүректерден іздейік!» -дегенді.
Міне ағайын бұл тойды бүкіл Республика болып, әуелі Жетісайда сонан соң Алматыда, одан бері Астанада, Ақтөбеде ең соңында Маңғыстауда тойлап, жер жүзіне паш етіп, Өзбек, Түрік, Парсы, Ресей, Татарыстан, Башқұртстан, Орта Азия мемлекеттерінен қонақтар шақырып, өте жоғары деңгейде өтіп жатуының негізі, сол ақын Есенғали Раушанов айтқан бүгінгі ұрпақ жүрегінде екенін, Бекет Атаның 260 жылдық мерей тойы көрсетіп-ақ тұр. Жүректерде орнаған Баба рухы Ел жүрегіне жетіп жатыр.
Ата зиратына келуден алдын Жұмахансері досымнан сұрағаным бар, зиярат тәртібін айтып түсіндірші деп. Ол: «Таңертең ерте тұрып, дәретіңді алып, ниетіңді жасап шығасын. Ата жақсы қабылдаса киік болып көрінеді, егер саған ықыласы болмаса, әр түрлі жағымсыз нәрселерге тап болып жайсызданасың» - деген-ді. Баспалдақтан түсіп келе жатып жан-жағыма қарап қоямын. Қазірше еш нәрсе байқалмайды. Бірақ бастапқыда екі тізем дірілдеп, өзімнен - өзім су болып терледім. Баспалдақпен біреу жоғары шығып жатса, біреу Ата зиратына қарай төмен түсіп жатыр. Солармен ілесіп менде келемін. Әрине баспалдақ болғасын ылдиға түсу, өрге шығу емес.
«Еріксіз түскен ылдидан,
Еркіңмен шыққан өр артық.
Қорлықпен өткен өмірден,
Көсіліп жатар көр артық»
Жарықтық хакім Абай қырағы көзбен осыны сезініп өлеңге философиялық түйін жасаған екен-ау. Егер мына баспалдақтар болмаса қиынның-қиыны сонда болар еді. Атасына мыңда бір рахмет Ата тойын ұйымдастырушылардың. Қазірше абыржыған жанды көрмедім. Зиярат жасағанда да тер төгіліп, зияратты жүрегіңмен сезінуің керек қой. Содан болса керек зияратшылардың мынау ылдида қабақ шытқаны сезілмейді. Оның үстіне Атаның берер күш-қуаты олда бар. Сондықтан шаршау белгісі байқалмайды. Кейінгі кезде ел көп пайдаланып жүрген «кептеліс» сөзі осы жердеде қолданысқа ие болды. Ата зиратының алдында есікке кептелген адам ығы-жығы. Уақыт- сәті келгенде менде ішке кірдім-ау. Шопан атадағыдай Аталар рухына қасиетті құран аяттары оқылып, дұға жасалынып Әумин дестік.
Іші кең, бұрышының қырын шығарып, заманауи үйдің бөлмелеріндей, бөлмелерді тау тасын қашап,адам төбесі тимейтіндей етіп қалай салған, ә?! Ғаламда жеті керемет болса, онда бұл сегізіншісі. Байыппен көрдім де, көңліммен түйдім. Содан, көп ұзамай кейінгілерге кезек беріп менде сыртқа шықтым.
Көзбұлағына барып бұлақ суын көзіме сүрттім. Сәл жүргенде кездесетін Атаның шипалы бұлағынан су алып іштім. Енді келген ізіммен жоғарыға қарай аяңдап барамын. Бұлақ айналасындағы өскен қамыс су барған жердің бәрін еншілепті. Іші қуыс біздің жақтың қамысы.Өзі арсыздау болады. Жер таңдамайды. Балауса кезінде малдың сүйсініп жейтін тамағы.Қолымда фотоаппарат. Жан-жағымды суретке түсіріп келемін.Құдайдың құдіреті, ойламаған жерден жаңағы мен айтқан қамыстардың арасынан бір киік лағымен жайлап, үрку табиғатында жоқтай менің алдымнан өте берді. Ә,дегенде сасып қалдым. Лезде есімді жидымда қолымдағы фотоапаратпен киікті суретке түсіре бастадым. Ойлап қоямын, егер елес болса суретте кескін болмайды яғни суретке киік түспейді. Ал, шын киік болса онда бұрынғы түсірілген суреттермен қосылып шығуы тиіс. Менің таң қалғаным мен көрген киік, үй киігі сияқты. Адам қолынан күнделікті жем жеп жүрген. Әліге дейін бұл жағдай маған түсініксіз. Өрлеп келе жатып шыдамсызданған кейіппен фотоапаратты ашып ішіндегі суреттерді тексере бастадым.Төрт мәрте түсірген киігім,төрт сурет болып тұр. Кәдімгі сурет, кәдімгі киік. Есіме досым Жұмахансерінің Ата жақсы қабылдаса киігін көрсетеді дегені түсті. Жүрегімде бір толқу пайда болдыда өзімнен-өзім жеп-жеңіл болып, осы көргенімді өз тобымдағыларға айтпақ болып жоғарыға қарай адымдап асығыс аяңдадым. Бойымды билеген әр түрлі сезім. Жол – жөнекей жұртқа киік көрдім деп айтқым келді. Егер айтар болсам, ол киік мені тастап оларға өтіп кететін сияқты. Айтпайын десем ішіме сыймай барады. Жүріп келем, әйтеуір іштей арпалыс. Бір ой, сен киік көрдің, сенің тілегің қабыл болды дейді.Тілегі қабыл болған адам қандай болады екен деп, арғы-бергіге қайта-қайта қарап қоямын. Барлығы өзгеріссіз сияқты. Сөйтіп жүріп автобустың алдына қалай келгенімді де байқамадым. Шаршағанда жоқпын. Ентікпедім де. Ал, оқырман қауым Сіз не дейсіз бұған. Әлемде талай қызық бар деген осы. Автобус жүйіткіп келеді. Ақтауға жету үшін әле 300 шақырымдай жол жүреміз. Қас қарайған. Ел шаршау. Тек баяу ыңылдап ән салып келе жатқан менмін. Оның себебін Сіздер білесіздер...
Жұмадағы жүздесу
Бәрін айтпа, бірін айт (Бейімбет) бүгін «Нұр-Плаза» қонақ үйінің үлкен залында «Бекет Ата тағлымы» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференция өз жұмысын сағат 10-00-да бастады. Асқа келген халықты түгелдейтін кез келдіма деп қаламын. Себебі бұл жиынға кірерден алдын, өзің туралы мәлімет беріп, тізімге ілігесің.
Астың танымдылық қуатын арттырудағы орасан еңбектің иелері Бекет атаның 260 жылдық мерей тойының ұйымдастыру комитетінің төрағасы, «Нұр Отан» ХДП Маңғыстау облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, ғылым докторы, профессор Жауынбай Қараев,
Бекет атаның 260 жылдық мерей тойының ұйымдастыру комитетінің мүшесі, тарих ғылымдарының докторы, академик Өмірзақ Озғанбаевтармен жүздестім.
Мерей той барысындағы ғылыми-теориялық конференцияға Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі бастаған зиялы қауым өкілдері мен Өзбекстан, Түрік, Иран, Мысыр, Монғолия, Ресей, Татарыстан, Башқұртстан, және Орта Азия мемлекеттерінде тұратын ағайындар мен мұсылман әлеміндегі ірі-ірі теолог ғалымдар қатынасты. Олардың арасында белгілі дін танушы, Құранды орыс тіліне аударған немесе орыс тіліндегі түсіндірмесін жасаған филология ғылымдарының докторы, профессор Валерия Порохова (Иман Валерия) да бар. Қорыта айтқанда, Маңғыстауда болған Пір Бекет атаның тойы ғылыми-танымдылық бағытта өтті, ата аруағын ұлықтауға үлкен ықпал етті десек, асыра айтқанымыз емес.
Түскі астан асыға дәм татудағы мақсат облыстық «Бекет Ата» мешітінде Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі имамдық ететін жұма намазынан кешігіп қалмау. Мешітке Ассалаумағалейкүм деп кіріп келгендегі байқағанымыз, бұл жерде де қонақтарға ерекше ілтипат һам ықылас.
«Мешіт Алланың үйі» дейді хадис шарифте. Елдің ықыласы өте жоғары. Мешіттің тұла бойы, кескін келбеті ерекше. Аты затына лайықты. Алланың шарапатымен Әбсаттар қажы Дербісәлінің уағызын тыңдау, құтпасын есіту маған нәсіп етті. Бір мешітте қатар тұрып Жұма намазының парызын һәм сүннатын оқыдық. Намазда ниеттес болып бір-бірімізге ниет қабыл болсын айттық. Соңында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының бас муфтиі Әбсаттар қажы Дербісәлі мен естелік суретке түстік. Міне құрметті аһли мұсылман жақсы менен жайсаңның жанында болып,сұхбатын алып жатқасын,бүгінгі қасиетті жұманың құрметіне сапарбаянның бүгінгі күн тақырыбын «жұмадағы жүздесу” деп қойғаным содан.
«Отпан тау» өшпес тарих бізге жеткен
Бүгін Ата асының ең соңғы күні. Қайсы күнгі Бекет атаға қарай тартылған көштің басын, бүгін Адай атаға яғни «Отпан тауға» қарай бұрдық. Сол автобус, сол жолбасшы Мирякуб. Жол көлік қозғалғаннан барар жеріміз қанша шақырым дедім Мирякубты сөйлетейін деп. Ол көліктің алдыңғы жағында түргеп тұрып, бәрімізге есіттірте 150 шақырым деді.Сонымен ол айтатын әңгіме басталды да кетті. «Құрметті асқа келген қонақтар» деп бастады, жұрт назарын аудару үшін сөзін жолбасшымыз Мирякуб.
«Соңғы түйенің жүгі ауыр» демекші,бүгін тойдың соңғы күні. Той бағдарламасының теңі тырсылдап тұр. Бейне бір сүт кернеген аруананың ботасына асыққан кейпіндей.
«Отпан тау»туралы не білеміз?
Тыңдаңыздар, Қазақ даласында халық киелі санап құрмет тұтатын, оның құдіреттілігі туралы ұрпақтан-ұрпаққа аңыз-шежіре күйінде жеткізіп келе жатқан қасиетті жерлер көптеп саналады. Соның бірі- Қаратаудың ең биік шоқысы Отпан тау. Бұл жерді мекен еткен біздің ата-бабаларымыз сонау ықылым заманнан бері Отпан тауды өзінің тірегі, алтын ордасының түп қазығы, ел басынан өткен қилы-қилы заманда қорған болар, дем берер биік рух санаған. Осы жерде бас қосып, ортақ мәмілеге келіп, ел тыныштығын алған жауларына қарсы аттанған.Отпан таудың басында жағылған Алау-Ұран оты тек жаугершілік заманда ғана емес, ертеңгі күннің өзекті мәселесі шешілер тұстада жағылған.Осындай қасиетті мекенге аталар рухына ескерткіш салу, бар қазақтың басын қосып бірлікке бастайтын құтты ошаққа айландыру идеясын алғаш рет қалың көпшілікке ұсынған ақын Сабыр Адай болатын деп, ақын мәртебесін бір асырып қойды жолбасшы Мирякуб. Жалпы менің ақын бақыты дегенде түсінетінім осы. Елің сөзіңді жаттап, атыңды аузынан тастамаса, айтқаныңа тоқтаса, осындай ақыны бар ел бақытты. Бақытты елдің ақыны да бақытты. Ал әңгімемді жалғар болсам: «Маңғыстаудың екі пұшпағында екі үлкен кіндік, биік бар. Біреуі Қаратаудың шығыс жағындағы Бесшоқы, ал, екіншісі жаңағы мен айтып келе жатқан Отпан. Бұл тарихта нелер сойқандар болмады. Біздің ата-бабаларымыз осы жер үшін бергі тарихтың өзінде үш ғасырдан астам табандылықпен күресіпті.Осы елді, жерді табан аудармай қорғап келе жатқан халықтың түп атасы, түпкі алтын тамыры-Адай ата! Мен айтқан осынау тарихты ел есінде сақталсын деп,бүгінгі ұрпақ, Отпан таудың басына, егеменді елдің оты өшпей жанып тұрар мәңгі алау нысанының қапталынан Адай атаның да кесенесін тұрғызды. Бұл өлке бүгінде ел есіне алып зиярат ететін қасиетті орынның көрмесіне айналды. Бүгін осы биіктің баурайына 300-ге тарта үй тігіліп, ұлан асыр тойдың сахынасында өнер жұлдыздары өз өнерлерін ортаға салады. Балуандар білек күшін көрсетсе, арғымақтардың тұяғының астында жер дөңгелейді дей бергенде межелі жерге жеттік деп жүргізуші жол көліктің есігін ашты. Мирякуб айтқан нысандардың барлығын көзбен көріп тамашалап Маңғыстау еліне үлкен ризашылық білдіріп, бізге арнап тігілген 227-ші үйге кіріп түскі қонақ астан дәм таттық. Топ басы Бегім аға Оңтүстіктің атынан сөз сөйлеп мерейтойдың ұйымдастыру алқасына ризашылық білдіріп, Бекет атаның 270 жылдық мерей тойына, Алла тағала бәрімізді аман –есен жеткізсін деп тілек білдірді. Осы орайда акедемик Өмірзақ Озғанбаев Маңғыстау жұршылығы атынан Бегім ағаның иығына шапан жапқанда,той мерейі аспандап, қалың ел қарт Каспийдің ақ жал толқыны мен бірге толқығандай болды. Міне оқырман қауым Маңғыстаудағы Ата тойының дүбірі, біз қол бұлғап қоштасып бара жатқанда да басылған жоқ еді.
Иә, халайық Маңғыстауда той өтті дүбірлеген.
Төлемырза Темірбекұлы.
Шымкент-Ақтау-Шымкент
Almaz Koshkarbayev,
12-01-2014 13:12
(ссылка)
Мәуліт түні мүбәрәк болсын!
Бүгінгі түн, яғни (12.01.2014) жексенбіден (13.01.2014) дүйсенбіге қараған түн – қасиетті мәуліт түні болып табылады.
Әлемдегі
барлық адамдарға пайғамбар ретінде жіберілген, пайғамбарлардың ең
соңғысы және ең үстемі болған Мұхаммед «алейһиссалам» 571 жылы, сәуірдің
20-на сай келген рабиул-әууәл айының 12-сі, дүйсенбі күні, түнде, таңға
жуық Меккеде дүниеге келді. Әр үммет үшін өз
пайғамбарының туылған күні мереке болып есептеледі. Бүгін де
мұсылмандардың мерекесі. Қуаныш пен шаттық күні. Әлемдегі мұсылмандар
тарапынан жыл сайын бұл түн «мәуліт түні» болып тойланады, барлық жерде
мәуліт қасидасы, өлеңдері оқылып, расулуллаһ еске алынады. Мәуліт –
туылған сәт дегенді білдіреді.
Пайғамбарымыз мәуліт түнінде
сахабаларға тағам ұсынып, бала кезінде болған оқиғаларды айтатын.
Хазреті Әбу Бәкір халифа болып тұрған кезде сахабаларды жинап,
Расулуллаһ дүниеге келген кездегі ғажайып оқиғалар туралы айтатын. Бұл
түні пайғамбарымыз туған кездегі байқалған құбылыстарды, мұғжизаларды
айту, тыңдау, үйрену өте сауапты іс болады. Пайғамбарымызды мадақтайтын
түрлі мәуліт қасидалары бар. «Мәуліт оқу» – пайғамбардың дүниеге келуін,
миғражы мен өмірі туралы айту, оны еске түсіру, оны мадақтау дегенді
білдіреді. Мәуліт түні қадір түнінен кейінгі ең қадірлі түн. Бұл түні
пайғамбарымыздың әлемге келгеніне қуанғандар кешіріледі.
Хадис шәрифтерде былай делінген:
«Мені әке-шешесінен, баласынан және барлық адамнан артық жақсы көрмеген адам шынайы иман келтірген бола алмайды».
«Бір нәрсені қатты жақсы көрген адам, әрине оны көп есіне алады».
«Пайғамбарларды еске алу ғибадат болып саналады».
Бұл
түні сазды аспаптар және басқа да харам нәрселерді араластырмай,
еркек-әйел араласпай, Аллаһ ризалығы үшін мәуліт жиындарын ұйымдастыру,
мәуліт оқу, салауат айту, халыққа дәмді тағамдар ұсыну, ораза ұстау,
жақсылықтар жасау мүстахаб (сауапты амал) болады. Бұл күні Құран кәрім
оқу, қаза намаздарын өтеу, садақа беру, дұға оқу және Хақ та’аладан
күнәларымыздың кешірілуін тілеу керек.
Раббымызға қанша шүкір
етсек те аз. Бұл мүбәрәк түнде қауышатын ниғметтер өте үлкен. Әлемдерге
рахмет ретінде жіберілген сүйікті пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссалам
бұл дүние мен әлемді осы түні абыройландырды. Мәуліт түні Қадір түнінен
кейін келетін ең құнды түн. Қадір түні бір айдан қайырлы. Бір ұзын
өмірмен тең. Ол түнді мадақтайтын толықтай бір сүре түскен. Шафии
мазһабында болса, Мәуліт түні Қадір түнінен де құнды. Қадір түнін мұнша
қадірлендіріп тұрған нәрсе – Құран кәрімнің сол түні түсуі. Мәуліт түні
болмағанда, Құран кәрім түспейтін еді, сәйкесінше Қадір түні де
болмайтын еді...
Адамзат тарихының ең қараңғы, ең қиын дәуірі –
алтыншы және жетінші ғасырлар. Адамзат шыңырауға құлап бара жатқан арба
сияқты еді. Оның бұл қауіпті жағдайына тоқта дейтін, оны құтқаратын
ешқандай күш жоқ еді. Күн өткен сайын адамзат әлемі пәлекет батпағына
батып бара жатты. Бұл екі ғасырда адамдар жаратқанын толық ұмытып, тіпті
адамдықтарын да ұмытқан еді. Қайдан келіп, қайда бара жатқанын, адамды
таң қалдыратын мына әлемнің пайда болу себебін ойланғысы да келмейтін.
Адамдар жамандық пен жақсылықты, дұрыс пен бұрысты, хақ пен нахақты ажырата алатын күйде емес еді.
Пайғамбарлардың
сөздері ұмытылған, олар әкелген сәмәуи кітаптарына адам қолы тиіп,
халықтар өздері жазған кітаптарды Құдайдын сөзі деп оқитын.
Адамдар
өз қолдарымен жасаған пұттарына табынып, олардан медет күтетін. Алайда,
ол жансыз пұттың ешқандай пайда әкелмейтінін, олардың тіпті өз орнынан
қимылдауға да күштері жоқтығын жақсы білетін еді.
Бұл екі
ғасырда пұтқа табынатындармен қатар адамдардың бір бөлігі тастарға,
талдарға, жұлдыздарға, айға, күнге және жануарларға табынатын еді.
Арап
жартыаралында зұлымдықтар, арсыздықтар және масқаралықтар шыңырау
шегіне жеткен еді. Адам құқығы, ақысы, әділет деген ұғымдар ұмытылған
еді. Күшті әлсізді езетін, қыз балаларды тірідей топыраққа көметін.
Елдер бұл айуандық әрекеттеріне өкінудің орнына қуанып, зауықтанатын.
Жер беті зұлымдыққа батып өмір сүріп жатқанда Раббымыз бізге жанашырлық
танытып, әлемдерге мейірімділік ретінде сүйікті пайғамбарымызды, осы
мүбәрәк түнде бізге жіберді.
Жер бетіндегі барлық мұсылмандардың
бұл нұрлы түннің құнын жақсы түсініп, қадірін біле алулары керек.
Үлкендерімізді барып көріп, мәулітпен құттықтауымыз керек.
Өткендерімізді зиярат жасап, оқығандарымызды бағыштауымыз қажет.
Балаларымызға бұл түннің маңызын түсіндіріп, өмірге келуіміздің себебі
болған пайғамбарымыздың алейһиссалам махаббатын ұластыруымыз керек.
Бұл
түні қуанған кәпірлер де пайдаға бөленеді. Исламның азулы дұшпандарының
бірі Әбу Ләхаб пайғамбарымыздың туылғанын сүйіншілеген күңді азат етіп,
бостандыққа жібергендіктен, әр дүйсенбі күні азабының жеңілдегенін
бауыры Аббас радиаллаһу анһтың түсіне кіріп айтқан.
Ол түнге
болған сүйіспеншілік, тіпті кәпірлердің өзіне пайда келтіреді. Иман
келтіріп, Оның үмметі болған, Оның махаббатымен көңілін толтырған
мұсылмандар қалайша пайдаға бөленбесін. Оның махаббаты адамзатқа қарай
созылған мейірімді қолдай. Кім оны ұстаса құтылады.
Мәуліт түні баршамызға, барша мұсылмандарға және барша адамзатқа құтты болсын!
WWW.ISLAMDINI.KZ
Әлемдегі
барлық адамдарға пайғамбар ретінде жіберілген, пайғамбарлардың ең
соңғысы және ең үстемі болған Мұхаммед «алейһиссалам» 571 жылы, сәуірдің
20-на сай келген рабиул-әууәл айының 12-сі, дүйсенбі күні, түнде, таңға
жуық Меккеде дүниеге келді. Әр үммет үшін өз
пайғамбарының туылған күні мереке болып есептеледі. Бүгін де
мұсылмандардың мерекесі. Қуаныш пен шаттық күні. Әлемдегі мұсылмандар
тарапынан жыл сайын бұл түн «мәуліт түні» болып тойланады, барлық жерде
мәуліт қасидасы, өлеңдері оқылып, расулуллаһ еске алынады. Мәуліт –
туылған сәт дегенді білдіреді.
Пайғамбарымыз мәуліт түнінде
сахабаларға тағам ұсынып, бала кезінде болған оқиғаларды айтатын.
Хазреті Әбу Бәкір халифа болып тұрған кезде сахабаларды жинап,
Расулуллаһ дүниеге келген кездегі ғажайып оқиғалар туралы айтатын. Бұл
түні пайғамбарымыз туған кездегі байқалған құбылыстарды, мұғжизаларды
айту, тыңдау, үйрену өте сауапты іс болады. Пайғамбарымызды мадақтайтын
түрлі мәуліт қасидалары бар. «Мәуліт оқу» – пайғамбардың дүниеге келуін,
миғражы мен өмірі туралы айту, оны еске түсіру, оны мадақтау дегенді
білдіреді. Мәуліт түні қадір түнінен кейінгі ең қадірлі түн. Бұл түні
пайғамбарымыздың әлемге келгеніне қуанғандар кешіріледі.
Хадис шәрифтерде былай делінген:
«Мені әке-шешесінен, баласынан және барлық адамнан артық жақсы көрмеген адам шынайы иман келтірген бола алмайды».
«Бір нәрсені қатты жақсы көрген адам, әрине оны көп есіне алады».
«Пайғамбарларды еске алу ғибадат болып саналады».
Бұл
түні сазды аспаптар және басқа да харам нәрселерді араластырмай,
еркек-әйел араласпай, Аллаһ ризалығы үшін мәуліт жиындарын ұйымдастыру,
мәуліт оқу, салауат айту, халыққа дәмді тағамдар ұсыну, ораза ұстау,
жақсылықтар жасау мүстахаб (сауапты амал) болады. Бұл күні Құран кәрім
оқу, қаза намаздарын өтеу, садақа беру, дұға оқу және Хақ та’аладан
күнәларымыздың кешірілуін тілеу керек.
Раббымызға қанша шүкір
етсек те аз. Бұл мүбәрәк түнде қауышатын ниғметтер өте үлкен. Әлемдерге
рахмет ретінде жіберілген сүйікті пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссалам
бұл дүние мен әлемді осы түні абыройландырды. Мәуліт түні Қадір түнінен
кейін келетін ең құнды түн. Қадір түні бір айдан қайырлы. Бір ұзын
өмірмен тең. Ол түнді мадақтайтын толықтай бір сүре түскен. Шафии
мазһабында болса, Мәуліт түні Қадір түнінен де құнды. Қадір түнін мұнша
қадірлендіріп тұрған нәрсе – Құран кәрімнің сол түні түсуі. Мәуліт түні
болмағанда, Құран кәрім түспейтін еді, сәйкесінше Қадір түні де
болмайтын еді...
Адамзат тарихының ең қараңғы, ең қиын дәуірі –
алтыншы және жетінші ғасырлар. Адамзат шыңырауға құлап бара жатқан арба
сияқты еді. Оның бұл қауіпті жағдайына тоқта дейтін, оны құтқаратын
ешқандай күш жоқ еді. Күн өткен сайын адамзат әлемі пәлекет батпағына
батып бара жатты. Бұл екі ғасырда адамдар жаратқанын толық ұмытып, тіпті
адамдықтарын да ұмытқан еді. Қайдан келіп, қайда бара жатқанын, адамды
таң қалдыратын мына әлемнің пайда болу себебін ойланғысы да келмейтін.
Адамдар жамандық пен жақсылықты, дұрыс пен бұрысты, хақ пен нахақты ажырата алатын күйде емес еді.
Пайғамбарлардың
сөздері ұмытылған, олар әкелген сәмәуи кітаптарына адам қолы тиіп,
халықтар өздері жазған кітаптарды Құдайдын сөзі деп оқитын.
Адамдар
өз қолдарымен жасаған пұттарына табынып, олардан медет күтетін. Алайда,
ол жансыз пұттың ешқандай пайда әкелмейтінін, олардың тіпті өз орнынан
қимылдауға да күштері жоқтығын жақсы білетін еді.
Бұл екі
ғасырда пұтқа табынатындармен қатар адамдардың бір бөлігі тастарға,
талдарға, жұлдыздарға, айға, күнге және жануарларға табынатын еді.
Арап
жартыаралында зұлымдықтар, арсыздықтар және масқаралықтар шыңырау
шегіне жеткен еді. Адам құқығы, ақысы, әділет деген ұғымдар ұмытылған
еді. Күшті әлсізді езетін, қыз балаларды тірідей топыраққа көметін.
Елдер бұл айуандық әрекеттеріне өкінудің орнына қуанып, зауықтанатын.
Жер беті зұлымдыққа батып өмір сүріп жатқанда Раббымыз бізге жанашырлық
танытып, әлемдерге мейірімділік ретінде сүйікті пайғамбарымызды, осы
мүбәрәк түнде бізге жіберді.
Жер бетіндегі барлық мұсылмандардың
бұл нұрлы түннің құнын жақсы түсініп, қадірін біле алулары керек.
Үлкендерімізді барып көріп, мәулітпен құттықтауымыз керек.
Өткендерімізді зиярат жасап, оқығандарымызды бағыштауымыз қажет.
Балаларымызға бұл түннің маңызын түсіндіріп, өмірге келуіміздің себебі
болған пайғамбарымыздың алейһиссалам махаббатын ұластыруымыз керек.
Бұл
түні қуанған кәпірлер де пайдаға бөленеді. Исламның азулы дұшпандарының
бірі Әбу Ләхаб пайғамбарымыздың туылғанын сүйіншілеген күңді азат етіп,
бостандыққа жібергендіктен, әр дүйсенбі күні азабының жеңілдегенін
бауыры Аббас радиаллаһу анһтың түсіне кіріп айтқан.
Ол түнге
болған сүйіспеншілік, тіпті кәпірлердің өзіне пайда келтіреді. Иман
келтіріп, Оның үмметі болған, Оның махаббатымен көңілін толтырған
мұсылмандар қалайша пайдаға бөленбесін. Оның махаббаты адамзатқа қарай
созылған мейірімді қолдай. Кім оны ұстаса құтылады.
Мәуліт түні баршамызға, барша мұсылмандарға және барша адамзатқа құтты болсын!
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
11-01-2014 10:57
(ссылка)
Аллаһу та’аланың құлдарына жаu
Аллаһу
та’аланың ең жақсы көретін амалы мен ғибадаты, кім болса да Оның
құлдарына жақсылық жасау. Аллаһу та’аланың махлұқтарына мейірімін төккен
адам мейірімге бөленеді. Кім не істесе де өзіне істеген болады.
Жақсылық жасаған адам да, жамандық еткен адам да бұларды өзіне жасаған
болады. Әрбір адам өзінен «мен Раббымның құзырында қабылдық адаммын ба
әлде олқылық адаммын ба, мен дұға алып жатырмын ба» деп сұрауы қажет.
Аллаһу
та’ала құлдарына жәрдем бергендерді жақсы көреді. Әулиелерден
Убайдуллаһ Ахрар хазреттері бір кездері өте кедей болған екен. Осы
кедейлік кезеңінде дәмхананың алдынан өтіп бара жатып бір кедейді
аштықтан өлердей халде көріп, ақшасы болмағандықтан дәмхана қожайынына:
-
Ақшам жоқ, бірақ сәлдем бар. Осы сәлдемді саған берсем, матасын қырқып
қолдансаң да бір қажетіңе жарар. Мұның ақысына мына кедейге бір сорпа
берсең бола ма?- дейді. Дәмхана иесі:
- Болады әрине, неге болмасын,- деп кедейге сорпа құйып береді.
Бұл
оқиғадан кейін Убайдуллаһ Ахрар хазреттеріне Аллаһу та’ала өте үлкен
байлық ихсан етеді. Бірақ хазрет бұл байлықты өзі үшін емес, Аллаһу
та’аланың құлдары үшін қолданады.
Убайдуллаһ
Ахрар хазреттері жасөспірім жылдарында медреседе төрт досымен бірге
қалып жүреді. Және әулиелік халдерден хабары жоқтын. Тек ілімін
жетілдіріп жүреді. Бір күні достары қатты сырқаттанады. Емші келіп
достарын қараған соң, Убайдуллаһ хазреттеріне:
- Тезірек бұл бөлмені тәрк ет, өйткені бұалар жұқпалы ауруға шалдыққан, саған да жұғып, сен де өлуің мүмкін,- дейді. Ол болса:
-
Басыма жазғаны осы болса, өлермін,- деп достарын тастамай, күндіз-түні
олардың қызметінде болады. Бір күні таңертеңгісін оянғанында бүкіл
денесінің өзгергенін және нұрға бөленгенін көреді. Дереу қолдарын жайып:
«Йа Раббым, достарыма шипа бере гөр!» деп дұға етеді. Достары жазылып
кетеді. Осылай Убайдуллаһ Ахрар хазреттерінің достарына деген қызметінің
арқасында көңіл көзі ашылып, Аллаһу та’аланың әулие құлдарының қатарына
қосылады.
Қорыта
келгенде, Аллаһу та’аланың барына сенетін адам Оның әмірлерін
орындауға, тыйымдарынан сақтануға жан-тәнімен тырысады. Ешкімге жамандық
жасамайды. Өзіне жамандық қылғандарға сабырмен мәміле етеді, сөз
таластырмайды. Күнәларына, жасаған қателеріне тәубе етеді. Берген
уәдесінде тұрады. Барлық жақсылығын Аллаһ разылығы үшін жасайды.
Ешкімнің мал-жанына, намысына көз тікпейді. Жұмыс барысында,
сауда-саттықта ешкімнің ақысын жемейді. Бәріне жақсылық жасайды. Күмәнді
нәрселерден аулақ жүреді. Мансап иелеріне, залымдарға жағымпазданбайды.
Ілім және ахлақ иелеріне құрмет көрсетеді. Достарын жақсы көреді және
олар да оны жақсы көреді. Жаман адамдарға насихат береді, оларға
ермейді. Кішілерге ізетті, мейірімді болады. Қонаққа сый көрсетеді.
Ешкімді шағыстырмайды, шәһуатының жетегінде кетпейді, зиянды, тіпті
пайдасыз нәрсе де айтпайды. Ешкімге қатал мәміле көрсетпейді. Жомарт
болады. Мал-мүлікті, мансапты адамдарға жақсылық жасау үшін сұрайды.
Риялық, екіжүзділік етпейді. Өзін ұнатпайды. Аллаһу та’аланың әр сәтте
өзін көріп тұрғанын ойлап ешқашан жамандық жасамайды...
WWW.ISLAMDINI.KZ ;
та’аланың ең жақсы көретін амалы мен ғибадаты, кім болса да Оның
құлдарына жақсылық жасау. Аллаһу та’аланың махлұқтарына мейірімін төккен
адам мейірімге бөленеді. Кім не істесе де өзіне істеген болады.
Жақсылық жасаған адам да, жамандық еткен адам да бұларды өзіне жасаған
болады. Әрбір адам өзінен «мен Раббымның құзырында қабылдық адаммын ба
әлде олқылық адаммын ба, мен дұға алып жатырмын ба» деп сұрауы қажет.
Аллаһу
та’ала құлдарына жәрдем бергендерді жақсы көреді. Әулиелерден
Убайдуллаһ Ахрар хазреттері бір кездері өте кедей болған екен. Осы
кедейлік кезеңінде дәмхананың алдынан өтіп бара жатып бір кедейді
аштықтан өлердей халде көріп, ақшасы болмағандықтан дәмхана қожайынына:
-
Ақшам жоқ, бірақ сәлдем бар. Осы сәлдемді саған берсем, матасын қырқып
қолдансаң да бір қажетіңе жарар. Мұның ақысына мына кедейге бір сорпа
берсең бола ма?- дейді. Дәмхана иесі:
- Болады әрине, неге болмасын,- деп кедейге сорпа құйып береді.
Бұл
оқиғадан кейін Убайдуллаһ Ахрар хазреттеріне Аллаһу та’ала өте үлкен
байлық ихсан етеді. Бірақ хазрет бұл байлықты өзі үшін емес, Аллаһу
та’аланың құлдары үшін қолданады.
Убайдуллаһ
Ахрар хазреттері жасөспірім жылдарында медреседе төрт досымен бірге
қалып жүреді. Және әулиелік халдерден хабары жоқтын. Тек ілімін
жетілдіріп жүреді. Бір күні достары қатты сырқаттанады. Емші келіп
достарын қараған соң, Убайдуллаһ хазреттеріне:
- Тезірек бұл бөлмені тәрк ет, өйткені бұалар жұқпалы ауруға шалдыққан, саған да жұғып, сен де өлуің мүмкін,- дейді. Ол болса:
-
Басыма жазғаны осы болса, өлермін,- деп достарын тастамай, күндіз-түні
олардың қызметінде болады. Бір күні таңертеңгісін оянғанында бүкіл
денесінің өзгергенін және нұрға бөленгенін көреді. Дереу қолдарын жайып:
«Йа Раббым, достарыма шипа бере гөр!» деп дұға етеді. Достары жазылып
кетеді. Осылай Убайдуллаһ Ахрар хазреттерінің достарына деген қызметінің
арқасында көңіл көзі ашылып, Аллаһу та’аланың әулие құлдарының қатарына
қосылады.
Қорыта
келгенде, Аллаһу та’аланың барына сенетін адам Оның әмірлерін
орындауға, тыйымдарынан сақтануға жан-тәнімен тырысады. Ешкімге жамандық
жасамайды. Өзіне жамандық қылғандарға сабырмен мәміле етеді, сөз
таластырмайды. Күнәларына, жасаған қателеріне тәубе етеді. Берген
уәдесінде тұрады. Барлық жақсылығын Аллаһ разылығы үшін жасайды.
Ешкімнің мал-жанына, намысына көз тікпейді. Жұмыс барысында,
сауда-саттықта ешкімнің ақысын жемейді. Бәріне жақсылық жасайды. Күмәнді
нәрселерден аулақ жүреді. Мансап иелеріне, залымдарға жағымпазданбайды.
Ілім және ахлақ иелеріне құрмет көрсетеді. Достарын жақсы көреді және
олар да оны жақсы көреді. Жаман адамдарға насихат береді, оларға
ермейді. Кішілерге ізетті, мейірімді болады. Қонаққа сый көрсетеді.
Ешкімді шағыстырмайды, шәһуатының жетегінде кетпейді, зиянды, тіпті
пайдасыз нәрсе де айтпайды. Ешкімге қатал мәміле көрсетпейді. Жомарт
болады. Мал-мүлікті, мансапты адамдарға жақсылық жасау үшін сұрайды.
Риялық, екіжүзділік етпейді. Өзін ұнатпайды. Аллаһу та’аланың әр сәтте
өзін көріп тұрғанын ойлап ешқашан жамандық жасамайды...
WWW.ISLAMDINI.KZ ;
Almaz Koshkarbayev,
26-12-2013 10:58
(ссылка)
Рождество және Жаңа жыл
Жаңа жыл мен
Рождество екеуі екі бөлек нәрсе. Рождество – христиандардың діни мейрамы.
Мұсылмандарға рождествоны тойлау, құттықтау тиым салынған. Қажеттілік (мәжбүр)
жағдайда ғана, мысалы екі мемлекет арасында хаттамада, қажеттілік болғаны үшін
ғана құттықтауға рұқсат етіледі.
Рождество екеуі екі бөлек нәрсе. Рождество – христиандардың діни мейрамы.
Мұсылмандарға рождествоны тойлау, құттықтау тиым салынған. Қажеттілік (мәжбүр)
жағдайда ғана, мысалы екі мемлекет арасында хаттамада, қажеттілік болғаны үшін
ғана құттықтауға рұқсат етіледі.
Қажеттілік
жағдайда ғана: «Жаңа жыл адамзат үшін, мұсылмандар үшін жақсы болуын тілеу»
немесе «Жаңа жылың құтты болсын!» деген адамға «Сенікі де құтты болсын!» деп
жауап қайтаруға болады. Бірақ бұл түнді өзгеше мәмілемен өткізуге болмайды, әр
түні не істеп жүрген болса, солай өткеру керек. Мысалы үйді шыршамен
безендірмеу керек, бұл түнге атап үндік пісірмеу керек. Әсіресе исламның
қасиетті түні сияқты мәуліт оқыту, сұхбат өткізу мүлдем дұрыс емес.
«Иса алейһиссалам
жер бетінде қысқа уақыт өмір сүріп одан кейін көкке шығарылғандықтан және өзін
тек 12 хауарилері ғана танығандықтан Исауилер (христиандар) аз болды. Оның
үстіне еврейлермен пұтқа табынушы европалықтардың қысымынан қорқып ғасырлар
бойы жасырын өмір сүргендіктен рождество түнінің дәл қай күн болғаны да жайлы
да ешқандай сенімді дерек жетіп келмеді. Осының салдарынан халық арасында 25-желтоқсан,
6-қаңтар немесе тағы басқа бір күн рождество болса керек деген нақты белгілі
болмаған болжамдар жүр.» (Тақуими Әбуззиа)
«Милади
(григориандық) жылсанағында ең аз дегенде 300 жыл кем. Өйткені Иса алейһисалам
мен Мұхаммед алейһиссаламның арасындағы уақыт мың жылдан кем емес.» (Бурхани
Қати)
«Иса алейһиссалам
мен Мұхаммед алейһиссаламның арасындағы уақыт – 963 жыл.» (Мәуаһиби Ләдүнийә)
«Хижри жыл санағы нақты белгілі. Милади жыл санағы
дұрыс емес және нақты белгілі емес. Күнінде де, жылында да қателіктер бар.» (Саадәти
Әбәдийа) WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
29-11-2013 13:46
(ссылка)
Дін қайдан үйреніледі?
Сұрақ: Ислам дініне және Құран кәрімге мойынсұну үшін және дінімізді үйрену үшін Құран кәрімнің аудармасын, тәфсирін оқу керек пе?
Жауап: Ислам дініне, Құран кәрімге мойынсұну үшін және дінді дұрыс үйрену үшін Құран кәрімнің аудармасын, тәфсирін емес, тек төрт хақ мазһабтың біріне мұйынсұну және бұл мазһабқа тән үкімдерді үйрену керек. Адам Құран кәрімнің тәфсирінен түсінгені бойынша әрекет ететін болса исламға мойынсұнған болмайды, керісінше өз ой-пікіріне, қиялына мойынсұнған болады. Құран кәрімдегі үкімдердің барлығын сүйікті пайғамбарымыз дұрыстап ашықтап берген. Расулуллаһқа мойынсұну парыз. Құран кәрімде былай делінген:
«Оларға айт "Аллаһты жақсы көрсеңдер маған бағыныңдар!"» (Али Имран 31)
«Оған бағыныңдар, сонда дұрыс жолды табасыңдар.» (Араф 158)
«Пайғамбарға мойынсұнған адам Аллаһқа мойынсұнған болады» (Ниса 80)
Имам Раббани хазреттері былай деген:
Аллаһу та’ала Құран кәрімде Мұхаммед алейһиссаламға мойынсұнудың, өзіне мойынсұнушылық екендігін білдіруде. Олай болса Оның расулына мойынсұнылмайынша Оған бағынылған болмайды. Аллаһу та’ала мұның өте нақты және қуатты екенін білдіру үшін «Сөзсіз, шүбәсіз осылай» деп, дұрыс түсінбеген адамдардың бұл екі мойынсұнушылықты бір-бірінен бөлек деп қарауларына тосқауыл қойған. Аллаһу та’ала Құран кәрімде «Кәпірлер Аллаһу та’аланың әмірлері мен пайғамбарларының әмірлерін бір-бірінен ажыратқысы келеді. Бір бөлігіне сенеміз, бір бөлігіне сенбейміз деп айтады. Иман мен күпір арасында бір жол ашқылары келеді. Олардың барлығы кәпір. Кәпірлердің барлығына жаһаннам азабын, өте ащы (ауыр) азаптарды дайындадық.» (152 Мәктуб)
Хадис шәрифтердің маңыздылығы
Сүйікті пайғамбарымызға мойынсұнудың маңыздылығы түсінілгенде, Құран кәрімнің ашықтамасы болған хадис шәрифтерге мойынсұну керектігі де түсініледі. Сүннет яғни хадис шәрифтер болмағанда намаздардың қанша рәкат екендігі және қалай оқылатыны, зекеттің өлшемі, оразаның, қажылықтың парыздары және құқық мәселелері білінбес еді. Яғни ешкім бұларды Құран кәрімнен өзі шығара алмас еді. Сол себепті Құран кәрімді түсіну үшін оның ашықтамасы болған хадис шәрифтерге қажеттілік бар. Ал хадис шәрифтерді түсіну үшін ғалымдарға қажеттілік бар. Сондықтан сүйікті пайғамбарымыз исламға, Құран кәрімге мойынсұнғысы келген адамның, бір ғалымға, бір мазһабқа байлануын әмір еткен. «Ғалымдарға мойынсұныңдар!» деп бұйырған. (Дәйләми)
Аллаһу та’ала да ғалымдарға мойынсұнуды әмір етуде, «Ғалымдардан сұраңдар» және «Пайғамбардың әмірлерін орындаңдар, тыйымдарынан сақтаныңдар!» деген. (Нахл 43, Хашр 7)
Ахмед Тахтауи хазреттері «Құран кәрімдегі «Аллаһтың жібіне жармасыңдар» деген әмірі, «Фиқһ ғұламаларының білдіргендеріне мойынсұныңдар» дегенді білдіреді» деп айтқан. (Дурр-ул-Мухтар хашийасы)
Өзінің ауруын және көңіліндегі (жүрегіндегі) аурудың емін білмейтін жаһил адамдардың хадис шәрифтерден өзіне қатыстыларын таңдап алуы мүмкін еместей. Ислам ғалымдары көңілдердің, рухтардың маманы болғандықтан әркімнің денесіне керекті рух дәрілерін хадис шәрифтерден таңдап алып білдірген. Сүйікті пайғамбарымыз дүние атты дәріханаға жүзмыңдаған дәрі дайындаған бас дәрігер болса, әулие, ғұламалар бұл дайын дәрілерді науқастардың ауруның деңгейіне, дәрежесіне қарап дәрі тарататын көмекші дәрегер іспеттес.
Ауруымызды білмей, дәрілерді танымағынымыз үшін жүзмыңдаған хадис шәрифтердің арасынан өзімізге дәрі іздеуге ұрынатын болсақ аллергия, кері әсері пайда болып, сауатсыздығымыздың жазасын тартып, пайданың орнына зиян көреміз. Сол себепті Ислам ғалымдарына мойынсұнуымыз керек. Ғалымдарға мойынсұну, төрт мазһабтың біріне мойынсұну дегенді білдіреді. Ғасырлардан бері бүкіл ислам ғалымдары төрт мазһабтың біріне мойынсұнған және мұсылмандардың да мойынсұнуы керектігін білдірген. Бұларға мойынсұнғанда иджма пайда болады. Иджмадан, жамағаттан, көпшіліктен айырылған адам құриды.
Хадис шәрифтерде былай делінген:
«Екі адам бір адамнан, үш адам екі адамнан жақсы. Олай болса жамағатпен бірге болыңдар! Аллаһтың разылығы, мейірімділігі, жәрдемі жамағатта болады. Жамағаттан айырылған жаһаннамға түседі.» (Ибн Асакир)
«Үмметімнің ғалымдары ешқашан адасушылықта бірікпейді.» (Ибн Мажә)
Хадис шәрифтерді де сахих немесе сахих еместігін білмей айту сахих болса да күнә болады. Мұндай адамдардың хадис шәриф оқуы жаиз емес. Хадис кітаптарынан хадис нақл ету үшін, хадис ғалымдарынан иджазат алған болу керек. Хадис шәрифте: «Білмейтін сөзін хадис ретінде айтқан адам жаһаннамда азапталады» делінген. Сондықтан ғалым болмаған адамның хадис оқып, түсінгені бойынша амал етуі жаиз болмайды. (Бәриқа)
Құран кәрімді тек Расулуллаһ алейһиссалам түсінген және хадис шәрифтермен ашықтаған. Бұл хадис шәрифтерді де тек сахабалар мен мүжтәһид имамдар түсіне алған. Мұсылмандар да ғасырлар бойы осы ғалымдардың түсінгендеріне мойынсұнған.
Олай болса Құран кәрімнен, хадис шәрифтен және бұлардың аудармаларынан дін үйрену мүмкін емес. Әрбір мұсылман дінін Әһли сүннет ғұламаларының кітаптарынан, илмихал (фиқһ, ахлақ) кітаптарынан үйренуі керек!
Фиқһ кітаптары тұрғанда...
Сұрақ: Дінімізді қандай тәфсир және қандай хадис кітабынан үйренген оңай?
Жауап: Ең құнды тәфсир – “Бәйдауи” тәфсирі. Ең құнды хадис кітаптары – “Кутуби ситтә” деп аталатын мәшһүр алты хадис жинағы. Алайда біз сияқтылардың бұл кітаптардан дін үйренуі мүмкін емес.
Мұхаммед Хадими Хазреттері былай дейді:
Тәфсир – Аллаһу та’аланың кәламынан (сөзінен) айтпақшы болған мақсатын түсіну деген сөз. Әркімнің өз көзқарасымен тәфсирлеуі жаиз емес. Хадис шәрифте: «Құран кәрімді өз көзқарасымен (өз түсінігі бойынша)ашықтаған (мағына берген) адам дұрыс болса да қателескен болады» делінген. Хадистерді де хадис кітаптарынан емес, ислам ғұламаларының фиқһ, ахлақ кітаптарынан нақыл етіп, айту немесе жазу керек.(Бәриқа)
Хазреті Имам Шарани былай деген:
Құран кәрім хадис шәрифтермен ашықталады. Хадис шәрифтерді мазһаб имамдары ашықтады (ашып, түсіндірді). Басқа ғалымдар мазһаб имамдарының сөздерін ашықтады. Намаздың қанша рәкат болатыны, руку және сәжделерде оқылатын тәсбихтері, айт және жаназа намаздарының қалай оқылатыны, зекеттің мөлшері, оразаның және қажылықтың парыздарын пайғамбарымыздың ашықтауларынсыз бұларды тікелей Құран кәрімнен түсіну мүмкін емес.
Хазреті Имран бин Хусаин «Бізге тек Құраннан айт!» деген адамға «Ей ақымақ Құран кәрімнен барлық нәрсені түсіну мүмкін бе? Мәселен намаздың қанша рәкат екенін таба аласың ба?» деген. Хазреті Омардан да бір кісі «Парыздар сапарда қанша рәкат қылып оқылады? Құраннан таба алмадық» деп сұрайды. Хазреті Омар «Аллаһу та’ала бізге Мұхаммед алейһиссаламды жіберді. Біз Құран кәрімнен таба алмағандарымызды расулуллаһтан көргеніміздей қылып орындаймыз. Ол сапарда төрт рәкаттық парыздарды екі рәкат қылып оқитын еді. Біз де солай оқимыз» деді. (Мизан-ул-кубра)
Хазреті Абдулғани Наблуси былай деген:
Ислам ғұламалары фиқһ ілімдерін, үкімдерін аяти кәрималардан және хадис шәрифтерден шығарған. Сондықтан бұлар тек фиқһ кітаптарынан және фиқһ ғалымдарынан үйреніледі. Фиқһ кітаптары бола тұра дін білімдерін тәфсирлерден үйренуге тырысу нәпіл ғибадат болады. Парыз айн (әр адамның мойнына тікелей парыз) болған фиқһ кітаптарын оқудың орнына нәпіл болған тәфсирді оқу жаиз емес. Онсыз да мүжтәһид болмаған адамдардың тәфсирден фиқһ білімін үйрене алуы мүмкін емес.
Жаһаннамға кететіні білдірілген жетпіс екі топтың ғалымдары тәфсирлерден қате мағыналар шығарғандары үшін адасты. Ғалымдардың өзі адасқан кезде, ғалым болмағандардың тәфсир оқуы пәлекет болады. Тәфсир кітаптарын түсіне алу үшін дініміздің сексен қосымша ілімдерімен бірге жиырма негізгі ілімдерді білу керек.
Құран кәрімнің шынайы мағынасын үйренуді қалаған адам ислам ғұламаларының кәлам, фиқһ және ахлақ кітаптарын оқуы керек. (Хадиқа)
“Нахл” сүресінің 44-аятында: «Адамдарға ашықтап түсіндіресің деп Құранды саған түсірдік.»делінген. Түсіндіру – аяти кәрималарды басқа сөздермен және басқа көріністе ашықтау дегенді білдіреді. Қарапайым халық былай тұрсын, Құран кәрімді егер үмметінің ғұламалары толық түсіне алғанда және мағынасы жабық (астарлы мағыналы) аяттарды ашықтай алғандарында Аллаһу та’ала пайғамбарымызға“саған уахи жолымен жіберілгендерді адамдарға жеткіз” дер еді, ашықтап түсіндіруін әмір етпес еді.
Расулуллаһ Құран кәрімде қысқаша түрде білдірілгендерді ашықтап түсіндірмегенде және мазһаб имамдары да астарлы түрде білдірілгендерді ашықтап түсіндірмегенде бұларды ешқайсысымыз түсене алмайтын едік. Өте кәміл, жетік ғұлама болған мазһаб имамдары хадис шәрифтерді ашықтаған. Бұл ғалымдар Расулуллаһтың мұрагерлері.
Расулуллаһтың білдіргендерінің хикметтерін, дәлелдерін түсінбесек те, барлығына иман етуіміз және тасдиқ етуіміз (қабылдауымыз, растауымыз) керек болғанындай, мазһаб имамдарымыздың білдірген үкімдерінің дәлелдерін түсінбесек те, барлығына иман етуіміз және тасдиқ етуіміз (қабылдауымыз, растауымыз) керек.
Барлық пайғамбарлардың діндерінде амалға қатысты мәселеде бір-бірлеріне қайшы үкімдер болса да, барлығына иман ету және тасдиқ етуіміз керек. Мазһабтар да осылай.
Мүжтәһид болмаған адам мазһабтар арасында айырмашылықтардың бар екендігін көрсе де, барлығына иман келтіруі және тасдиқ етуі керек. Мүжтәһид болмаған адамның бір мазһабты қате деп көруі ол мазһабтың дұрыс емес екендігін көрсетпейді. Керісінше ол адамның өзінің дұрыс емес екендігін, ақылының нұқсан екендігін көрсетеді. (Мизан-ул-кубра)WWW.ISLAMDINI.KZ
Жауап: Ислам дініне, Құран кәрімге мойынсұну үшін және дінді дұрыс үйрену үшін Құран кәрімнің аудармасын, тәфсирін емес, тек төрт хақ мазһабтың біріне мұйынсұну және бұл мазһабқа тән үкімдерді үйрену керек. Адам Құран кәрімнің тәфсирінен түсінгені бойынша әрекет ететін болса исламға мойынсұнған болмайды, керісінше өз ой-пікіріне, қиялына мойынсұнған болады. Құран кәрімдегі үкімдердің барлығын сүйікті пайғамбарымыз дұрыстап ашықтап берген. Расулуллаһқа мойынсұну парыз. Құран кәрімде былай делінген:
«Оларға айт "Аллаһты жақсы көрсеңдер маған бағыныңдар!"» (Али Имран 31)
«Оған бағыныңдар, сонда дұрыс жолды табасыңдар.» (Араф 158)
«Пайғамбарға мойынсұнған адам Аллаһқа мойынсұнған болады» (Ниса 80)
Имам Раббани хазреттері былай деген:
Аллаһу та’ала Құран кәрімде Мұхаммед алейһиссаламға мойынсұнудың, өзіне мойынсұнушылық екендігін білдіруде. Олай болса Оның расулына мойынсұнылмайынша Оған бағынылған болмайды. Аллаһу та’ала мұның өте нақты және қуатты екенін білдіру үшін «Сөзсіз, шүбәсіз осылай» деп, дұрыс түсінбеген адамдардың бұл екі мойынсұнушылықты бір-бірінен бөлек деп қарауларына тосқауыл қойған. Аллаһу та’ала Құран кәрімде «Кәпірлер Аллаһу та’аланың әмірлері мен пайғамбарларының әмірлерін бір-бірінен ажыратқысы келеді. Бір бөлігіне сенеміз, бір бөлігіне сенбейміз деп айтады. Иман мен күпір арасында бір жол ашқылары келеді. Олардың барлығы кәпір. Кәпірлердің барлығына жаһаннам азабын, өте ащы (ауыр) азаптарды дайындадық.» (152 Мәктуб)
Хадис шәрифтердің маңыздылығы
Сүйікті пайғамбарымызға мойынсұнудың маңыздылығы түсінілгенде, Құран кәрімнің ашықтамасы болған хадис шәрифтерге мойынсұну керектігі де түсініледі. Сүннет яғни хадис шәрифтер болмағанда намаздардың қанша рәкат екендігі және қалай оқылатыны, зекеттің өлшемі, оразаның, қажылықтың парыздары және құқық мәселелері білінбес еді. Яғни ешкім бұларды Құран кәрімнен өзі шығара алмас еді. Сол себепті Құран кәрімді түсіну үшін оның ашықтамасы болған хадис шәрифтерге қажеттілік бар. Ал хадис шәрифтерді түсіну үшін ғалымдарға қажеттілік бар. Сондықтан сүйікті пайғамбарымыз исламға, Құран кәрімге мойынсұнғысы келген адамның, бір ғалымға, бір мазһабқа байлануын әмір еткен. «Ғалымдарға мойынсұныңдар!» деп бұйырған. (Дәйләми)
Аллаһу та’ала да ғалымдарға мойынсұнуды әмір етуде, «Ғалымдардан сұраңдар» және «Пайғамбардың әмірлерін орындаңдар, тыйымдарынан сақтаныңдар!» деген. (Нахл 43, Хашр 7)
Ахмед Тахтауи хазреттері «Құран кәрімдегі «Аллаһтың жібіне жармасыңдар» деген әмірі, «Фиқһ ғұламаларының білдіргендеріне мойынсұныңдар» дегенді білдіреді» деп айтқан. (Дурр-ул-Мухтар хашийасы)
Өзінің ауруын және көңіліндегі (жүрегіндегі) аурудың емін білмейтін жаһил адамдардың хадис шәрифтерден өзіне қатыстыларын таңдап алуы мүмкін еместей. Ислам ғалымдары көңілдердің, рухтардың маманы болғандықтан әркімнің денесіне керекті рух дәрілерін хадис шәрифтерден таңдап алып білдірген. Сүйікті пайғамбарымыз дүние атты дәріханаға жүзмыңдаған дәрі дайындаған бас дәрігер болса, әулие, ғұламалар бұл дайын дәрілерді науқастардың ауруның деңгейіне, дәрежесіне қарап дәрі тарататын көмекші дәрегер іспеттес.
Ауруымызды білмей, дәрілерді танымағынымыз үшін жүзмыңдаған хадис шәрифтердің арасынан өзімізге дәрі іздеуге ұрынатын болсақ аллергия, кері әсері пайда болып, сауатсыздығымыздың жазасын тартып, пайданың орнына зиян көреміз. Сол себепті Ислам ғалымдарына мойынсұнуымыз керек. Ғалымдарға мойынсұну, төрт мазһабтың біріне мойынсұну дегенді білдіреді. Ғасырлардан бері бүкіл ислам ғалымдары төрт мазһабтың біріне мойынсұнған және мұсылмандардың да мойынсұнуы керектігін білдірген. Бұларға мойынсұнғанда иджма пайда болады. Иджмадан, жамағаттан, көпшіліктен айырылған адам құриды.
Хадис шәрифтерде былай делінген:
«Екі адам бір адамнан, үш адам екі адамнан жақсы. Олай болса жамағатпен бірге болыңдар! Аллаһтың разылығы, мейірімділігі, жәрдемі жамағатта болады. Жамағаттан айырылған жаһаннамға түседі.» (Ибн Асакир)
«Үмметімнің ғалымдары ешқашан адасушылықта бірікпейді.» (Ибн Мажә)
Хадис шәрифтерді де сахих немесе сахих еместігін білмей айту сахих болса да күнә болады. Мұндай адамдардың хадис шәриф оқуы жаиз емес. Хадис кітаптарынан хадис нақл ету үшін, хадис ғалымдарынан иджазат алған болу керек. Хадис шәрифте: «Білмейтін сөзін хадис ретінде айтқан адам жаһаннамда азапталады» делінген. Сондықтан ғалым болмаған адамның хадис оқып, түсінгені бойынша амал етуі жаиз болмайды. (Бәриқа)
Құран кәрімді тек Расулуллаһ алейһиссалам түсінген және хадис шәрифтермен ашықтаған. Бұл хадис шәрифтерді де тек сахабалар мен мүжтәһид имамдар түсіне алған. Мұсылмандар да ғасырлар бойы осы ғалымдардың түсінгендеріне мойынсұнған.
Олай болса Құран кәрімнен, хадис шәрифтен және бұлардың аудармаларынан дін үйрену мүмкін емес. Әрбір мұсылман дінін Әһли сүннет ғұламаларының кітаптарынан, илмихал (фиқһ, ахлақ) кітаптарынан үйренуі керек!
Фиқһ кітаптары тұрғанда...
Сұрақ: Дінімізді қандай тәфсир және қандай хадис кітабынан үйренген оңай?
Жауап: Ең құнды тәфсир – “Бәйдауи” тәфсирі. Ең құнды хадис кітаптары – “Кутуби ситтә” деп аталатын мәшһүр алты хадис жинағы. Алайда біз сияқтылардың бұл кітаптардан дін үйренуі мүмкін емес.
Мұхаммед Хадими Хазреттері былай дейді:
Тәфсир – Аллаһу та’аланың кәламынан (сөзінен) айтпақшы болған мақсатын түсіну деген сөз. Әркімнің өз көзқарасымен тәфсирлеуі жаиз емес. Хадис шәрифте: «Құран кәрімді өз көзқарасымен (өз түсінігі бойынша)ашықтаған (мағына берген) адам дұрыс болса да қателескен болады» делінген. Хадистерді де хадис кітаптарынан емес, ислам ғұламаларының фиқһ, ахлақ кітаптарынан нақыл етіп, айту немесе жазу керек.(Бәриқа)
Хазреті Имам Шарани былай деген:
Құран кәрім хадис шәрифтермен ашықталады. Хадис шәрифтерді мазһаб имамдары ашықтады (ашып, түсіндірді). Басқа ғалымдар мазһаб имамдарының сөздерін ашықтады. Намаздың қанша рәкат болатыны, руку және сәжделерде оқылатын тәсбихтері, айт және жаназа намаздарының қалай оқылатыны, зекеттің мөлшері, оразаның және қажылықтың парыздарын пайғамбарымыздың ашықтауларынсыз бұларды тікелей Құран кәрімнен түсіну мүмкін емес.
Хазреті Имран бин Хусаин «Бізге тек Құраннан айт!» деген адамға «Ей ақымақ Құран кәрімнен барлық нәрсені түсіну мүмкін бе? Мәселен намаздың қанша рәкат екенін таба аласың ба?» деген. Хазреті Омардан да бір кісі «Парыздар сапарда қанша рәкат қылып оқылады? Құраннан таба алмадық» деп сұрайды. Хазреті Омар «Аллаһу та’ала бізге Мұхаммед алейһиссаламды жіберді. Біз Құран кәрімнен таба алмағандарымызды расулуллаһтан көргеніміздей қылып орындаймыз. Ол сапарда төрт рәкаттық парыздарды екі рәкат қылып оқитын еді. Біз де солай оқимыз» деді. (Мизан-ул-кубра)
Хазреті Абдулғани Наблуси былай деген:
Ислам ғұламалары фиқһ ілімдерін, үкімдерін аяти кәрималардан және хадис шәрифтерден шығарған. Сондықтан бұлар тек фиқһ кітаптарынан және фиқһ ғалымдарынан үйреніледі. Фиқһ кітаптары бола тұра дін білімдерін тәфсирлерден үйренуге тырысу нәпіл ғибадат болады. Парыз айн (әр адамның мойнына тікелей парыз) болған фиқһ кітаптарын оқудың орнына нәпіл болған тәфсирді оқу жаиз емес. Онсыз да мүжтәһид болмаған адамдардың тәфсирден фиқһ білімін үйрене алуы мүмкін емес.
Жаһаннамға кететіні білдірілген жетпіс екі топтың ғалымдары тәфсирлерден қате мағыналар шығарғандары үшін адасты. Ғалымдардың өзі адасқан кезде, ғалым болмағандардың тәфсир оқуы пәлекет болады. Тәфсир кітаптарын түсіне алу үшін дініміздің сексен қосымша ілімдерімен бірге жиырма негізгі ілімдерді білу керек.
Құран кәрімнің шынайы мағынасын үйренуді қалаған адам ислам ғұламаларының кәлам, фиқһ және ахлақ кітаптарын оқуы керек. (Хадиқа)
“Нахл” сүресінің 44-аятында: «Адамдарға ашықтап түсіндіресің деп Құранды саған түсірдік.»делінген. Түсіндіру – аяти кәрималарды басқа сөздермен және басқа көріністе ашықтау дегенді білдіреді. Қарапайым халық былай тұрсын, Құран кәрімді егер үмметінің ғұламалары толық түсіне алғанда және мағынасы жабық (астарлы мағыналы) аяттарды ашықтай алғандарында Аллаһу та’ала пайғамбарымызға“саған уахи жолымен жіберілгендерді адамдарға жеткіз” дер еді, ашықтап түсіндіруін әмір етпес еді.
Расулуллаһ Құран кәрімде қысқаша түрде білдірілгендерді ашықтап түсіндірмегенде және мазһаб имамдары да астарлы түрде білдірілгендерді ашықтап түсіндірмегенде бұларды ешқайсысымыз түсене алмайтын едік. Өте кәміл, жетік ғұлама болған мазһаб имамдары хадис шәрифтерді ашықтаған. Бұл ғалымдар Расулуллаһтың мұрагерлері.
Расулуллаһтың білдіргендерінің хикметтерін, дәлелдерін түсінбесек те, барлығына иман етуіміз және тасдиқ етуіміз (қабылдауымыз, растауымыз) керек болғанындай, мазһаб имамдарымыздың білдірген үкімдерінің дәлелдерін түсінбесек те, барлығына иман етуіміз және тасдиқ етуіміз (қабылдауымыз, растауымыз) керек.
Барлық пайғамбарлардың діндерінде амалға қатысты мәселеде бір-бірлеріне қайшы үкімдер болса да, барлығына иман ету және тасдиқ етуіміз керек. Мазһабтар да осылай.
Мүжтәһид болмаған адам мазһабтар арасында айырмашылықтардың бар екендігін көрсе де, барлығына иман келтіруі және тасдиқ етуі керек. Мүжтәһид болмаған адамның бір мазһабты қате деп көруі ол мазһабтың дұрыс емес екендігін көрсетпейді. Керісінше ол адамның өзінің дұрыс емес екендігін, ақылының нұқсан екендігін көрсетеді. (Мизан-ул-кубра)WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
21-11-2013 11:57
(ссылка)
Хазреті Әлиге өсиет
Хазреті Әли (радиаллаһу анһ) риуаят еткен. Расулуллаһ алейһиссалам былай деді:
«Йа Әли! Келінді өз үйіңе алып келген кезіңде оның аяғынан шұлығын шеш, аяғын жу. Сол суды үйдің барлық бұрыштарына сеп. Осылай істейтін болсаң, Аллаһу та’ала сенің үйіңнен жетпіс түрлі кедейлікті сыртқа шығарады. Жетпіс түрлі берекетті үйіңе кіргізеді. Жетпіс періштені саған түсіреді. Сол келінмен және оның берекеті үйдің бұрыштарына дейін жеткен болады. Келін ақылдан алжысудан және басқа да аурулардан сақ болады. Йа Әли! Келінді алғашқы аптада айран, қатық ішуден, сірке суы және қышқыл тағамдардан тый!»
Хазреті Әли «Йа Расулаллаһ! Не себептен бұл нәрселерді бермеуім керек?» деп сұрады. Былай жауап берді: «Мұның себебі – маринадталған тағамдар, айран жатырда бала пайда болуына бөгет болады. Үйде бір алашаның болуы бала туа алмайтын әйелден жақсырақ.» Хазреті Әли: «Йа Расулаллаһ! Сірке суының салдары қандай» деп сұрады. «Сірке суын тағамда қолданған әйелдің хайзы (етеккірі) қиын болады, әрі тазалануы ұзайды. Егер Аллаһу та’ала бір нәресте беретін болса, туылуы қиын болады. Бірақ қышқыл алма жеу хайз қанын тоқтатады. Оның артынша басқа аурулар шығады» деп жауап береді.
Бұдан кейін Расулуллаһ алейһиссалам былай деді: «Йа Әли, айдың басында, ортасында және соңында жұбайыңмен қосылма, әйтпесе жұбайыңда және балаңда алапес, ақылдан алжысу және ластық болу қаупі бар.
Йа Әли! Жұбайыңмен екінді (аср) намазынан кейін қосылма. Егер Аллаһу та’ала нәресте нәсіп ететін болса, қыли көзді болады және шайтан қыли көзді балаға қуанады.
Йа Әли! Әйеліңмен қосылған кезде көп сөйлеспе, егер бала көтеретін болса, парақор болады. Әурет жерлеріне қарама. Жақындасу кезінде көздеріңді жұмба, баланың көр болуына себеп болады.
Йа Әли! Өз әйеліңе басқа әйелге деген құмарлықпен (шәһуетпен) жақындама, егер бала көтеретін болса, қыз қылықты бала болады. Әйелдерге ұқсауға тырысатын болады.
Йа Әли! Жүніп болған кезіңде Құран кәрімді мүлдем оқыма, себебі аспаннан от түсіп, сені жағу қаупі бар. Жүніп күйіңде сұхбаттаспа. Сенің су ыдысың болсын, жұбайыңның бөлек су ыдысы болсын. Бөлек су ыдыстарымен тазаланыңдар. Егер екеуің де бір су ыдысынан жуынатын болсаңдар, шәһует шәһует үстіне түседі, араларыңа дұшпандық түседі. Талақ және ажырасумен аяқталу қаупі бар.
Йа Әли! Екеуің де түрегеп тұрып жақындаспаңдар, есектер осылай жақындасады. Егер бала көтерсе, төсекке жіберетін болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен айт күндері жақындаспа! Егер бала көтеретін болса, алты немесе төрт саусағы болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен жеміс ағашы түбінде жақындаспа, егер бала көтерсе, адам өлтіруші, қан төгуші болады, халыққа зұлымдық жасайды. Йа Әли! Айдың жарығында жақындаспа, Егер бала көтеретін болса, кедейліктен өмір бойы құтыла алмайды.
Йа Әли! Азан мен қамат арасында жұбайыңмен жақындаспа, егер бала нәсіп болатын болса, қан төгуге бейім болады.
Йа Әли! Әйелің жүкті кезде онымен дәретсіз күйде қосылма. Егер нәресте туылса надан және бақыл болады.
Йа Әли! Шабан айының ортасында, Бәрат түнінде жұбайыңмен жақындаспа, егер араларыңда бала болса, терісінде, түктерінде және бетінде жаман белгілер болады.
Йа Әли! Жұбайыңа балдызыңа деген құмарлықпен жақындаспа, егер бала көтерсе, ұры болады және халықтың пәлекетке ұшырауы оның кесірінен болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен айналада дуал болмаған жерде қосылма, егер араларында бала болса, екі жүзді, бидғатшы және құмарбаз болады.
Йа Әли! Сапарға шығатын түні әйеліңмен жақындаспа, егер бала көтеретін болса, мүлкін харам жерлерге жұмсаушы болады. Бұдан кейін мағынасы: «Мал-мүлкін шашып тарататындар – шайтанның достары» болған аяти кариманы оқыды. (Исра сүресі, 27 аяти каримасы.)
Йа Әли! Үш күндік сапардан келген түнде жұбайыңмен жақындаспа. Егер бала көтерсе, бала залым болады.
Йа Әли! Дүйсенбі түні жұбайыңмен жақындасатын болсаң, араларыңда бала болса, Құран қариы болады. Аллаһу та’аланың бергеніне разы болады.
Йа Әли! Сейсенбі түні жұбайыңа жақындайтын болсаң, бала көтерсе мүмин болады және жақсы мінезді болады. Көңілі жұмсақ, қолы ашық (жомарт), тілі өтіріктен, жаладан және ғайбаттан пәк болады.
Йа Әли! Бейсенбі түні жұбайыңмен жақындас, бала көтерсе хикметі көп басқарушы болады. Сондай-ақ, ілімі көп ғалым болады және ілімімен амал ететін болады. Бейсенбі күні түске дейін жұбайымен қосылса, егер бала көтерсе оған шайтан өлгенге дейін мүлдем жақындай алмайды. Дүние мен ахиретте саламатта болады. Егер жұма түні жұбайыңмен жақындассаң, бала көтеретін болса, Құран қариы болады. Немесе имам болады. Немесе уағызшы болады. Егер жұма күні жұбайыңмен қосылсаң, бала көтерсе, бұл бала ғалым болады. Діндарлығымен атақты және әйгілі болады. Егер жұма түні құптан намазынан бір сағаттан соң жұбайыңмен жақындассаң, бала көтерсе абдалдар (әулиелер) қатарынан болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен түннің алғашқы уақытында жақындаспа, егер бала көтерсе палшы және сиқыршы болады. Ахиретті тастап, дүниені таңдайды.
Йа Әли! Менің өсиетімді жаттап ал, Аллаһу та’аланың рұқсатымен саған пайдалы болсын» (Мәнақиб-и чихар йары гузин кітабы)WWW.ISLAMDINI.KZ
«Йа Әли! Келінді өз үйіңе алып келген кезіңде оның аяғынан шұлығын шеш, аяғын жу. Сол суды үйдің барлық бұрыштарына сеп. Осылай істейтін болсаң, Аллаһу та’ала сенің үйіңнен жетпіс түрлі кедейлікті сыртқа шығарады. Жетпіс түрлі берекетті үйіңе кіргізеді. Жетпіс періштені саған түсіреді. Сол келінмен және оның берекеті үйдің бұрыштарына дейін жеткен болады. Келін ақылдан алжысудан және басқа да аурулардан сақ болады. Йа Әли! Келінді алғашқы аптада айран, қатық ішуден, сірке суы және қышқыл тағамдардан тый!»
Хазреті Әли «Йа Расулаллаһ! Не себептен бұл нәрселерді бермеуім керек?» деп сұрады. Былай жауап берді: «Мұның себебі – маринадталған тағамдар, айран жатырда бала пайда болуына бөгет болады. Үйде бір алашаның болуы бала туа алмайтын әйелден жақсырақ.» Хазреті Әли: «Йа Расулаллаһ! Сірке суының салдары қандай» деп сұрады. «Сірке суын тағамда қолданған әйелдің хайзы (етеккірі) қиын болады, әрі тазалануы ұзайды. Егер Аллаһу та’ала бір нәресте беретін болса, туылуы қиын болады. Бірақ қышқыл алма жеу хайз қанын тоқтатады. Оның артынша басқа аурулар шығады» деп жауап береді.
Бұдан кейін Расулуллаһ алейһиссалам былай деді: «Йа Әли, айдың басында, ортасында және соңында жұбайыңмен қосылма, әйтпесе жұбайыңда және балаңда алапес, ақылдан алжысу және ластық болу қаупі бар.
Йа Әли! Жұбайыңмен екінді (аср) намазынан кейін қосылма. Егер Аллаһу та’ала нәресте нәсіп ететін болса, қыли көзді болады және шайтан қыли көзді балаға қуанады.
Йа Әли! Әйеліңмен қосылған кезде көп сөйлеспе, егер бала көтеретін болса, парақор болады. Әурет жерлеріне қарама. Жақындасу кезінде көздеріңді жұмба, баланың көр болуына себеп болады.
Йа Әли! Өз әйеліңе басқа әйелге деген құмарлықпен (шәһуетпен) жақындама, егер бала көтеретін болса, қыз қылықты бала болады. Әйелдерге ұқсауға тырысатын болады.
Йа Әли! Жүніп болған кезіңде Құран кәрімді мүлдем оқыма, себебі аспаннан от түсіп, сені жағу қаупі бар. Жүніп күйіңде сұхбаттаспа. Сенің су ыдысың болсын, жұбайыңның бөлек су ыдысы болсын. Бөлек су ыдыстарымен тазаланыңдар. Егер екеуің де бір су ыдысынан жуынатын болсаңдар, шәһует шәһует үстіне түседі, араларыңа дұшпандық түседі. Талақ және ажырасумен аяқталу қаупі бар.
Йа Әли! Екеуің де түрегеп тұрып жақындаспаңдар, есектер осылай жақындасады. Егер бала көтерсе, төсекке жіберетін болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен айт күндері жақындаспа! Егер бала көтеретін болса, алты немесе төрт саусағы болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен жеміс ағашы түбінде жақындаспа, егер бала көтерсе, адам өлтіруші, қан төгуші болады, халыққа зұлымдық жасайды. Йа Әли! Айдың жарығында жақындаспа, Егер бала көтеретін болса, кедейліктен өмір бойы құтыла алмайды.
Йа Әли! Азан мен қамат арасында жұбайыңмен жақындаспа, егер бала нәсіп болатын болса, қан төгуге бейім болады.
Йа Әли! Әйелің жүкті кезде онымен дәретсіз күйде қосылма. Егер нәресте туылса надан және бақыл болады.
Йа Әли! Шабан айының ортасында, Бәрат түнінде жұбайыңмен жақындаспа, егер араларыңда бала болса, терісінде, түктерінде және бетінде жаман белгілер болады.
Йа Әли! Жұбайыңа балдызыңа деген құмарлықпен жақындаспа, егер бала көтерсе, ұры болады және халықтың пәлекетке ұшырауы оның кесірінен болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен айналада дуал болмаған жерде қосылма, егер араларында бала болса, екі жүзді, бидғатшы және құмарбаз болады.
Йа Әли! Сапарға шығатын түні әйеліңмен жақындаспа, егер бала көтеретін болса, мүлкін харам жерлерге жұмсаушы болады. Бұдан кейін мағынасы: «Мал-мүлкін шашып тарататындар – шайтанның достары» болған аяти кариманы оқыды. (Исра сүресі, 27 аяти каримасы.)
Йа Әли! Үш күндік сапардан келген түнде жұбайыңмен жақындаспа. Егер бала көтерсе, бала залым болады.
Йа Әли! Дүйсенбі түні жұбайыңмен жақындасатын болсаң, араларыңда бала болса, Құран қариы болады. Аллаһу та’аланың бергеніне разы болады.
Йа Әли! Сейсенбі түні жұбайыңа жақындайтын болсаң, бала көтерсе мүмин болады және жақсы мінезді болады. Көңілі жұмсақ, қолы ашық (жомарт), тілі өтіріктен, жаладан және ғайбаттан пәк болады.
Йа Әли! Бейсенбі түні жұбайыңмен жақындас, бала көтерсе хикметі көп басқарушы болады. Сондай-ақ, ілімі көп ғалым болады және ілімімен амал ететін болады. Бейсенбі күні түске дейін жұбайымен қосылса, егер бала көтерсе оған шайтан өлгенге дейін мүлдем жақындай алмайды. Дүние мен ахиретте саламатта болады. Егер жұма түні жұбайыңмен жақындассаң, бала көтеретін болса, Құран қариы болады. Немесе имам болады. Немесе уағызшы болады. Егер жұма күні жұбайыңмен қосылсаң, бала көтерсе, бұл бала ғалым болады. Діндарлығымен атақты және әйгілі болады. Егер жұма түні құптан намазынан бір сағаттан соң жұбайыңмен жақындассаң, бала көтерсе абдалдар (әулиелер) қатарынан болады.
Йа Әли! Жұбайыңмен түннің алғашқы уақытында жақындаспа, егер бала көтерсе палшы және сиқыршы болады. Ахиретті тастап, дүниені таңдайды.
Йа Әли! Менің өсиетімді жаттап ал, Аллаһу та’аланың рұқсатымен саған пайдалы болсын» (Мәнақиб-и чихар йары гузин кітабы)WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
13-09-2013 09:43
(ссылка)
Иманның бар болуының белгісі
Әһли хикмет ғұламалар былай деген:Біреу қайтыс болған кезде «Біз Аллаһ үшін жаратылдық, соңында қайтадан Аллаһқа қайтамыз» деген мағынадағы «Инна лиллаһ уә инна илайһи ражи’ун» аяти каримасы айтылады. Бұл өмірге Аллаһтың разылығына қол жеткізу үшін келдік. Нәпіс және шайтанды разы қылу үшін, рахат өмір сүру үшін, яғни Аллаһтан басқа нәрселермен уақыт өткізу үшін келмедік. Оның разылығын ала алмаған адам құриды, жанады. Барлық нәрсені жаратқан, әр сәтте бар қылып ұстап тұратын, ішіп-жегізетін, азықтандыратын, барлық нәрсені атқаратын Аллаһу та’ала, бірақ Оған шүкір етіліп жатқан жоқ. Алайда ниғметке шүкір ету, ниғметтердің Одан келгендігін білу – иманның белгісі.
«Ұстаз, дінге-иманға ешқандай қатысы болмаған адамдар да кейде дұға етеді, шүкір етеді. Олардың да иманы бар ма?» деп сұраған шәкіртіне ұстазы былай жауап береді:
«Балам, иманның бар немесе жоқ екендігі іс-әрекеттерінен белгілі болады. Бұл іс-әрекеттер – харамдардан сақтану, орану, бес уақыт намаз оқу, Аллаһу та’аланың басқа да әмірлері мен тыйымдарына мойынсұну. Осындай адамға иманы бар делінеді. Әйтпесе бұлардан мүлдем хабары болмастан, тек өз ойындағы бір құдайға ғибадат ету, шүкір ету иман емес.»
Еуропалықтар мен Америкалықтар да «Құдайға сенеміз» дейді. Ғылым адамдары да «Барлық нәрсені жаратқан бір жаратушы бар» дейді. Бірақ бұлай айтумен иман пайда болмайды. Иман – Аллаһу та’алаға тән болған сипаттарды біліп, "Әмәнту..."-дегі алты негізге сену арқылы болады. Бұдан басқа жолмен иман келтірілген болмайды. Өйткені иманның негіздері бір бүтін.
Адам өз ақылымен Аллаһу та’аланы тани алмайды, біле алмайды. Сондықтан сенуден басқа шарасы жоқ. Адамдар «Бұл әлемді жаратушы бар» дейді, бірақ ешкім ақылымен Аллаһты таба алмайды. Кәпірлер қиялдарындағы өздері елестеткен кейіпке Құдай дейді. Алайда Аллаһу та’аланың заты белгісіз, сипаттары да тек бір пайғамбар арқылы ғана адамзатқа білдірілген. Өйткені Жәбрейіл алейһиссалам пайғамбарларға Аллаһтың сипаттарын, әмірлері мен тыйымдарын білдірген.
Аллаһтың разылығына қауыштыратыны, жәннатқа апаратыны хабар берілген есепсіз жолдар бар. Бірақ Пайғамбарлар білдіргенінен басқа ешбірі қауыштырушы, құтқарушы емес. Құтылу да тек шынайы және бір болған Аллаһқа сеніп, жіберген дінге, яғни Ислам дініне бағыну арқылы мүмкін бола алады.
WWW.ISLADINI.KZ
«Ұстаз, дінге-иманға ешқандай қатысы болмаған адамдар да кейде дұға етеді, шүкір етеді. Олардың да иманы бар ма?» деп сұраған шәкіртіне ұстазы былай жауап береді:
«Балам, иманның бар немесе жоқ екендігі іс-әрекеттерінен белгілі болады. Бұл іс-әрекеттер – харамдардан сақтану, орану, бес уақыт намаз оқу, Аллаһу та’аланың басқа да әмірлері мен тыйымдарына мойынсұну. Осындай адамға иманы бар делінеді. Әйтпесе бұлардан мүлдем хабары болмастан, тек өз ойындағы бір құдайға ғибадат ету, шүкір ету иман емес.»
Еуропалықтар мен Америкалықтар да «Құдайға сенеміз» дейді. Ғылым адамдары да «Барлық нәрсені жаратқан бір жаратушы бар» дейді. Бірақ бұлай айтумен иман пайда болмайды. Иман – Аллаһу та’алаға тән болған сипаттарды біліп, "Әмәнту..."-дегі алты негізге сену арқылы болады. Бұдан басқа жолмен иман келтірілген болмайды. Өйткені иманның негіздері бір бүтін.
Адам өз ақылымен Аллаһу та’аланы тани алмайды, біле алмайды. Сондықтан сенуден басқа шарасы жоқ. Адамдар «Бұл әлемді жаратушы бар» дейді, бірақ ешкім ақылымен Аллаһты таба алмайды. Кәпірлер қиялдарындағы өздері елестеткен кейіпке Құдай дейді. Алайда Аллаһу та’аланың заты белгісіз, сипаттары да тек бір пайғамбар арқылы ғана адамзатқа білдірілген. Өйткені Жәбрейіл алейһиссалам пайғамбарларға Аллаһтың сипаттарын, әмірлері мен тыйымдарын білдірген.
Аллаһтың разылығына қауыштыратыны, жәннатқа апаратыны хабар берілген есепсіз жолдар бар. Бірақ Пайғамбарлар білдіргенінен басқа ешбірі қауыштырушы, құтқарушы емес. Құтылу да тек шынайы және бір болған Аллаһқа сеніп, жіберген дінге, яғни Ислам дініне бағыну арқылы мүмкін бола алады.
WWW.ISLADINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
04-09-2013 14:38
(ссылка)
Кешке мұсылман, таңертең кәпір!
Әһли хикмет ғұламалар былай деген:Шынайы мейрам – соңғы демде Аллаһ дей алу, иманмен жан бере алу. Құнды болғаны өмірдің соңы. Соңғы демде Аллаһ деп айтудың орнына «Дәрігер, мені құтқар!» деген адам қауіпте. Егер соңғы демдегі жағдайымыз күмәнді болса, онда әрдайым қорқуымыз және истиғфар етуіміз керек. Ғибадат етуіміз де әмір етілді. Ғибадаттарымыздың қабыл болуы үшін де жалбарынуымыз керек. Себебі, сахих болса да егер ықыласпен орындалмаса, қабыл болмауы мүмкін, яғни сауап берілмеуі мүмкін.
Сүйікті пайғамбарымыз «Ей Асхабым, сендер сондай заманда келдіңдер, әмірлердің онда бірін орындамасаңдар, құрисыңдар. Ақыр замандағы үмбетім әмірлердің онда бірін орындаса құтылады» деген. Бұл жерде Асхаби кирамның құрып кетуі дегені – құндылықтарын ала алмауы деген сөз. Бұл нәрсе олар үшін құрып кету болып саналады. Ақыр замандағы үмбеттің онда бірін орындап құтылуының мағынасы – имандарын қорғап, иманмен жан тапсырулары.
Асхаби кирам қажетсіз сөйлемеу үшін немесе Аллаһ расулы бір нәрсе бұйырған кезде «Жоқ» деп жауап берсе кәпір болатындығын ойлағандықтан, тілдерінің астына тас салып жүретін еді. Себебі сүйікті пайғамбарымыз «Жәннатта менің жанымда болуды қалайтын адам бос сөз сөйлемесін» деген. Қиямет жақындаған сайын өте жаман нәрселер орын алатынын білдірген. Бір хадис шәриф:
«Қиямет жақындаған сайын фитналар көбейеді. Түннің басында қараңғылықтың артуы секілді болады. Таңертең үйінен мұсылман болып шыққан көптеген адамдар кешке кәпір болып қайтады. Кешке мұсылман бола тұра, түнде имандары кетеді.»
Бұдан құтылу үшін Фатиха сүресінің соңғы үш аятын оқыған кезде мағынасын ойлау керек. Тәпсірде білдірілген мағынасы мынадай: «Йа Раббым, маған дұрыс иманды, Әһли сүннет сенімін көрсет, сол ұлыларға ихсан еткен жолыңды бізге де нәсіп ет, Әһли сүннет ғалымдары білдірген жаман адамдардың күпірінен, адасушылығынан, қате жолынан мені қорға!» Кімде-кім, осы мағынасын ойлап оқыса, Аллаһу та’аладан дұрыс иманды сұраған, кәпірлік пен адасушылықтан Оған сыйынған болады және күпірден қорғалады. Сонымен қатар тәубе еткен де болады. Дініміз ауруды да, оның емін де білдіруде. Өйткені, бұл заманның ауруы – күпіршілік. Бұл заманда харам-халал, иман-күпір істер бір-біріне араласып кеткендіктен, харамдарға жеңіл қарап немесе діни бір мәселені мазақ қылып күпірге түсіп жатқан көптеген адамдар, тіпті күпірге түскенін де білмейді, сол жағдайымен тәубе де етпей жүреді. Міне осы қорқынышты аурудың емі – осы үш аяти кариманы мағынасын ойлап оқу.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Сүйікті пайғамбарымыз «Ей Асхабым, сендер сондай заманда келдіңдер, әмірлердің онда бірін орындамасаңдар, құрисыңдар. Ақыр замандағы үмбетім әмірлердің онда бірін орындаса құтылады» деген. Бұл жерде Асхаби кирамның құрып кетуі дегені – құндылықтарын ала алмауы деген сөз. Бұл нәрсе олар үшін құрып кету болып саналады. Ақыр замандағы үмбеттің онда бірін орындап құтылуының мағынасы – имандарын қорғап, иманмен жан тапсырулары.
Асхаби кирам қажетсіз сөйлемеу үшін немесе Аллаһ расулы бір нәрсе бұйырған кезде «Жоқ» деп жауап берсе кәпір болатындығын ойлағандықтан, тілдерінің астына тас салып жүретін еді. Себебі сүйікті пайғамбарымыз «Жәннатта менің жанымда болуды қалайтын адам бос сөз сөйлемесін» деген. Қиямет жақындаған сайын өте жаман нәрселер орын алатынын білдірген. Бір хадис шәриф:
«Қиямет жақындаған сайын фитналар көбейеді. Түннің басында қараңғылықтың артуы секілді болады. Таңертең үйінен мұсылман болып шыққан көптеген адамдар кешке кәпір болып қайтады. Кешке мұсылман бола тұра, түнде имандары кетеді.»
Бұдан құтылу үшін Фатиха сүресінің соңғы үш аятын оқыған кезде мағынасын ойлау керек. Тәпсірде білдірілген мағынасы мынадай: «Йа Раббым, маған дұрыс иманды, Әһли сүннет сенімін көрсет, сол ұлыларға ихсан еткен жолыңды бізге де нәсіп ет, Әһли сүннет ғалымдары білдірген жаман адамдардың күпірінен, адасушылығынан, қате жолынан мені қорға!» Кімде-кім, осы мағынасын ойлап оқыса, Аллаһу та’аладан дұрыс иманды сұраған, кәпірлік пен адасушылықтан Оған сыйынған болады және күпірден қорғалады. Сонымен қатар тәубе еткен де болады. Дініміз ауруды да, оның емін де білдіруде. Өйткені, бұл заманның ауруы – күпіршілік. Бұл заманда харам-халал, иман-күпір істер бір-біріне араласып кеткендіктен, харамдарға жеңіл қарап немесе діни бір мәселені мазақ қылып күпірге түсіп жатқан көптеген адамдар, тіпті күпірге түскенін де білмейді, сол жағдайымен тәубе де етпей жүреді. Міне осы қорқынышты аурудың емі – осы үш аяти кариманы мағынасын ойлап оқу.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
22-08-2013 09:31
(ссылка)
Екі қайшы бағытта бір мақсатқа жетіп
Әһли хикмет ғұламалар былай деген:
Пайғамбарымыз алейһиссалам «Аллаһу та’ала бір құлын жақсы көрсе, оны өмірде заһид (тақуа), ахиретке рағиб (құштар) қылады. Оған өз кемшіліктерін көрсетеді»
деген. Заһид болады дегеніміз – дүниеліктерімен мақтанбайды, бұларға
мән бермейді деген сөз. Мал-мүлікті, мансабты, атақ-даңқ пен абыройды
жақсы көрмейтін болады. Бұлар оның қолында, билігінде бола алады, бірақ
ол бұларды мүлдем жақсы көрмейді. Бар болу мен жақсы көру әр түрлі
нәрселер, өйткені пайғамбарымыз алейһиссалам «Дүниелікті жақсы көру – бүкіл жамандықтардың басы»
деген. Дүниенің өзі емес, оны жақсы көру жаман, себебі дүниеге деген
сүйіспеншілік пен Аллаһқа деген сүйіспеншілік бір-біріне қарама-қайшы
нәрселер. Екі қарама-қайшы нәрседе бір мақсатты көздеу мүмкін емес.
Шығысқа кеткен адам батыстан, ал батысқа қарай жүрген адам шығыстан
алыстайды.
Демек,
бір адамда дүниелікке деген сүйіспеншілік, махаббат азайған сайын, өз
кемшіліктерін көруі артқан сайын Хақ та’аланың оны жақсы көретіндігі
аңғарылады. Ахиретке рағиб қылады дегеніміз – мақсаты Аллаһтың
сүйіспеншілігі және ахирет болады деген сөз. Ал егер мұндай нәрселер
оның ойына да кірмеген болса, оның ісі бітті деген сөз.
Сүйікті пайғамбарымыз «Шынайы өмір – ахиреттегі өмір»
деген. Бұл дүние – ахиреттің есігі. Дүние өмірі түс, қиял. Бір күн
келеді, бұлардың бәрі қиял болады. Бұл дүниенің өмірі бір жерге қонаққа
барып-қайту секілді. Өмір де осылай бітеді. Ақылды адам қиялдың соңынан
жүгіргенде өзгелерді ренжітеді ме, көңілдерін қалдырады ма? Адам түс
әлемінде мал-мүлкімен, байлығымен, абыройы және мансабымен мақтанады ма?
Себебі оянған кезімізде есебін береміз. Дүниелікке деген сүйіспеншілік,
мал-мүлік, мансап, атақ-даңқ пен абыройды жақсы көру, мас қылатын
ішкілікке ұқсайды. Мұны ішкен адам тек өлгенде ғана мастығынан айығады,
ал мұның пайдасы болмайды. Осы себептен өлуден бұрын, өліп оянудан бұрын
бір-бірімізге «Өлім бар, өзіңе кел» деп еске түсіріп тұруымыз, жәрдем
беруіміз керек. Достық, діни бауырмашылық деген осындай болады. Аллаһу
та’ала Мұса алейһиссаламға «Өзіңе дос ізде! Достарыңның бірі сені менің махаббатыма шақырмайтын болса, ол сенің дұшпаның деген сөз» деді.
Хазреті
Омардың Шамда бір досы бар еді. Сол аймақтан келгендерден ол жайында
сұрағанында «Шайтанмен дос болды, күнә істеп жүр» десті. Олардың біріне
«Ол жаққа кететін кезіңде маған жолық» деді. Хазреті Омар қайтып бара
жатқан адамға бір хат берді. Хатта Мүмин сүресінің алғашқы үш аяти
каримасын жазып, қажетті насихаттарды жіберді. Аяти каримада, мағынасы: «Аллаһу та’аланың бәрін білетіндігі, күнә істегендер тәубе еткен жағдайда тәубесін қабыл ететіндігі және азаптың ауыр екендігі»
білдірілген еді. Досы бұл хатты оқыған кезде әбден жылады. «Аллаһу
та’аланың сөзі хақ. Омар маған насихат етті» деп, тәубе етіп, барлық
күнәларынан бастартты.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Пайғамбарымыз алейһиссалам «Аллаһу та’ала бір құлын жақсы көрсе, оны өмірде заһид (тақуа), ахиретке рағиб (құштар) қылады. Оған өз кемшіліктерін көрсетеді»
деген. Заһид болады дегеніміз – дүниеліктерімен мақтанбайды, бұларға
мән бермейді деген сөз. Мал-мүлікті, мансабты, атақ-даңқ пен абыройды
жақсы көрмейтін болады. Бұлар оның қолында, билігінде бола алады, бірақ
ол бұларды мүлдем жақсы көрмейді. Бар болу мен жақсы көру әр түрлі
нәрселер, өйткені пайғамбарымыз алейһиссалам «Дүниелікті жақсы көру – бүкіл жамандықтардың басы»
деген. Дүниенің өзі емес, оны жақсы көру жаман, себебі дүниеге деген
сүйіспеншілік пен Аллаһқа деген сүйіспеншілік бір-біріне қарама-қайшы
нәрселер. Екі қарама-қайшы нәрседе бір мақсатты көздеу мүмкін емес.
Шығысқа кеткен адам батыстан, ал батысқа қарай жүрген адам шығыстан
алыстайды.
Демек,
бір адамда дүниелікке деген сүйіспеншілік, махаббат азайған сайын, өз
кемшіліктерін көруі артқан сайын Хақ та’аланың оны жақсы көретіндігі
аңғарылады. Ахиретке рағиб қылады дегеніміз – мақсаты Аллаһтың
сүйіспеншілігі және ахирет болады деген сөз. Ал егер мұндай нәрселер
оның ойына да кірмеген болса, оның ісі бітті деген сөз.
Сүйікті пайғамбарымыз «Шынайы өмір – ахиреттегі өмір»
деген. Бұл дүние – ахиреттің есігі. Дүние өмірі түс, қиял. Бір күн
келеді, бұлардың бәрі қиял болады. Бұл дүниенің өмірі бір жерге қонаққа
барып-қайту секілді. Өмір де осылай бітеді. Ақылды адам қиялдың соңынан
жүгіргенде өзгелерді ренжітеді ме, көңілдерін қалдырады ма? Адам түс
әлемінде мал-мүлкімен, байлығымен, абыройы және мансабымен мақтанады ма?
Себебі оянған кезімізде есебін береміз. Дүниелікке деген сүйіспеншілік,
мал-мүлік, мансап, атақ-даңқ пен абыройды жақсы көру, мас қылатын
ішкілікке ұқсайды. Мұны ішкен адам тек өлгенде ғана мастығынан айығады,
ал мұның пайдасы болмайды. Осы себептен өлуден бұрын, өліп оянудан бұрын
бір-бірімізге «Өлім бар, өзіңе кел» деп еске түсіріп тұруымыз, жәрдем
беруіміз керек. Достық, діни бауырмашылық деген осындай болады. Аллаһу
та’ала Мұса алейһиссаламға «Өзіңе дос ізде! Достарыңның бірі сені менің махаббатыма шақырмайтын болса, ол сенің дұшпаның деген сөз» деді.
Хазреті
Омардың Шамда бір досы бар еді. Сол аймақтан келгендерден ол жайында
сұрағанында «Шайтанмен дос болды, күнә істеп жүр» десті. Олардың біріне
«Ол жаққа кететін кезіңде маған жолық» деді. Хазреті Омар қайтып бара
жатқан адамға бір хат берді. Хатта Мүмин сүресінің алғашқы үш аяти
каримасын жазып, қажетті насихаттарды жіберді. Аяти каримада, мағынасы: «Аллаһу та’аланың бәрін білетіндігі, күнә істегендер тәубе еткен жағдайда тәубесін қабыл ететіндігі және азаптың ауыр екендігі»
білдірілген еді. Досы бұл хатты оқыған кезде әбден жылады. «Аллаһу
та’аланың сөзі хақ. Омар маған насихат етті» деп, тәубе етіп, барлық
күнәларынан бастартты.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
01-08-2013 12:07
(ссылка)
Ораза және аштық
Ораза және аштық
Ораза – тек аштық пен шөлдеу деген сөз емес. Бір жануарды немесе сенбейтін адамды бір бөлмеге қамап, аш-сусыз қалдырумен оған ораза ұстатқызған болмаймыз. Оразаның сабыр, шүкір, нәпіс тәрбиесі сияқты басқа ғибадаттармен байланысы бар. Осы себептен хадис шәрифте «Әр нәрсенің есігі бар. Ал ғибадаттардың есігі – ораза» делінген. (Ибн Мүбәрәк)
Жүйке жүйесінің денедегі орны өте маңызды. Тіл жүйкелері сал болған адам сөйлей алмайды. Аяқтағы жүйкелер сал болса, адам жүре алмайды. Жүйкеміздің бұзылу шамасында өмірімізге аз немесе көп қауіп төнеді. Жүйкесі бұзылған адам мазасыз болады, сабыр ете алмайды. Қоғамдағы ұрыс-керістердің, қылмыстардың көбі жүйкесі жұқа болудан, сабырсыздықтан туындауда. «Ораза сабырдың, ал сабыр иманның жартысы» деген хадис шәриф ораза ұстаған адамның сабырлы екенін білдіруде. (Әбу Нуайм)
Осылайша оразаның иманнан екені де аңғарылуда. Иманды болған адам да иманының қуатына қарай қылмыс пен күнә істемейді. Жүйкесіне ие болады. Барлық нәрсенің зекеті болады. Ал дененің зекеті – аштық. Ораза ұстап аш болған адамның қалаулары бұзылғандықтан, сабыр етуі оңай болады. Ораза ұстаған адам аш жүреді. Аш жүрген жақсы: аш жүрген адамның даналығы артады. Түсіну қабілеті артады. Хадис шәрифтерде: «Аш болған адамның түсіну қабілеті артады, зейіні ашылады» және «Тәфәккур – ғибадаттың жартысы, ал аз тамақ жеу оның толығы» делінген. (И.Ғазали)
Көп тамақ жейтін адам көп ұйықтайды, көп ұйықтайтын адамның өмірі босқа өткен болады. Көп тамақ жейтін адам мас сияқты болады, ақыл-есі қажиды. Зеректігі, зейіні әлсірейді. Аштық болса, көңілде нәзіктік тудырады. Хадис шәрифте «Аз тамақ жейтін адамның іші нұрға толады және Аллаһу та’ала аз ішіп-жейтін, денесі жеңіл болған мүминді жақсы көреді» делінген. (Дәйләми)
Аштықта қалаулар бұзылады, нәпсіміз жуас бола бастайды, қырсықтығы қайтады. Көп тамақ жеу ғафлетті тудырады. Асау атты ұстау қиын болғанындай, көп жегізумен азғырған нәпісті ұстау да қиын. Құтырған нәпісті аштық арқылы тәрбиелеу оңайласады. Хадис шәрифте былай делінген:
«Адамның жүрегі егістіктегі егін, ал тамақ жаңбыр сияқты. Артық су егінді құртатыны сияқты, артық азық та жүректі өлтіреді.» (И.Ғазали)
Әрдайым тоқ жүретін адам мейірімсіз болады. Тоқ адам аштың жағдайын білмейді. Көп тамақ жейтін адам дөрекі және қатал жүректі болады. Хадис шәрифте «Көп ішіп-жеу арқылы жүректеріңді өлтірмеңдер!» делінген. (Имам Ғазали)
Жүйкесіне ие болған адам рахатта болады. Аштық күнә істеу қалауын басады, жамандық жасауға кедергі болады. Хадис шәрифте «Аштық пен шөлдету арқылы нәпіске қарсы жиһад ету – Аллаһ жолындағы жиһад сияқты» делінген. (Имам Ғазали)
Көп тамақ жеген адам көп су ішеді. Көп су ішетін адам көп ұйықтайды. Көп ұйықтайтын адамның өмірі ұйқымен өткендіктен, дүние мен ахирет табысына кедергі болады. Демек, аштық жүйкелерді сергек, ширақ ұстайды. Шамадан тыс тоқтық ақымақтыққа жол ашады. Қарны тоқтардың оқығандарын жаттауы және есінде сақтауы қиын болады. Хадис шәрифте «Күніне бір рет тамақ жеу орынды болады» делінген. (Бәйһақи)
Екі күнде үш рет тамақ жеудің қалыпты екені білдірілген. (Тәсһил-ул-мәнафи)
Аурулардың көбі көп тамақ жеуден туындайды. Хадис шәрифте «Көп ішіп-жеу аурулардың басы» делінген. (Дара Қутни)
Аз тамақ жейтін адамның дені сау болады. Хадис шәрифте «Ораза ұстаған адамның дені сау болады» делінген. (Табарани)
Көп тамақ жейтін адамда аяушылық сезімі азаяды. Қалаулары артады, харамға батады. Рұқсат берілмеген қалауларды жүзеге асыратын жолдарды бітеу керек. Аштық шайтанның жолын бітейді. Хадис шәрифте «Шайтан тамырдағы қан сияқты, денеде айналып жүреді, аштық арқылы оның жолын қысыңдар» делінген. (Ихйа)WWW.ISLAMDINI.KZ
Ораза – тек аштық пен шөлдеу деген сөз емес. Бір жануарды немесе сенбейтін адамды бір бөлмеге қамап, аш-сусыз қалдырумен оған ораза ұстатқызған болмаймыз. Оразаның сабыр, шүкір, нәпіс тәрбиесі сияқты басқа ғибадаттармен байланысы бар. Осы себептен хадис шәрифте «Әр нәрсенің есігі бар. Ал ғибадаттардың есігі – ораза» делінген. (Ибн Мүбәрәк)
Жүйке жүйесінің денедегі орны өте маңызды. Тіл жүйкелері сал болған адам сөйлей алмайды. Аяқтағы жүйкелер сал болса, адам жүре алмайды. Жүйкеміздің бұзылу шамасында өмірімізге аз немесе көп қауіп төнеді. Жүйкесі бұзылған адам мазасыз болады, сабыр ете алмайды. Қоғамдағы ұрыс-керістердің, қылмыстардың көбі жүйкесі жұқа болудан, сабырсыздықтан туындауда. «Ораза сабырдың, ал сабыр иманның жартысы» деген хадис шәриф ораза ұстаған адамның сабырлы екенін білдіруде. (Әбу Нуайм)
Осылайша оразаның иманнан екені де аңғарылуда. Иманды болған адам да иманының қуатына қарай қылмыс пен күнә істемейді. Жүйкесіне ие болады. Барлық нәрсенің зекеті болады. Ал дененің зекеті – аштық. Ораза ұстап аш болған адамның қалаулары бұзылғандықтан, сабыр етуі оңай болады. Ораза ұстаған адам аш жүреді. Аш жүрген жақсы: аш жүрген адамның даналығы артады. Түсіну қабілеті артады. Хадис шәрифтерде: «Аш болған адамның түсіну қабілеті артады, зейіні ашылады» және «Тәфәккур – ғибадаттың жартысы, ал аз тамақ жеу оның толығы» делінген. (И.Ғазали)
Көп тамақ жейтін адам көп ұйықтайды, көп ұйықтайтын адамның өмірі босқа өткен болады. Көп тамақ жейтін адам мас сияқты болады, ақыл-есі қажиды. Зеректігі, зейіні әлсірейді. Аштық болса, көңілде нәзіктік тудырады. Хадис шәрифте «Аз тамақ жейтін адамның іші нұрға толады және Аллаһу та’ала аз ішіп-жейтін, денесі жеңіл болған мүминді жақсы көреді» делінген. (Дәйләми)
Аштықта қалаулар бұзылады, нәпсіміз жуас бола бастайды, қырсықтығы қайтады. Көп тамақ жеу ғафлетті тудырады. Асау атты ұстау қиын болғанындай, көп жегізумен азғырған нәпісті ұстау да қиын. Құтырған нәпісті аштық арқылы тәрбиелеу оңайласады. Хадис шәрифте былай делінген:
«Адамның жүрегі егістіктегі егін, ал тамақ жаңбыр сияқты. Артық су егінді құртатыны сияқты, артық азық та жүректі өлтіреді.» (И.Ғазали)
Әрдайым тоқ жүретін адам мейірімсіз болады. Тоқ адам аштың жағдайын білмейді. Көп тамақ жейтін адам дөрекі және қатал жүректі болады. Хадис шәрифте «Көп ішіп-жеу арқылы жүректеріңді өлтірмеңдер!» делінген. (Имам Ғазали)
Жүйкесіне ие болған адам рахатта болады. Аштық күнә істеу қалауын басады, жамандық жасауға кедергі болады. Хадис шәрифте «Аштық пен шөлдету арқылы нәпіске қарсы жиһад ету – Аллаһ жолындағы жиһад сияқты» делінген. (Имам Ғазали)
Көп тамақ жеген адам көп су ішеді. Көп су ішетін адам көп ұйықтайды. Көп ұйықтайтын адамның өмірі ұйқымен өткендіктен, дүние мен ахирет табысына кедергі болады. Демек, аштық жүйкелерді сергек, ширақ ұстайды. Шамадан тыс тоқтық ақымақтыққа жол ашады. Қарны тоқтардың оқығандарын жаттауы және есінде сақтауы қиын болады. Хадис шәрифте «Күніне бір рет тамақ жеу орынды болады» делінген. (Бәйһақи)
Екі күнде үш рет тамақ жеудің қалыпты екені білдірілген. (Тәсһил-ул-мәнафи)
Аурулардың көбі көп тамақ жеуден туындайды. Хадис шәрифте «Көп ішіп-жеу аурулардың басы» делінген. (Дара Қутни)
Аз тамақ жейтін адамның дені сау болады. Хадис шәрифте «Ораза ұстаған адамның дені сау болады» делінген. (Табарани)
Көп тамақ жейтін адамда аяушылық сезімі азаяды. Қалаулары артады, харамға батады. Рұқсат берілмеген қалауларды жүзеге асыратын жолдарды бітеу керек. Аштық шайтанның жолын бітейді. Хадис шәрифте «Шайтан тамырдағы қан сияқты, денеде айналып жүреді, аштық арқылы оның жолын қысыңдар» делінген. (Ихйа)WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
20-07-2013 15:05
(ссылка)
Сұлтан Абдулхамид хан
Сұлтан ІІ- Абдулхамид ханның таққа отырған 1876 жылдан қазіргі
күнге дейін ешбір кезеңде өзектігі, беделі түспеді. Түркияда да, шетелдік
баспаларда да атқарған еңбектері, қызметтері әлі күнге дейін ел аузында. Осылай
жалғасып кете беретіні де сөзсіз.
Сұлтан Абдулхамид ханға батыстың ашуы, өшпенділігі бар.
33 жыл бойы империяның ең әлсіз кезеңдерінде де олардың жолын кесіп отырды.
Өздерін жоғары білімді деп санайтын европалықтардан басым түсіп отырды. Онда да
аталары секілді әскер күшімен емес, дипломатиялық жолмен...
Яһудилер Израил мемлекетінің құрылуын жарты жүз жылға
кешіктіргені үшін оған тістерін қайрауда. Гректер 1897 жылғы соғыста Афина
қақпаларына дейін шегінгендері үшін жек көреді, “Megali İdea” (ұлы идея) деп
аталатын жоспарларын кешіктірді.
Тағы кімдер не үшін жаман көреді дейсіз бе? Армяндар,
Анадолуда “Хамидия” жасақтарын құрып, көтерілісшілердің Ұлы Арменияны құру
проектін мәңгілік тарих беттеріне көмгені үшін...
Ағылшындар оның халифалық саясатымен әуреге түскені үшін,
Үндістанда әр апта жұма хұтбалары Сұлтан Абдулхамид ханның атына оқылғаны
үшін...
Қытайлар ұйғыр, дұнғандардың жаншылуына, азапталуына
қарсы шыққаны үшін...
Орыстар “Балкан келісімінің” алдын алғаны үшін...
Сұлтан Абдулхамид хан империяның жинақталуын, құлдырауын
тоқтатуға тырысты. Әйтсе де ішкі факторлар түрік империясының құлдырауында
сыртқы факторларға қарағанда көбірек әсерін тигізді. Бұл мақсатта сыртқы және
ішкі оппозиция әр түрлі жолдарға барды. Жала жабу, өтірік өсектер тарату,
кінәлау, қастандық, төңкеріс, көтеріліс ұйымдастыру, бомба жару, тонаушылық
т.б... Одан кейінгі билікке келгендер отанын қанға булықтырып, әлсіретіп 10
жылдың ішінде Адриатик теңізінен Үнді мұхитына дейінгі аралықты қамтыған Осман
империясын дұшпандардың жемтігіне айналдырып, құлдырауына себепкер болды.
Бүгін түрік халқы ІІ- Сұлтан Абдулхамид ханның
қызметтерін, отанына деген сүйіспеншілігін біліп, оны мақтан тұтуда. Оның
беделі тарихи тұрғыдан да ашықталып қабыл етілуде...www.islamdini.kz
Almaz Koshkarbayev,
17-07-2013 00:07
(ссылка)
Дүмшелер оразаны «бұзады»
Сұрақ: Кейбір білгіштер «жеңілдетіңдер, қиындатпаңдар» деген хадис шәрифті өздерінше былай түсіндіріп жүр: «Дәрет алғанда ауызға кірген су оразаны бұзбағаны сияқты, ауызға себілетін бүріккіш (спрэй) де оразаны бұзбайды. Мұрындағы тамшы тамаққа барса оразаны бұзбайды. Инемен (укол) немесе телу жасату (прививка) арқылы дәрі қабылдау, клизма жасату, вагинадан свечка қолдану, дәріні тілдің астына қойып сору және құлаққа тамызатын май – оразаны бұзбайды.» Дін реформистерінің бұл айтқандары қате емес пе?
Жауап: Әрине қате. Мұның барлығы төрт мазһабта да оразаны бұзады. Фиқһ кітаптарында оразаны бұзып, каффарат (жаза) керек ететін жағдайлар айтылғанда: “тамақ немесе дәрі-дәрмектен саналатын кез-келген нәрсені жұту” деп аталып көрсетілген. Құм, топырақ, металл сияқты нәрселер, яғни тамақ пен дәріге жатпайтындарды жеу оразаны бұзса да, каффаратты қажет етпейді. (Радд-үл-мухтар)
Тамақ пен дәрі-дәрмектен саналатын нәрселердің инемен (шприц) егу арқылы ағзаға енуі каффарат жасауды керек етпейді, тек қазасын ұстау керек болады. Мысалы: жараның бетіне жағылған май сіңіп кететін болса ораза бұзылады, бірақ каффарат жасауды керек етпейді. Астма ауруымен ауыратындардың тамаққа себетін бүріккіштерінің (спрэй) құрамында дәрі болғандықтан оразаны бұзады. Ауызға кіріп жұтылған нәрсенің аз немесе көп болуының маңызы жоқ. Бір тамшы дәрі немесе бір тамшы су адамның өз қалауымен жұтылса, оразаны бұзып қана қоймай, каффарат жасауды да керек етеді. Дәрет алып жатқанда байқаусызда жұтылса, әдейі жасамағаны үшін каффарат жасауды керек етпейді.
Дәрет алып болғаннан кейін ауызда қалған ылғалды жұту мен мұрынға немесе ауызға тамызатын дәріні жұтуды салыстыруға болмайды. Өйткені дәрет алу – қажеттілік болып табылады. Дәрі де қажеттілік дейтін болса, ораза ұстай алмайтындай дәрежеде ауру болғандарға ораза ұстамауға рұқсат берілген. Ауруынан сауыққаннан кейін ұстайды. Дүмшелердің айтқанындай: “Дәрімді де қабылдай беремін, оразамды да ұстай беремін” деп айту – үлкен қателік.
Төрт мазһабта және бүкіл мүжтәһид имамдардың айтуы бойынша: жараға жағылған май (мазь) ішке сорылып жауфқа, яғни асқазанға дейін баратын болса ораза бұзылады. Шафии мазһабында ми, іш, бауыр, қуық - жауф болып саналады. Мысалы: бас сүйегі жарылса, мұндағы жараға жағылатын май миға баратындықтан ораза бұзылады.
Шафии мазһабында ішке пышақ кірсе, пышақтың ұшы асқазанға, яғни жауфқа кіргендіктен ораза бұзылады. Сау теріден пышақ кіргенде ораза бұзылғаны сияқты, ине (укол) арқылы бұлшық етті немесе тамырды тесіп берілетін дәрі де жауфқа барғанда ораза бұзылады. Қазір медицинада телудің (прививка) қуыққа, миға және дененің барлық ағзасына баратындығы нақты белгілі. Олай болса укол алу төрт мазһабта да оразаны бұзады. Тек қазасын ұстап беру керек болады. Медицина тамырдан немесе бұлшық еттен берілетін дәрінің миға және қуыққа баратынын айтып тұрғанда «уколмен егілген дәрі ми немесе қуыққа бармайды» деп ешкім айта алмайды. Айтса да ғылыми дәлелсіз, өз ойынан шығарған болады. (Жоғарыда жазылған Ханафи мазһабына қатысты мәліметтер Тахтауи, Мәбсут, Бәдаи және сол сияқты кітаптардан алынған. Шафии мазһабына қатысты мәліметтер Маджму, Муғнил-мухтадж, Тухфа, Әнуар, Куммәсра, Баджури, Шәрхи ибни Баджури сияқты сенімді кітаптардан алынған.)WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
08-07-2013 15:05
(ссылка)
Қалай ораза тұтамыз?
Құрметті оқырман!
Ораза айының жақындауына байланысты күнтізбемізден қалай пайдалану керектігі жөнінде екі ауыз тоқталып кетейік. Ораза тұтуды бастау сағаты ретінде күнтізбемізде «Имсак» (тыйылу) сөзімен берілген бағанадағы сағаттарға қарау керек. Яғни «Имсак» сағаты сол күннің ауыз бекіту уақытын көрсетеді. Сәреге тұрғанда сәре тамағын имсак сағатына дейін ішу мүмкін. Таң намазы уақыты күнтізбеміздегі имсак сағатынан шамамен 20 минут өткен соң басталады. Ауызашар немесе ифтар уақыттары «Ақшам» бағанасындағы сағаттармен көрсетілген. Демек ауыз бекіту және ашу сағаттарында күнтізбедегі «Имсак» және «Ақшам» уақыттарына қаралады.
2013 жылдың намаз және ораза кестелері
http://islamdini.kz/times
Ораза айының жақындауына байланысты күнтізбемізден қалай пайдалану керектігі жөнінде екі ауыз тоқталып кетейік. Ораза тұтуды бастау сағаты ретінде күнтізбемізде «Имсак» (тыйылу) сөзімен берілген бағанадағы сағаттарға қарау керек. Яғни «Имсак» сағаты сол күннің ауыз бекіту уақытын көрсетеді. Сәреге тұрғанда сәре тамағын имсак сағатына дейін ішу мүмкін. Таң намазы уақыты күнтізбеміздегі имсак сағатынан шамамен 20 минут өткен соң басталады. Ауызашар немесе ифтар уақыттары «Ақшам» бағанасындағы сағаттармен көрсетілген. Демек ауыз бекіту және ашу сағаттарында күнтізбедегі «Имсак» және «Ақшам» уақыттарына қаралады.
2013 жылдың намаз және ораза кестелері
http://islamdini.kz/times
Almaz Koshkarbayev,
26-06-2013 14:53
(ссылка)
Аллаһ достарының белгілері
Аллаһу та’аланың
сүйікті құлдарының, достарының екі белгісі бар. Осы белгілерге қарап оның
Аллаһу та’аланың сүйікті құлы немесе олай емес екенін аңғаруға болады.
Біріншісі, олар
Аллаһ үшін өмір сүреді, Аллаһ үшін сөйлейді. Жасаған әрбір істері Аллаһ
разылығы үшін. Олар Аллаһу та’аланың әмірлері мен тиымдары үшін бар.
Екіншісі, Аллаһу
та’аланың сипаттарымен сипатталған. Мысалы, Аллаһу та’ала сипаттарының бірі –
мейірім сипаты. Дінді-дінсіз, жанды-жансыз, өмірде не бар болса барлығында Хақ
та’аланың мейірімі, рақымдылығы бар. Бұл әулиелер де Аллаһу та’аланың осы
мейірім, рақымдылық сипаттарымен сипатталғаны үшін, ешбір жандыға зиян
бермейді, кек алмайды, бірақ олардың қылыштары өте өткір. Қылыштарына өзі барып
ұрынбау керек.
Мәулана Халид
Бағдади хазреттерінің бір шәкірті бір қателік жасайды. Жүз мың түрлі кешірім
сұрағанында Мәулана хазреттері былай дейді: «Менен кешірім сұрағаның жеткілікті
ме? Мен ренжігенде, менің ұстазым, оның ұстазы, оның да ұстазы, яғни барлығы
ренжіді, қайбірін тауып кешірім сұрайсың?»
Өте қауіпті.
Қандай жұмыс істесек істейік, бірақ құрмет пен әдептен артта қалмайық. Өйткені,
бұл сондай жол, тасаууфтың шыңына, ғылымның шыңына шықсақ та, үлкен
ғұламаларға, әулиелерге қарсы құрметсіздік етсек, бәрі қолымыздан кетеді.
Әдеп, ғылымның басы болғаны сияқты, ортасы мен соңы
да әдеп. Әдеп, жөнін, өз орнын біліп, шектен шықпау дегенді білдіреді.
Отбасыда, қоғамда, бәрінің бір шегі, шектеуі бар. Барлық қиындық пен
келіспеушіліктер шектен асудан туындайды. Әркім өз жөнін біліп, шектен шықпаса,
мысалы, үйдегі әйел де, күйеу де өз шекарасын біліп, соған қарай әрекет етсе,
ол үй жаннаттай болады. Жаннаттай болған үйден ахиретке көшкендер де, әлбетте
жаннатқа барады. Барлық жағдайда дініміз не әмір етсе соны үйреніп, сол бойынша
әрекет етілсе, жөнін біліп, шектен шықпаған болады. Сонда ұрыс та,
келіспеушілік те, соғыс та болмайды. Өмір гүл бағына, бақ-беркеге айналады.
Бәрінің шегін дініміз білдірген. Шектен аспау, ешкімнің шекарасына кірмеу
керек. Нәтижеде алдымыздағы адам, ол да
Аллаһтың құлы, ренжітпейік. Сүйікті пайғамбарымыз былай деген: «Махшар алаңында күн найза бойындай
төмендеген кезде, жеті түрлі адам Арштың астында көлеңкелейді. Олардың бірі,
мүминнің жүзіне сүйіспеншілікпен, махаббатпен қараған адам». WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
22-06-2013 13:43
(ссылка)
Бәрат – құтылудың құжаты
Ертеңгі түн, яғни жексенбіден дүйсенбіге қараған, 23-24 маусым аралығындағы түн – қасиетті Бәрат түні болып табылады.
Бәрат немесе Бәраат сөзінің сөздіктегі мағынасы ақталу, кінәдан, жазадан құтылу, бір адамның тағылған кінәдан ұзақ екенін немесе айтылған айыптардың шын мәнінде айып емес екенінің анықталуы дегенді білдіреді. Сонымен қатар, Бәрат – құтылудың құжаты деген мағынаға да келеді.
Аллаһу та'ала төрт адамды төрт нәрсе арқылы айыптан, жаладан бәрат еттірген. Юсуф алейһиссаламды куәгер арқылы, Мұса алейһиссаламды киімін арқалап жүретін тас арқылы, хазіреті Мәриямды баласын сөйлету арқылы, хазіреті Айшаны Нұр сүресінің жиырма алтыншы аяты арқылы бәрат еттірген. Пайғамбарымыз алейһиссалам: «Ахиретте көптеген адам жәннатқа есепке тартылмай кіреді. Оларға мизан, таразы құрылмайды. Оларға берілген парақ беттерінде: “Лә илаһә иллаллаһ, Мухаммәдун расулуллаһ. Бұл – пәленше ұлы түгеншенің жәннатқа кіруінің және жаһаннамнан құтылуының бәраты (құжаты).” деп жазылады.»деген.
Абдуллаһ ибн Омар хазреттері бір күні расулуллаһ алейһиссаламның алдына келгенінде, пайғамбарымыз:«Қиямет күні барлық адамның бәраты, яғни құтылуының құжаты, барлық амалы өлшенгеннен кейін беріледі. Абдуллаһтың бәраты болса, дүниеде берілген.» деді. Себебі сұралғанда: «Өзі уәра және тақуа иесі болғанындай, дұға етіп жатқанында “Йа Раббым! Менің денемді қиямет күні сондай үлкен ете гөр, жаһаннамды тек мен ғана толтырайын. Осылайша жаһаннамды адамдармен толтырамын деген сөзің орындалған болады, Мухаммед алейһиссаламның үмметінен ешкім жаһаннамда жанбасын.” деп дін бауырларын өз жанынан да артық жақсы көретінін көрсетті.» деді.
Бір қажылық маусымында бір адам Әбу Амр әз-Зужажи хазреттерінің жанына келіп:
- Қажылығымды орындадым. Бәратымды беріңіз. Сіздің жолдастарыңыз сізден бәратымды алуға жіберді,- дегенінде Әбу Амр әз-Зужажи хазреттері ол адамның көңілінің таза екенін көреді және оған адамдардың қалжыңдағанын түсінеді. Сосын оған Қағбаның есігі мен Хажәрул-әсуад арасындағы Мултәзимді нұсқап:
- Ана жерге барып “Йа Раббым! Маған Бәратымды бере гөр!” деп тіле!- дейді. Біраз уақыттан кейін әлгі адам қолында бір қағазымен қайтып келеді. Қағазында жасыл түсті жазулармен мынадай қатарлар жазылған еді:«Бисмиллахиррахманиррахим. Бұл пәленше ұлы түгеншенің жаһаннамнан Бәрат (құтылу) қағазы.»
Әр жылы Шабан айының 15-інші Бәрат түнінде сол жылы болатын нәрселер, амалдар, өмірлер, өлім себептері, көтерілулер, құлдыраулар, яғни барлық нәрсе Ләухул махфузға жазылады. Имам Раббани хазреттері қайтыс болардан алты ай бұрын, Шабан айының 15-інші түні болған Бәрат түнін өзінің жеке бөлмесінде өткізеді. Сол түннің жартысынан кейін, әйелі отырған бөлмеге кіреді. Әйелі:
– Мырзам, бұл түн ажалдар мен амалдардың жазылатын түні. Кім біледі, Аллаһу та'ала кімнің дәптеріне «өлім», кімдікіне «өмір» жазды,- дегенінде Имам Раббани хазіреттері:
– Неге тартынып, күмәнмен айтып отырсың? Есімінің дүниеде қалады дегендердің қатарынан өшірілгенін көрген адамның халі не болмақ?- дейді. Сол жылы Имам Раббани хазреттері қайтыс болады.
Мұхаммед Масум хазреттері де қайтыс болатын жылы, Шабан айының 15-інші түні, яғни дұғалардың қабыл болатын, ажалдардың жазылатын Бәрат түнінде шәкірттерінен кейбір оқиғаларды сұрап, жауабын алады. Сосын:
– Бір құтбтың есімі өмір сүретіндердің тізімінен өшірілді- деп, қайтыс болатынына ишара етеді.
Ата бин Йәсар хазреттері былай дейді:
«Шабан айының он бесінде, сол жылы өлетін адамдардың тізімі Әзрейіл алейһиссаламға беріледі. Бұл арада үй салып жатқан, ағаш егіп жатқан және үйленіп жатқан қаншама адамдар бар, әлгі тізімде олардың да аттары болады. Бірақ олар мұны білмейді.»
Шарттарына сай жасалған дұғалардың қабыл болатындығы кітаптарда білдірілген және дұғаның қабыл болатын уақыттары мынадай ретпен берілген:
«Ражаб айының алғашқы жұма түні болған Рағаиб түні, Шабан айының он бесі, яғни Бәрат түні және күндізі, басқа да қасиетті түндер, жұма күні имам мінберде екі хұтба арасында отырған уақытынан намазға дейінгі аралықтағы уақыт, әр түннің соңғы үштен бірінде, яғни сәре уақыты, азан және қамат оқылып жатқанда, әсіресе “Хаййа алал-фәлах” дегеннен кейін, Аллаһ жолында жиһад етіп жатқанда, барлық намаздан кейін, Құран кәрім оқығаннан кейін, әр сәждеден кейін, жамағат арасында, жаңбыр жауып жатқанда, Қағбаны көргенде, зәмзәм суын ішкенде жасалған дұғалар қабыл болады. Қиыншылыққа душар болған адамның, сол уақытта жасаған дұғасы да қабыл болады.»
Қорыта айтқанда, Бәрат – ақталу, құтылу дегенді білдіреді. Аллаһу та’ала Бәрат түні сияқты қасиетті түндерде дұға етіп, жалбарынып, тәубә етіп, күнәлардан құтылып, бәратымызды алуымызды нәсіп етсін.
Мұхаммед Рабхами хазреттерінің айтқанындай:
«Бәрат түнінде көп дұға ету керек, өмірінің аяғының жаман болуынан, имансыз өлуден Аллаһу та'алаға сиыну керек, жаһаннам отынан құтылу бәратын, береке, рахмет (мейірім), мағфирет (кешірім) және амандық тілеу керек.»
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
18-06-2013 14:12
(ссылка)
Сөз тасу!
Сөз тасу – басқа адамдардың
естімеуі керек болған сөздерді өзгелерге жеткізу деген сөз. Мысалы, бір жерде (Ахмет керең) деп айтылса, Ахмет керең болса да, болмаса да ол
сөзді Ахметке барып айту, сөз тасу болып табылады. Сөз тасу – өте жаман
мінез. Хадис шәрифте: «Сөз тасыған адам жәннатқа кіре алмайды»
делінген. Қабір азабының үштен
бірі сөз тасу себебінен болады. Хазреті Мұса алейhиссаламның заманында
құрғақшылық болады. Қанша рет Аллаhу та’аладан жаңбыр тілеп дұға етсе де,
дұғалары қабыл болмайды. Аллаhу та’ладан Мұса алейhиссаламға: «Араларыңда бір сөз тасушы бар. Ондай адам
бар кезде дұғаларыңды қабыл етпеймін» деген хабар келеді. Мұса
алейhиссалам: «Йа Раббым, ол адамды бізге білдір, арамыздан шығарайық»,- дейді.
Аллаhу та’ла: «Ей Мұса! Мен сендерді
араларыңда сөз тасудан тыя тұрып, қалайша өзім сөз тасимын?»- дейді. Одан
кейін барлығы тәубе етеді және олардың дұғалары қабыл болады.
Басқалардан бізге сөз жеткізген адам, бізден де
басқаларға сөз жеткізеді. Сондықтан сөз таситын адамнан сенімді болмау керек.
Сөз тасу туралы хадис шәрифтерде былай делінеді:
«Адамдардың арасында сөз таситын кісі адал адам емес.»
«Ең жаман адам – араларыңда сөз таситын, араларыңды
бұзатын және адамдарды бір-бірімен шағыстыратын адам»
Сөз тасу - тек
қана адамның айтқан сөзін басқаға жеткізу емес. Сонымен қатар, адамның
естігенде ренжитін ісін айту да сөз тасуға жатады. Тек айтылуы діни тұрғыдан
пайдалы болса немесе бір күнә істелуінің алды алынатын болса оны айтудың зияны
жоқ. Бір адам Омар бин Абдулазиз хазреттеріне біреудің сөзін жеткізеді. Сонда
хазреті Омар бин Абдулазиз оған: «Абай бол, егер өтірік айтсаң, Құран кәрімде
“Бұзық адамдардың сөзіне сенбеңдер” деген аятындағы бұзық адамдар қатарынан
боласың, егер дұрыс айтсаң тағы да Құран кәрімде “Сөз тасыған адамдардың сөзін
тыңдамаңдар!” деп бұйырылғанындай өсекшілер қатарынан боласың. Тәубе еткің
келсе, кешіруім мүмкін» дейді. Сөз жеткізген адам тәубе етіп, бұдан соң сөз
тасымады.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
14-06-2013 15:02
(ссылка)
Бiреудiн затын (мулкiн) руксатсыз колдану
Сурак: Сенiмдi жакын досымнын затын онын хабарынсыз, одан сурамай колдану немесе жеу жаиз бола ма?
Жауап:
Озгенiн мулкiн руксатсыз колдану харам болып табылады. Маселен досыннын
каламын одан руксатсыз алып, ол каламмен хат жазу харам болады.
Досыннын
калтасындагы немесе столындагы конфет сиякты нарселердi жеу де осылай
жаиз болмайды. Бiрак оте сенiмдi, беретiнiне 100% сенiмдi болган достын
мулкiн колдану немесе жеу жаиз болады. Бiрак казiргi танда ондай дос
табу оте киын. Сондыктан суизанга (куман астында калуга) себеп болатын
нарселерден узак журу керек.
Хазретi Фатхи Мусули бiр досынын
уйiне барады. Досы уйiнде жок болады. Кызметшiсi бар едi. Одан сандыктын
кiлтiн сурайды. Кызметшiсi оны таныгандыгы ушiн кiлттi бередi. Хазретi
Фатхи Мусули сандыкты ашып кажетiнше акша алып кетедi. Досы муны
естiгенде катты куанады жане сол мезетте кызметшiсiн (кулын) азат етедi.
Бул
устем дарежелерге жеткен ескi заманнын улылары акша кажеттiлiгi
туындаганда жагдайын достарына бiлдiретiн едi. Достары «Канша керек?»
деп сурамайтын едi, амиянын алып беретiн едi. Достары амияннан керегiнше
алатын. Тiптi кейбiреулерi бiр досы озiнен акша сураса «Неге онын бул
жагдайын (акшага муктаждыгын) бурын байкамадым, неге оны сурауга мажбур
еттiм» деп оз-озiне ренжiп жылайтын едi. Достарынан жиi жиi кандай
кажеттiлiгi бар екенiн сурап туратын едi. Онсыз да доска «Калайсын?» деп
айту, «Кандай кажеттiлiгiн бар болса айт, колымнан келсе комектесейiн»
деген соз. Айтпесе жай соз болсын деп «Калайсын?» деу шынайы достарга
жараспайды.
Озгенiн хатын оку
Сурак: Кейбiр достарымнын
кiммен хат алысып туратынын, не жазатынын бiлгiм келедi. Бiр жолын тауып
немесе паролiн бузып бiреудiн электронды хаттарын, компьютерiндегi
баска да жазуларына, суреттерiне карау куна бола ма, кул акысын жеген
болам ба?
Жауап: Озi руксат берген болса куна болмайды. Руксатсыз
карайтын болса, улкен куна болады, кул акысын жеген болады. Жалпылама
руксат берген болса да, компьютерiнде немесе уялы телефонында жеке
озiнiн заттары болатындыктан кажеттiлiгiн молшерiндей карау керек, баска
не бар, не жок деп iшiн тiнтiп шыгу дурыс емес. Хадис шарифтерде былай
делiнедi:
«Досынын жазуына руксатсыз караган адам, Жаханнам отына караган болады.» (Табарани)
«Досынын хатына руксатсыз караган адам отка караган болады» (Абу Дауд)
«Руксатсыз бiр уйдiн iшiне караган адам харам iстеген болады.» (Абу Дауд, Тирмизи)
«Бiреудiн уйiне руксатсыз караган адамнын козiн шыгарса орынды болады.» (Муслим)
Бiреудiн
жеке заттарына, кужаттарына руксатсыз карау кул акысы болатыны секiлдi,
оны баскага корсету соз тасуга, гайбатка жатады. Булар харам болып
табылады. Бiр адамга электронды хат жiберерде ол хатта оз жазуларымыздан
болек, баска адамдардын жазулары, будан алдын берген жауаптары бар
болса, жасырын (bcc) жiберетiн уяшыкка баска адамдардын да “mail”
адрестерiн жазып оларга да жасырын жiберу ол жазуды баскаларга корсету
болады.
Мундай нарсе iстеген болса, таубе ету керек жане ол адамнан разылыгын сурау (халалдык алу) керек.
Сурак:
Жумыс орнында кенсенiн букiл компьютерлiк жуйесiнен жауапкер кызметкер
ретiнде жумыс iстеймiн. Озгелердiн жазуларына, компьютерлерiне руксатсыз
карау жаиз еместiгiн бiлемiн. Менiн жумысым карауымды талап етедi. Бул
куна бола ма?
Жауап: Кызмет бабымен бiр кажеттiлiк туындаган кезде
карау куна болмайды. Бiрак ешкандай кажеттiлiксiз баскалардын
компьютерлерiне кiрiп, хаттарына- жеке жазуларына карау куна болады.
Сурак: Бiр офистiн iшiнде колданылатын кез-келген электрлi куралды жеке пайдамыз ушiн колдануымыз жаиз бола ма?
Жауап:
Негiзiнде ешбiр куралды руксатсыз колдану жаиз болмайды. Бiрак офиске
зияны тимейтiн болса немесе руксатсыз колдану адет болган нарсе болса,
мысалыга уялы телефонды зарядтау, офистiн электрiнен пайдаланып кырыну,
шай кою, офистiн суымен дарет алу, компьютерде жеке электронды хаттар
жiберу секiлдi нарселердi арнайы руксат сурап отырмай-ак колдану
коптеген жумыс орындарында адет. Басшылар да буны бiлгенi ушiн куна
болмайды.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Жауап:
Озгенiн мулкiн руксатсыз колдану харам болып табылады. Маселен досыннын
каламын одан руксатсыз алып, ол каламмен хат жазу харам болады.
Досыннын
калтасындагы немесе столындагы конфет сиякты нарселердi жеу де осылай
жаиз болмайды. Бiрак оте сенiмдi, беретiнiне 100% сенiмдi болган достын
мулкiн колдану немесе жеу жаиз болады. Бiрак казiргi танда ондай дос
табу оте киын. Сондыктан суизанга (куман астында калуга) себеп болатын
нарселерден узак журу керек.
Хазретi Фатхи Мусули бiр досынын
уйiне барады. Досы уйiнде жок болады. Кызметшiсi бар едi. Одан сандыктын
кiлтiн сурайды. Кызметшiсi оны таныгандыгы ушiн кiлттi бередi. Хазретi
Фатхи Мусули сандыкты ашып кажетiнше акша алып кетедi. Досы муны
естiгенде катты куанады жане сол мезетте кызметшiсiн (кулын) азат етедi.
Бул
устем дарежелерге жеткен ескi заманнын улылары акша кажеттiлiгi
туындаганда жагдайын достарына бiлдiретiн едi. Достары «Канша керек?»
деп сурамайтын едi, амиянын алып беретiн едi. Достары амияннан керегiнше
алатын. Тiптi кейбiреулерi бiр досы озiнен акша сураса «Неге онын бул
жагдайын (акшага муктаждыгын) бурын байкамадым, неге оны сурауга мажбур
еттiм» деп оз-озiне ренжiп жылайтын едi. Достарынан жиi жиi кандай
кажеттiлiгi бар екенiн сурап туратын едi. Онсыз да доска «Калайсын?» деп
айту, «Кандай кажеттiлiгiн бар болса айт, колымнан келсе комектесейiн»
деген соз. Айтпесе жай соз болсын деп «Калайсын?» деу шынайы достарга
жараспайды.
Озгенiн хатын оку
Сурак: Кейбiр достарымнын
кiммен хат алысып туратынын, не жазатынын бiлгiм келедi. Бiр жолын тауып
немесе паролiн бузып бiреудiн электронды хаттарын, компьютерiндегi
баска да жазуларына, суреттерiне карау куна бола ма, кул акысын жеген
болам ба?
Жауап: Озi руксат берген болса куна болмайды. Руксатсыз
карайтын болса, улкен куна болады, кул акысын жеген болады. Жалпылама
руксат берген болса да, компьютерiнде немесе уялы телефонында жеке
озiнiн заттары болатындыктан кажеттiлiгiн молшерiндей карау керек, баска
не бар, не жок деп iшiн тiнтiп шыгу дурыс емес. Хадис шарифтерде былай
делiнедi:
«Досынын жазуына руксатсыз караган адам, Жаханнам отына караган болады.» (Табарани)
«Досынын хатына руксатсыз караган адам отка караган болады» (Абу Дауд)
«Руксатсыз бiр уйдiн iшiне караган адам харам iстеген болады.» (Абу Дауд, Тирмизи)
«Бiреудiн уйiне руксатсыз караган адамнын козiн шыгарса орынды болады.» (Муслим)
Бiреудiн
жеке заттарына, кужаттарына руксатсыз карау кул акысы болатыны секiлдi,
оны баскага корсету соз тасуга, гайбатка жатады. Булар харам болып
табылады. Бiр адамга электронды хат жiберерде ол хатта оз жазуларымыздан
болек, баска адамдардын жазулары, будан алдын берген жауаптары бар
болса, жасырын (bcc) жiберетiн уяшыкка баска адамдардын да “mail”
адрестерiн жазып оларга да жасырын жiберу ол жазуды баскаларга корсету
болады.
Мундай нарсе iстеген болса, таубе ету керек жане ол адамнан разылыгын сурау (халалдык алу) керек.
Сурак:
Жумыс орнында кенсенiн букiл компьютерлiк жуйесiнен жауапкер кызметкер
ретiнде жумыс iстеймiн. Озгелердiн жазуларына, компьютерлерiне руксатсыз
карау жаиз еместiгiн бiлемiн. Менiн жумысым карауымды талап етедi. Бул
куна бола ма?
Жауап: Кызмет бабымен бiр кажеттiлiк туындаган кезде
карау куна болмайды. Бiрак ешкандай кажеттiлiксiз баскалардын
компьютерлерiне кiрiп, хаттарына- жеке жазуларына карау куна болады.
Сурак: Бiр офистiн iшiнде колданылатын кез-келген электрлi куралды жеке пайдамыз ушiн колдануымыз жаиз бола ма?
Жауап:
Негiзiнде ешбiр куралды руксатсыз колдану жаиз болмайды. Бiрак офиске
зияны тимейтiн болса немесе руксатсыз колдану адет болган нарсе болса,
мысалыга уялы телефонды зарядтау, офистiн электрiнен пайдаланып кырыну,
шай кою, офистiн суымен дарет алу, компьютерде жеке электронды хаттар
жiберу секiлдi нарселердi арнайы руксат сурап отырмай-ак колдану
коптеген жумыс орындарында адет. Басшылар да буны бiлгенi ушiн куна
болмайды.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
08-06-2013 08:55
(ссылка)
Теңдесі жоқ жалғыз дәрі
Әһли хикмет ғұламалар былай деген:
Дүниеде ең пайдалы ем, заттық және рухани тұрғыдан ұқсасы, теңдесі жоқ болған жалғыз дәрі – Құран кәрім. Белгілі-белгісіз, көрінетін-көрінбейтін, заттық-рухани болған барлық аурудың, барлық дерттің дауасы, шипасы Құран кәрім болып табылады. Құран кәрімнің әрбір әрпі жүз мың дертке жүз мың шипа болады.
Мұсылманға неліктен пәлекет келеді? Мұның әртүрлі жауабы бар. Екеуі мынадай:
1) Күнәхар мұсылмандарға күнәларының өтемі ретінде пәлекет, бәле беріледі. Бір мұсылманға қанша көп пәлекет келіп жатса, қанша көп қиыншылық келіп жатса, бұл ахиретте оған ешкім тиіспейді, одан есеп сұралмайды деген сөз. Хадис шәрифте былай делінген: «Үмбетімнің жазасы дүниеде беріледі.»
2) Пайғамбарларға, әулиелерге де көп пәлекет келеді. Оларға неліктен келеді? Аллаһу та’ала оларға дәреже беретін кезде пәлекет жібереді.
Мысалы, Юсуф алейһиссалам құдыққа тасталмағанда сол биік дәрежеге жете алмайтын еді. Сондықтан Аллаһу та’аланың жібергендеріне разы болу керек.
Көп адам Аллаһ дегенде әлемдердің жаратушысы болған Аллаһты емес, миларындағы қиялдарымен жасап алған нәрсені Аллаһ дейді. Қиялдарындағы тәңірдің атынан үкім кеседі. Олар Аллаһтың емес, өз қалауларының артында жүр. Аллаһу та’ала, оның хабибын (сүйіктісін) танымай, оған жасалған амалды да, иманды да қабыл етпейді. Аллаһу та’ала «Хабибымнан өтіп, арада ол болмастан маған келмеңдер, онсыз болған еш нәрсені қабыл етпеймін» дейді.
Аллаһу та’ала өзіне жеткізетін барлық есікті жауып, тек бір есікті ғана ашық қалдырған. Бұл бір есік – сүйікті пайғамбарымыздың жүрегі. Пайғамбарларды да санағанда әрбір адам бұл есіктен өтпегенше Аллаһу та’аланың разылығына қауыша алмайды.
Әулиенің захирі (сыртқы көрінісі) наданның уы. Надан батыннан (ішкі дүниеден) хабары болмағандықтан, сыртқы көрініске қарайды. Әулиеге ақылмен, көзбен, құлақпен барған адам құриды. Мүшриктер де осылай істеген. Әбу Жәһл Мұхаммед алейһиссаламға Әбу Талибтың жетімі ретінде қарады. Әбу Бәкр Сыддық әлемдердің Раббының сүйіктісі ретінде қарады. Оған бәрін пида етті, әр сөзіне «Ол айтқан болса дұрыс» деп толық сенді, сыддық болды. Пайғамбарлардан кейін адамдардың ең үстемі болды. Сондықтан бірі Әбу Жәһл болды, екіншісі Әбу Бәкр Сыддық болды. Бұл нәсіп мәселесі.
Магнит қиыршық тасты тартпайды, арасында гауһары болғанын тартады. Әһли сүннет ғалымдарының кітаптары магнит сияқты. Жүрегінде гауһары болған адамды тартады. Жүрегінде сабан қоқысы болған адамды тартпайды. Әулиелерді де жай тастар жақсы көрмейді. Ішінде гауһар тасы болғандар ғана жақсы көреді.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
02-06-2013 11:58
(ссылка)
Бисмиллаһтың қасиеті
Сұрақ: «Әузу» мен «Бисмиллаһ»-тың мағынасы қандай?
Жауап:
Әузу биллаһи минашшайтанир ражим дегеніміз – Аллаһтың мейірімінен ұзақ болған және ашуына ұшырап, дүние мен ахиретте құрыған шайтаннан Аллаһу та’алаға сиынамын, қорғанамын, жәрдем күтемін.
Ал Бисмиллаһир рахманир рахим дегеніміз – әр бар болған болмысты оны жарату арқылы, болмыста ұстап тұру арқылы, жоқ болудан сақтау арқылы жақсылық жасаған Аллаһу та’аланың жәрдемімен бұл ісімді бастай аламын деген сөз.
(«Әузу» дегеніміз – «Әузу биллаһи минашшайтанир ражим» сөзі, ал «Бисмиллаһ» дегеніміз – «Бисмиллаһир рахманир рахим» деген сөз.» Төменде Бисмиллаһ деп өткен сөздер «Бисмиллаһир рахманир рахим» деген мағынаны береді.)
Бисмиллаһтың қасиеті
Сұрақ: Бисмиллаһтың қасиеті қандай?
Жауап: Ең алғаш жазылған жазу Бисмиллаһ. Адам алейһиссаламға алғаш келген уахи Бисмиллаһ. Мүминдер Бисмиллаһтың жәрдемімен Сырат көпірінен өтеді. Жәннат шақыруының қолтаңбасы Бисмиллаһ.
Хадис шәрифтерде былай делінген:
«Ұстазы балаға Бисмиллаһты (яғни «Бисмиллаһир рахманир рахим» сөзін) оқыса, бала да айтса, Аллаһу та’ала баланың, оның ата-анасының және ұстазының Жәһаннамға кірмеуі үшін құжат жаздырады.» (С.Әбәдийа)
«Құран кәрімнің кілті – Бисмиллаһ.» (С.Әбәдийа)
«Бисмиллаһ – бүкіл кітаптардың кілті.» (Хатиб)
«Бисмиллаһпен желінген тамақ берекетті болады.» (Ибн Мажа)
«Бисмиллаһпен басталмаған әрбір маңызды іс нұқсан болып қалады.» (Бәйһақи)
«Үйге кірерде Бисмиллаһ айтылса, шайтан “Бұл үйге кіруіме мүмкіндік жоқ” деп, бұрылып кетіп қалады.» (Тибйан)
«Амал дәптерінде жеті жүз Бисмиллаһ бар болған адамды Аллаһу та’ала тозақтан шығарады.» (Тәрғиб-ус салат)
«Бисмиллаһпен жазу жазған адамның қажеттіліктеріне жету оңай болады, Аллаһу та’ала да разы болады.» (Дәйләми)
«Ісін Бисмиллаһпен бастаған адамның күнәлары кешіріледі.» (И.Рафии)
«Тамақтануды Бисмиллаһпен бастап, соңында Әлхамдулиллаһ деген адамның әлі дастарханнан тұрмай-ақ күнәлары кешіріледі.» (Табарани)
«Бисмиллаһпен желінген тамақ берекетті болады.» (Ибн Мажа)
«Қиыншылыққа түскен адам “Бисмиллаһиррахманиррахим уә лә хаула уә лә қууата илла биллаһил алийил азим” десе, әртүрлі қиыншылықтардан құтылады.» (Дәйләми)
«Мың рет Бисмиллаһ оқыған адамның төрт мың үлкен күнәсы кешіріледі.» (Тәрғиб-ус салат)
«Бисмиллаһ жазылған бір қағазды жерден көтерген адам сыддықтардан жазылады.» (Тәрғиб-ус салат)
«Бисмиллаһсыз иіссу себінген адам шайтандарға да иіссу сепкен болады.» (Ибн Сүнни)
«Шайтаннан қорғану үшін тамақтануды Бисмиллаһпен бастаңдар!» (Табарани)
«Су ішерде Бисмиллаһ айтыңдар, болғаннан соң Әлхамдулиллаһ деңдер және үш демде ішіңдер!» (Ибн Сүнни)
«Тамақтануды бастарда Аллаһу та’аланың есімін еске алыңдар, яғни Бисмиллаһ айтыңдар! Басында Бисмиллаһ айтуды ұмытқан адам, есіне түскен кезде “Бисмиллаһи алә әууәлиһи уә ахириһи” десін!» (Әбу Дауд, Тирмизи, Хаким)
«Тамақтануды бастаған адам Бисмиллаһи десін. Бисмиллаһ деуді ұмытса, есіне түскен кезде “Бисмиллаһи алә әууәләһу уә ахираһу” десін.» (Ибн Мажа)
«Шайтаннан қорғану үшін тамақтанғанда, демалғанда және түнде ұйықтарда Бисмиллаһ айтыңдар!» (Табарани)
«Дәретханаға кірерде айтылған Бисмиллаһ жындардың көзіне перде болады, әурет жерлерді көре алмайды.» (Тирмизи)
«Есігін Бисмиллаһпен жапқан адам шайтаннан қорғанады. Бір шыбықпен болса да ыдыстарды Бисмиллаһпен жабыңдар!» (И.Хиббан)
«Шайтан Бисмиллаһ айтылмай желінген тамақты өзіне халал деп біледі.» (Мүслим)
«Шайтаннан қорғану үшін үйге кіргенде сәлем беріңдер және тамақты Бисмиллаһпен жеңдер!» (Табарани)
«Үйден шығарда “Бисмиллаһи, тәуәккәлту аләллаһ, лә хаула уә лә қууата илла биллаһ” деген адам қауіптерден қорғанады және шайтан одан ұзақтайды.» (Тирмизи)
«Йа Расулуллаһ, көп тамақ жесек те тоймаймыз, тамақтың берекеті болмайды» делінген кезде, Расулуллаһ: «Тамақты жеке емес, бірге жеп, Бисмиллаһ айтылса, берекетті болады» деп жауап берді. (Ибн Мажа)
Сүйікті пайғамбарымыз Бисмиллаһ айтып суды үш демде ішетін, болғанда Әлхамдулиллаһ дейтін еді. (И.Сүнни)
Сұрақ: Істерімізді бастағанда қысқаша Бисмиллаһ деп айту жеткілікті ме?
Жауап: Жеткілікті. «Һ» әрпі анық белгілі болу үшін «Бисмиллаһи» деу дұрысырақ.
Бисмиллаһпен басталған істі бітірген кезде де «Әлхамдулиллаһ» деу керек, яғни Аллаһу та’алаға шүкір ету керек!
Ибрахим сүресінің «Шүкір етсеңдер әлбетте ниғметімді арттырамын» мағынасындағы жетінші аяти каримасы мен «Кіші немесе үлкен ниғметке қауышқан адам "Әлхамдулиллаһ" десе, Аллаһу та’ала ол адамға бұл ниғметтің жақсырағын береді» және «Ішіп-жегеннен кейін "Әлхамдулиллаһ" деген адамнан Аллаһу та’ала разы болады» хадис шәрифтері ниғметке шүкір етілетін болса, әрі қолдағы ниғметтің жоқ болудан сақталатыны, әрі жаңа ниғметтерге де қолжеткізілетініне себеп болатындығы білдірілуде. (Т.Ғафилин)
Бисмиллаһпен бастау
Сұрақ: Барлық жақсы істерді Бисмиллаһпен бастау керектігіне қарағанда, хаттарды, электрондық хаттарды Бисмиллаһпен бастау қажет емес пе?
Жауап: Бисмиллаһты Ислам әріптерімен жазу керек. Алайда Бисмиллаһты қазіргі хаттардың аяқасты болып кетуі мүмкін болғандықтан, хаттарда жазбаған дұрысырақ болады. Электрондық хаттарда және қол хаттарда Ислам әріптерімен жазылған түрін латын немесе кирилл әріптерімен сәйкестендіріп жазбау керек. Ислам әріптерімен жазылған қол хаттарды және Ислам әріптерімен жазылған электрондық хаттарды Бисмиллаһпен бастау сүннет. Ұлы Ислам ғалымы Дост Мұхаммед Кандихари хазреттері 29-шы хатында былай деген:
Сүйікті пайғамбарымыз хаттардың басында Бисмиллаһир рахманир рахим деп жазатын еді. Мысалы Дыхия Кәлби арқылы Рим императоры Гераклға жіберген хатын Бисмиллаһпен бастады. Хатты, кәпірге жазылса да, Бисмиллаһпен бастау сүннет. Худәйбийа жорығында хазреті Әлиге Бисмиллаһ жазуын әмір етті.
Барлық жақсы, қайырлы істерді Бисмиллаһпен бастау керек.WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
02-06-2013 11:57
(ссылка)
Ықылас және дұға
Әһли хикмет ғұламалар былай деген:
Ертеңге дейін жетуіміз белгісіз, алайда бүгін мүмкіндік қолымызда. Ахиретте пайдасы тиетін іс жасау үшін бүгінгі күннің қадірін білуіміз керек. Ең жақсы дос – адамға ахиретті еске түсіретін кісі. Ал ең жаманы – дін бауырын дүниелікке байлайтын, оған ахиретті ұмыттыратын адам.
Жақсы және рахат өмір сүруді қалайтын адам дүниенің фәни (өткінші) екенін білу керек, ешбір нәрсеге сараң, ашкөзді болмау, басқаның қолындағына көз тікпеу, қомағайланбау керек. Кәпір болған адамнан қомағайланылған болса, онсыз да кәпірде қомағайланатындай, қызығатындай ештеңесі жоқ. Ал егер мұсылман болса, ол да дін бауыры, «Аллаһу та’ала оған одан да жақсырағын, одан да көбірегін берсін» деу керек.
Мүминді қорғайтын екі нәрсе бар: біріншісі ықылас, екіншісі алған дұғалары. Бір ғибадатқа берілетін сауап ғибадатты орындаған адамның ниеті мен ықыласына байланысты. Сүйікті пайғамбарымыз «Аллаһу та’ала сендердің сыртқы көріністеріңе, мал-мүліктеріңе (мансаптарыңа, жақсы амалдарыңа) қарамайды, бұларды қандай ниетпен істегендеріңе қарайды» деген. Әр мүминнің ниеті Раббымыздың разылығы болу керек. Дін бауырымызды өзімізден үстем деп білуіміз керек. Өзін дін бауырынан үстем санаған адамның ықыласы жоқ деген сөз. Ықылас – Аллаһ үшін жасалған нәрселер. Ал ықыластың мәні – өз пайдасын ойламай, дін бауырына пайдалы болу деген сөз. Жеке басының пайдасын дін бауырының пайдасынан жоғары санағандар үлкен қауіпте.
Пайғамбарымыз “салаллаһу алейһи уәсәлләм” «Әр пайғамбар өзіне тән ерекшелігі себебімен пайғамбар ретінде таңдалған» деген кезде, Асхаби кирам «Йа Расулаллаһ, сіз қай амалыңызбен таңдалдыңыз?» деп сұрады. Сүйікті пайғамбарымыз «Исар» деп жауаптады. Исар – өзі мұқтаж болған нәрсені басқа мұқтаж болған бауырына беру деген сөз. Мұны істеу өте қиын болса да, ең болмағанда өмірде бір рет исар жасау керек. Өйткені Аллаһу та’ала «Өмірінде бір рет исар еткен адамнан және исаршы мінезімен маған қауышқан адамнан есеп сұрауға ұяламын» деген.
Бәһлул Дана, халифа Харун Рашидтың өз ақшасымен мешіт соқтырғанын естіген кезде «Бәрекелді, машаллаһ, үлкен жақсылық істеді» дейді де, құрылыс орнына барып, бүкіл кірпіштердің үстіне «Бәһлул» деп жазады. Бұл жағдайдан хабардар болған халифа «Неліктен кірпіштердің үстіне өз есіміңді жаздың?» деп сұрайды. «Несі бар екен, жазсам не болыпты?» деп жауап береді. Халифа «Мен ол мешітті өз ақшама Аллаһ разылығы үшін соқтырып жатырмын» дейді. Сол кезде Бәһлул Дана хазреттері «Егер Аллаһ разылығы үшін соққан болсаң, Бәһлул деп жазылса да, Харун деп жазылса да, бәрібір емес па? Аллаһу та’ала мешітті кімнің соқтырғанын білмейді ме?» деп жауап береді.WWW.ISLAMDINI.KZ
Ертеңге дейін жетуіміз белгісіз, алайда бүгін мүмкіндік қолымызда. Ахиретте пайдасы тиетін іс жасау үшін бүгінгі күннің қадірін білуіміз керек. Ең жақсы дос – адамға ахиретті еске түсіретін кісі. Ал ең жаманы – дін бауырын дүниелікке байлайтын, оған ахиретті ұмыттыратын адам.
Жақсы және рахат өмір сүруді қалайтын адам дүниенің фәни (өткінші) екенін білу керек, ешбір нәрсеге сараң, ашкөзді болмау, басқаның қолындағына көз тікпеу, қомағайланбау керек. Кәпір болған адамнан қомағайланылған болса, онсыз да кәпірде қомағайланатындай, қызығатындай ештеңесі жоқ. Ал егер мұсылман болса, ол да дін бауыры, «Аллаһу та’ала оған одан да жақсырағын, одан да көбірегін берсін» деу керек.
Мүминді қорғайтын екі нәрсе бар: біріншісі ықылас, екіншісі алған дұғалары. Бір ғибадатқа берілетін сауап ғибадатты орындаған адамның ниеті мен ықыласына байланысты. Сүйікті пайғамбарымыз «Аллаһу та’ала сендердің сыртқы көріністеріңе, мал-мүліктеріңе (мансаптарыңа, жақсы амалдарыңа) қарамайды, бұларды қандай ниетпен істегендеріңе қарайды» деген. Әр мүминнің ниеті Раббымыздың разылығы болу керек. Дін бауырымызды өзімізден үстем деп білуіміз керек. Өзін дін бауырынан үстем санаған адамның ықыласы жоқ деген сөз. Ықылас – Аллаһ үшін жасалған нәрселер. Ал ықыластың мәні – өз пайдасын ойламай, дін бауырына пайдалы болу деген сөз. Жеке басының пайдасын дін бауырының пайдасынан жоғары санағандар үлкен қауіпте.
Пайғамбарымыз “салаллаһу алейһи уәсәлләм” «Әр пайғамбар өзіне тән ерекшелігі себебімен пайғамбар ретінде таңдалған» деген кезде, Асхаби кирам «Йа Расулаллаһ, сіз қай амалыңызбен таңдалдыңыз?» деп сұрады. Сүйікті пайғамбарымыз «Исар» деп жауаптады. Исар – өзі мұқтаж болған нәрсені басқа мұқтаж болған бауырына беру деген сөз. Мұны істеу өте қиын болса да, ең болмағанда өмірде бір рет исар жасау керек. Өйткені Аллаһу та’ала «Өмірінде бір рет исар еткен адамнан және исаршы мінезімен маған қауышқан адамнан есеп сұрауға ұяламын» деген.
Бәһлул Дана, халифа Харун Рашидтың өз ақшасымен мешіт соқтырғанын естіген кезде «Бәрекелді, машаллаһ, үлкен жақсылық істеді» дейді де, құрылыс орнына барып, бүкіл кірпіштердің үстіне «Бәһлул» деп жазады. Бұл жағдайдан хабардар болған халифа «Неліктен кірпіштердің үстіне өз есіміңді жаздың?» деп сұрайды. «Несі бар екен, жазсам не болыпты?» деп жауап береді. Халифа «Мен ол мешітті өз ақшама Аллаһ разылығы үшін соқтырып жатырмын» дейді. Сол кезде Бәһлул Дана хазреттері «Егер Аллаһ разылығы үшін соққан болсаң, Бәһлул деп жазылса да, Харун деп жазылса да, бәрібір емес па? Аллаһу та’ала мешітті кімнің соқтырғанын білмейді ме?» деп жауап береді.WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
07-05-2013 15:35
(ссылка)
Айнаға қарау керек
Әһли хикмет ғұламалар былай деген:
Ең
бақытты, ең рахат мұсылман – өзін есепке тарта алатын адам, басқаларды
емес. Өкінішке орай, тек басқаларға ғана қарағанымыз үшін, өзімізді көре
алмаймыз. Алайда бізге өзімізді көре алуымыз үшін айна берілген. Міне
осы айнаға қарап, өзімізге қарауымыз керек. Бұл айна – Имам Раббани
хазреттері сияқты үлкен әулиелеріміздің еңбектері. Сол айнаға қарап,
өзін көргендер, өзін танығандар құтылады. Юсуф алейһиссалам жәннаттың
сұлулығы берілген адамдардың ең әдемісі еді. Ең сүйікті досы оған қонақ
болып келеді. Юсуф алейһиссалам одан:
– Ешқандай сыйлығың жоқ па? – деп сұрайды.
– Әрине бар, сізге лайықты сыйлықты ұзақ іздедім, ақыр соңында таптым.
– Ол қандай сыйлық?
– Ол айна.
– Бұл айна не үшін керек?
– Сіздің сұлулығыңызды біз көреміз, білеміз, бірақ сіз өзіңіз білмейсіз. Біз сұлулығыңыздан шаттанамыз, сіз шаттана алмайсыз...
Құрметтілеріміздің
біз әкелген сыйлықтарға қажеттілігі жоқ, бірақ сыйлық сүйіспеншілікті
арттырады. Ұмытпайық, пайғамбарымыз алейһиссалам да бізден сыйлық
күтеді. Аллаһу та’ала да бізден сыйлық күтеді. Оларға немқұрайдылық
танытудан сақ болайық. Біз Расулуллаһқа қанша салауат айтатын болсақ,
жіберген сыйлығымыз үшін Ол да сол дәрежеде бізден разы болады. Бес
уақыт намазды оқысақ, Аллаһу та’ала да бізден разы болады. Аллаһу
та’аланың құлдарынан күткені – бес уақыт намаз. Намазын оқымаған адам
Хақ та’алаға сыйлық бермеген болады деген сөз. Тыныс алып жатқан болсақ,
намаз оқуға да мәжбүрміз. Егер тыныс алып жатпаған болсақ, демек намаз
оқу міндеті де мойнымыздан алынды деген сөз.
Бір
адам бір имамға келеді, «намазды оқымауыма рұқсат ретінде маған бір
фәтуа берсеңіз, сізге жүз алтын беремін» дейді. Имам «Жарайды, саған бір
емес, бес фәтуа берейін» дейді. «Бұлардың қайбірін жасай алсаң, намаз
оқу міндеті мойныңнан алынады: 1) Хайуан болсаң, 2) Жынды болсаң, 3) Сәби болсаң, 4) Аллаһ сақтасын, мүртәд (кәпір) болсаң, 5)
Өлсең, намаз міндеті сенің мойныңнан алынады. Бұлардың ешбіріне намаз
парыз емес» деп ретімен айтқан кезде, әлгі адам «Ұстаз, бұлар маған
жарамайды» дейді де, намазын оқуға кетеді.
Ұзын
сөздің қысқасы, мүмин, мүмин болып өмір сүрген уақыты бойы намазын оқуы
керек. Имам Жафәр Садық хазреттері өлім жағдайында жатқан кезде орнынан
тұрып: «Бәрің дереу мұнда жиналыңдар, соңғы сөзімді айтамын» дейді.
Бәрі жиналғаннан соң «Намазды тастап кетуден сақ болыңдар. Менің
шәкіртім болса да, туысқаным болса да, сәйид болса да, намазын оқымаған
адамға жаза бар» дегеннен кейін, кәлимаи шәһадат айтып қайтыс болады.
Кемшілікпен
оқылса да, намаз иншаллаһ қабыл болады. Біз ең болмағанда Аллаһқа
бұрылайық. Оның жолында болайық. Намазды барлық жағдай мен шарттарда
оқуға тырысайық. Намаз оқу – ең негізгісі. Қабыл болды ма, болмады ма
деп Аллаһу та’аламен саудаласатын жағдайда емеспіз. Құлдың міндеті –
әмір етілгенді орындау. Қабыл ету немесе қабыл етпеу – Аллаһу та’ала
білетін іс.
WWW.ISLAMDINI.KZ
Almaz Koshkarbayev,
16-04-2013 08:50
(ссылка)
Жын мәктубы (хаты)
Сұрақ: Жын мәктубы деген не?
Жауап: Жын мәктубы (хаты) – пайғамбарымыздың мұсылмандарды жындардың
зиянынан қорғау үшін хазреті Әлиге жаздырған хаты. Тұмар қылып тағып
жүргендерге және үйінде осы мәктуб болғандарға бұл махлұқтар зиян бермейді.
Сахабалардан хазреті Әбу Дүжане былай айтып берген:
Үйде жатқан едім. Диірменнің дауысына ұқсаған және ағаш жапырақтарының
дауысы секілді дауыс естідім және үйдің іші найзағай секілді жарқылдады.
Басымды көтергенімде бөлменің ортасына үлкен бір нәрсе көтерілгенін
көрдім. Қолыммен ұстағанымда кірпінің терісіндей болып сезілді. Бетіме
ұшқын секілді нәрселер лақтыра бастады. Дереу Расулуллаһқа барып
болғандарды айтып бердім. Пайғамбарымыз “Ей Әба Дүжане, Аллаһу та’ала
үйіңе жақсылық және береке берсін!” деді де, қалам мен қағаз сұрады.
Хазреті Әлиге бір мәктуб жаздырды. Мәктубты алып үйге бардым. Басымның
астына қойып ұйықтадым. Айқайлап, қиналып жатқан дауыстан ояндым. “Ей
Әба Дүжане, бұл мәктубыңмен бізді өртедің. Сенің иең әлбетте бізден
үстем. Бұл мәктубты біздің алдымыздан алмасаң, біз бұл азаптан құтыла
алмаймыз. Бұдан былай сенің және көршілеріңнің үйіне келе алмаймыз. Бұл
мәктуб бар болған үйлерге келе алмаймыз” деген дауыстар шықты. Оған
“Пайғамбарымыз рұқсат бермейінше бұл мәктубты алмаймын” дедім. Жынның
жылауынан, шырылдауынан ол түн мен үшін ұзақ түн болды. Таң намазын
мешітте оқығаннан кейін жынның сөздерін пайғамбарымызға айттым.
Расулуллаһ алейһиссалам: “Ол мәктубты алып қой. Әйтпесе мәктубтың азабын
қияметке дейін тартады” – деп бұйырды. (Дәлаил-ун-нубууа, Тәзкира-и
Қуртуби)
Бұл мәктубтың арабша нұсқасы төменде:
WWW.ISLAMDINI.KZ
В этой группе, возможно, есть записи, доступные только её участникам.
Чтобы их читать, Вам нужно вступить в группу
Чтобы их читать, Вам нужно вступить в группу
