Айбек Өжкен,
22-12-2014 14:09
(ссылка)
Той сайты
Ұлытаулық жастардың қолынан шыққан жобаға қолдау білдір!!!
Тойға асаба іздеп жүрсіз бе?
Асабасыз, бірақ клиентіңіз жоқ па?
Басқа да кез келген тойға қатысты сервис түрімен айналысасыз ба?
Онда біздің сайт СІЗ үшін.
ТІРКЕЛІҢІЗ!!! КЕРЕКІҢІЗДІ ТАБЫҢЫЗ!!!!
http://toila.kz/
Тойшыл қауымның тоғысқан торабы!
Тойға асаба іздеп жүрсіз бе?
Асабасыз, бірақ клиентіңіз жоқ па?
Басқа да кез келген тойға қатысты сервис түрімен айналысасыз ба?
Онда біздің сайт СІЗ үшін.
ТІРКЕЛІҢІЗ!!! КЕРЕКІҢІЗДІ ТАБЫҢЫЗ!!!!
http://toila.kz/
Тойшыл қауымның тоғысқан торабы!
Nurlan Izdenuly Esenǵazy,
13-12-2013 05:05
(ссылка)
16 желтоксан - Тауелсiздiк кунi мерекесi кутты болсын!
Аса қамқор,
ерекше мейірімді Алла тағаланың атымен бастаймын!
16 желтоқсан
Тәуелсіздік күні мерекесі құтты болсын!
Қазақ тілімен
ғұмырлы, Туымен тұғырлы, Елтаңбасымен еңселі, Әнұранымен айбатты Қазақстан
Республикасы жасасын!
Алла тағала
Қазақ Елінде қой үстіне боз торғай жұмыртқалаған заманда бақытты өмір сүруге
тілектерімізді қабыл ете гөр!
Әумин!
Ақтөбе қаласы, Нұрлан
ЕСЕНҒАЗЫ.
Nurlan Izdenuly Esenǵazy,
16-06-2013 17:24
(ссылка)
Ораза 2013 жыл!
2013 жыл, Ақтөбе қаласы, Рамазан айы!
Рамазан – сағына күтіп,
қимай қоштасатын, Құран Кәрімнің асыл аяттары түсе бастаған мұсылман
жұртшылығының қасиетті айы.
Ораза деген не? Ораза –
арнайы ниет ете отырып таңның атысынан күннің батысына дейін ішіп-жеуден, нәпсі
қалауларынан тыйылу. Ораза кімге парыз?
Балиғатқа толған, ақыл-есі дұрыс, жергілікті мұсылманға парыз.
Бұл
айда не істеуге болады?
айда не істеуге болады?
Алла Тағаланы көбірек еске алып, одан кешірім тілеу,
мүмкіндігінше жұртқа жақсылық жасап, мейлінше ізгі істі көбірек істеу, жағымсыз
қылықтар мен жамандықтардан, күнә атаулыдан барынша бойды алыс ұстап,
кедей-кембағал, жарлы-жақыбайларды мүсіркеп қол ұшын беру, садақа үлестіру,
көбірек ғибадат-құлшылық жасау, қаза намаздарды өтеу, нәпіл ғибадаттарды
арттыру, құран оқу, ауыз бекіткен жандарға ауызашар беру Рамазан айында
Пайғамбарымыз (с.а.у.) әдет еткен әрі сүннет болып табылатын ең негізгі істер
қатарына жатады. Рамазан айы – мүминдердің кісілігі мен парасаттылығын
шыңдайтын иләһи рақымға толы берекетті ай. Ораза ұстауға ниет еткен жан аузына
ас алмаумен қатар қадағалап қоймай аузынан жаман сөз шықпауына да барынша
мұқият болғаны жөн. Өсек-аяң, өтірік айтудан, біреуді орынсыз ренжітуден
сақтанғаны дұрыс. Бұлар оразаның қадір-қасиетін қашырумен қатар, ауыз
бекітушінің ниет еткен сауабын да кемітеді. Бұл қасиетті айды бізге нәсіп
етілген соңғы Рамазан айы деп біліп, қал-қадірімізше, шамамыздың келгенінше
оның берекесі мен сауабына қол жеткізуге тырысуымыз керек.
Пайғамбарымыз (с.а.у.):
«Рамазан айы келген кезде жұмақтың есіктері айқара ашылып, тозақтың есіктері
жабылады, шайтандар кісенделеді» деген.
Оразаның ниеті «Нәуәйту
ән асумә саумә шәһри рамазанә мин-әл фәжри ил-әл мағриби халисан лилләһи
тағала».
Ауызашар дұғасы «Аллаһуммә ләкә сумту уә бикә әәмәнту уә ғалайкә тәуәккәлту уә
ғала ризқикә әфтарту уә саумәл-ғади мин шәһри Рамазанә нәуәйту, фағфирлии мәә
қаддамту уә мәә аххарту ».
Пітір садақа
Пайғамбарымыз
Мұхаммедтің (с.а.у.) заманында пітір садақа төрт азықтан берілген. Олар: бидай, мейіз, құрма және арпа. Оның үкімі Ханафи
мазһабы бойынша жазылған фиһ кітаптарында кеңінен баяндалған. Қазіргі уақытта
кейбір азық-түлікті қолданыстан шығып қалуы пітір садақа мәселесін қайта қарау
керектігін талап етуде. Пітірді азық түрінде немесе оның бағасын шығарып
ақшалай беруге де болады. Оның бағасы жергілікті базардағы бөлшек нарықпен
есептелуі тиіс.
Әбу Йусуф (р.а.):
«Бидайдың орнына ұн, ал ұн мен бидай орнына бұл екеуінің дирһамын (ақшасын)
берген абзал», — деген.
Құрметті мұсылман
қауымы! Биыл ораза 09 шілдеден басталады. Тарауық намазы мешітте оқылады. Алла
Тағала рамазан айының оразасына ниет етіп отырған баршамыздың оразаларымызды,
құлшылығымызды, ғибадаттарымызды қабыл етіп, Ислам діні көркейіп, еліміз
өркендесін, әр отбасыға амандық, заманымызға тыныштық берсін. Әмин!
Nurlan Izdenuly Esenǵazy,
24-05-2013 17:37
(ссылка)
КАЗАКША КУРЕС
Қазақ
күресінен Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жүлдесі үшін өтетін
«Қазақстан Барысы» республикалық турнирінің финалдық сынына жолдама алған 33
балуан анықталды.
Ақпан айынан бастап 100 мыңға жуық спортшы
сайысқа түсіп, іріктеу сынынан оңы мен солы бірдей 33 балуан сүрінбей
өтті. Астана қаласында 2013 жылы 30 маусым күні «Сарыарқа» велотрегінде
«Қазақстан Барысы» атану үшін кілемге шығатын балуандар тізімі төмендегідей:
Астана
қаласы
Ғани
Сейділдаев
Бүркеншік
есімі: Жау жүрек
Бойы: 181 см
Салмағы: 97
келі
Асхат Уәлиев
Бүркеншік
есімі: Тоқа
Бойы: 180 см
Салмағы: 87
келі
Алматы
қаласы
Арслан
Әбдамит
Бүркеншік
есімі: Алматы барысы
Бойы: 185 см
Салмағы: 99
келі
Виктор
Демьяненко
Бүркеншік
есімі: Алатау аюы
Бойы: 186 см
Салмағы: 103
келі
Алматы
облысы
Айдос
Қаңлыбаев
Бүркеншік
есімі: Жетісу бөрісі
Бойы: 190 см
Салмағы: 141
келі
Жігер
Сәкенұлы
Бүркеншік
есімі: Алакөл бөрісі
Бойы: 181 см
Салмағы: 90
келі
Ақмола
облысы
Нұрлан
Жамалов
Бүркеншік
есімі: Көкше арланы
Бойы: 188 см
Салмағы: 93
келі
Айтуар
Абдулов
Бүркеншік
есімі: Бурабайдың сабалағы
Бойы: 180 см
Салмағы: 116
келі
Ақтөбе
облысы
Дархан
Темірханов
Бүркеншік
есімі: Ақтөбе арланы
Бойы: 180 см
Салмағы: 100
келі
Шыңғыс
Шоқпытов
Бүркеншік
есімі: Батыр
Бойы: 189 см
Салмағы: 105
келі
Атырау
облысы
Сұңғат
Закариев
Бүркеншік
есімі: Ағатай
Бойы: 185 см
Салмағы: 85
келі
Қайрат
Өтеген
Бүркеншік
есімі: Шеркеш
Бойы: 188 см
Салмағы: 110
келі
Шығыс
Қазақстан облысы
Айбек
Нұғымаров
Бүркеншік
есімі: Шығыс барысы
Бойы:
190 см
Салмағы: 135
келі
Мұхит
Тұрсынов
Бүркеншік
есімі: Алтайдың ақиығы
Бойы: 188 см
Салмағы: 90
келі
Жамбыл
облысы
Дәулетхан
Жақыпов
Бүркеншік
есімі: Жамбылдың жолбарысы
Бойы: 179 см
Салмағы: 83
келі
Айдос
Теңгебаев
Бүркеншік
есімі: Жауатар
Бойы: 182 см
Салмағы: 108
келі
Батыс
Қазақстан облысы
Еділ Үсенов
Бүркеншік
есімі: Орал бурасы
Бойы: 184 см
Салмағы: 90
келі
Ринат
Ибрагимов
Бүркеншік
есімі: Батыс палуаны
Бойы: 181 см
Салмағы: 84
келі
Қарағанды
облысы
Ержан
Шынкеев
Бүркеншік
есімі: Көкбөрі Керней
Бойы: 181 см
Салмағы: 120
келі
Олжас
Шынкеев
Бүркеншік
есімі: Көкбөрі Түйте
Бойы: 180 см
Салмағы: 102
келі
Қостанай
облысы
Мұрат
Кеңтонов
Бүркеншік
есімі: Алып
Бойы: 182 см
Салмағы: 105
келі
Максим
Гербер
Бүркеншік
есімі: Ақ аю
Бойы: 193 см
Салмағы: 120
келі
Қызылорда
облысы
Айбек
Серікбаев
Бүркеншік
есімі: Сыр барысы
Бойы: 190 см
Салмағы: 90
келі
Ұлан Рысқұл
Бүркеншік
есімі: Сыр арланы
Бойы: 186 см
Салмағы: 130
келі
Маңғыстау облысы
Мейрамбек
Жаңабай
Бүркеншік
есімі: Маңғыстау жас қыраны
Бойы: 177 см
Салмағы:
87 келі
Балтабек
Төтенов
Бүркеншік
есімі: Тәзіке
Бойы: 180 см
Салмағы: 117
келі
Павлодар
облысы
Дархан
Жоламанов
Бүркеншік
есімі: Асау
Бойы: 179 см
Салмағы: 96
келі
Самир
Мамедов
Бүркеншік
есімі: Эльбрус
Бойы: 181 см
Салмағы:
103 келі
Солтүстік
Қазақстан облысы
Рустам
Жұмаев
Бүркеншік
есімі: Балуан бала
Бойы: 198 см
Салмағы: 129
келі
Айбек
Қырықбай
Бүркеншік
есімі: Қара бура
Бойы: 175 см
Салмағы: 95
келі
Оңтүстік
Қазақстан облысы
Назар
Ерсұлтанов
Бүркеншік
есімі: Оңтүстік барысы
Бойы: 180 см
Салмағы: 156
келі
Сабыржан
Әбілдаұлы
Бүркеншік
аты: Оңтүстік арланы
Бойы: 185 см
Салмағы: 100
келі
«Қазақстан
Барысы» – Бейбіт Ыстыбаев
Бүркеншік
есімі: Тараз арланы
Бойы: 198 см
Салмағы: 135
келі
Nurlan Izdenuly Esenǵazy,
18-05-2013 18:38
(ссылка)
КАЗАХИ
Ел арасында: «Қазақта хан Шыңғыстан басталып,
Шыңғыспен аяқталды» деген сөз бар. Біріншісі ХІІ ғасырда өмір сүрсе, екіншісі
ХІХ ғасырда тіршілік еткен.
«Әлем сілкіндіруші» Шыңғысхан 1223 жылы көктемде
Сайрам мен Талас аралығында Құланбас жазығында жиналған құрылтайда өзі құрған
мемлекетті төрт ұлына бөліп, енші етіп үйлестірді. Бұл жерлер ұлыс деп
аталынған.
Төле –Монғолияны биледі. Оған бес мың үй бағынады.
Ұлыстың орталығы Қарақорымда болды. Өгедейдің еншісіне бес мың үй және Батыс
Монғолия мен Тарбағатай өңірі берілді. Өгедей ұлысының ордасы Чугучак өзенінің
бойында болды. Шағатайға сегіз мың үй және Мәуреннахрдан бастап Құлжаға дейінгі
Жетісу, Қашқария жерлері тиді. Шағатай ұлысының ордасы Іле өзені бойында болды.
Ертістен бастап батысқа қарай Жетісудың теріскей бөлігін қамти отырып,
оңтүстігі Әмудария мен Сырдарияның етегіне дейін, Орал тауынан төменгі Еділ
бойына дейінгі жерлерді қоса «моңғол атының тұяғы жеткен жерлерге дейінгі
аймақтар» - бүкіл Дешті-Қыпшақ және тоғыз мың үй Жошының үлесіне тиген болатын.
Жошы ұлысының ордасы Ертіс алқабында болды.
Жошы (1187-1227) - хан, ірі әскер басшысы. Анасы
Бөрте-Қоңырат тайпасынан, Дай шешеннің қызы. Жошы ханның мазары Қарағанды
облысы, Ұлытау ауданында, Кеңгір өзенінің солтүстік-шығыс жағында Жезқазған
қаласынан 45 шақырым жерде. Жошы ханның он жеті ұлы болған делінеді.
Қазақ төрелері Жошының Тоқай-Темір деген ұлынан
тарайды. Тоқай-Темір, онан Өз-Темір, онан Қожа, Онан Бадағұл /Бәдік/, онан Орыс
хан. Ақ Орданың тоғыс жыл ханы болған /1368-1377/ әйгілі Орыс хан – Сыр
бойындағы Сығанақ қаласын қайта тұрғызған тарихта белгілі тұлға. Орыс ханнан
жеті ұл, үш қыз туады. Ұлдарының есімдері: Тоқтақия, Құтлығ-Бұға, Тұғлық-Болат,
Құйыршық, Тоқта-Болат, Саид-Ахмет, Саид-Әлі. Тоқтақиядан Болат туады, одан –
Керей.
Керей хан Қазақ хандығының негізін қалаушы деп
саналды, шамамен 1456-1473 жылдар арасында Қазақ хандығының бірінші ханы болды.
Құтылық – Бұғаның ұлдары – Жәдігер, Құтужақ,
Чинги-Болат№ Бұтужақтан (Құйыршық) Барақ туады. Барақ ханның (1423-1428 жылдары
Ақ Орданың ханы) ұлдарының есімдері: Мір-Саид, Мір-Қасым, Әб-Саид.
Әбу-Саид қазақ тарихында Жәнібек хан
деген лақап атымен танымал. Тарихта ізі қалған, бір-бірімен аттас, бірақ әр
заманда өмір сүрген екі Жәнібек хан болған. Біріншісі Әз Жәнібек (1340-1357)
Алтын Орданың ханы болса, Екінші Жәнібек (1474-1480 жылдары қазақ ханы)
Керейден кейін қазақ мемлекетін басқарған хан.
Керей ханның үш ұлы болды, олардың аттары:
Бұрындық (Мұрындық), Қожа – Мұхаммед, Сұлтанәлі. Бұрындық хан (1480-1511
жылдары қазақ ханы) Сырдария бойындағы Сығанақ, Сауран, Түркістан, Отырар,
Созақ қалалары үшін өзбектің Шайбани әулетімен қанды шайқаста жеңіске жетті. Ол
өз заманында 50 мың жасақ ерткен күшті хандардың біріне саналған. Сондай-ақ
Бұрындық хан Моғолстанға қарайтын Жетісу өңірін түгел Қазақ хандығына қосты.
Бұрындықтың төрт ұлы, төрт қызы болған: Шайхым, Санжар-Жаһан, Жаһанбақты,
Қымсын есімді ұлдар. Үлкен қызы Дадым ханымды Шығай сұлтан алған.
Жәнібек ханның тоғыз ұлы: Еренжі, Махмұд, Қасым,
Әдік, Жаныш, Қамбар, Таныш, Сөк, Жәдік – Қазақ хандығының абырын асырып,
абыройын көтерді. Тоғызы да ел билеген сұлтан, қол басқарған батыр болды. Жаныш
сұлтан баласы Ахмед екеуі 1508 жылы 30 мың әскермен Мәуреннахрға жорыққа шығып,
бірнеше қалаларын басып алған еді.
Жәнібек ханның тоғыз ұлының бірі Қасым хан
(1511-1518 жылдары қазақ ханы). Анасының есімі – Жаған – бегім. Қасым ханның
тұсында Қазақ хандығы өзінің дәуірлеу билігіне көтерілді. Тарихшы Мұхаммед
Хайдар Дулати (1499-1551): «Қасым ханның өз билігін бүкіл Дешті-Қыпшаққа да
жүргізді. Оның қарулы халқының саны миллионнан да көп еді. Жошы ханнан кейін
бұл әулеттен одан күшті хан шыққан емес»,-деген куәлік береді.
Қасым хан дүниеден өткен соң хан болу үшін аяусыз
қырық пышақ қырқысу, тартыс басталады. Қазақ хандығы бытыраңқылыққа ұшырап,
саяси рөлінен айрылады. Жәнібек ханның немерелері біреуінен соң біреуі таққа
отырып, жиырма жылда хандықта бес хан ауысты. Жәнібек ханның ұлы Әдік сұлтан,
онан Таһир (1523-1533 жылдары қазақ ханы) мен Бұйдаш (1533-1534 жылдары қазақ
ханы). Жәнібек ханның ұлы Жәдік сұлтан, онан Қожа Махмұд (1534-1535 жылдары
қазақ ханы) пен Тоғым (1535-1537 жылдары қазақ ханы) және Абақан – бегім атты
қалмақ әйелінен Шығай (1580-1582 жылдары қазақ ханы) туады.
Қасым ханнан Мамаш (1518-1523 жылдары қазақ ханы)
пен Хақназар (1538-1580 жылдары қазақ ханы) туған еді. Хақназар қазақ
хандарының ішінде ең ұзақ 42 жыл ел билеген хан. Ордасы Жемнен Аралға және
Сырдарияға дейінгі аралықта көшіп жүрді. Осы кезде Хақназар хан Ноғай Ордасының
жерінің бір бөлігін өзіне қаратып, Жайықтың сол жағында көшіп жүрген ноғай
ұлыстарын Қазақ хандығына бғындырды. Мұның нәтижесінде Қазақ хандығына қазіргі
Кіші жүз территориясы қосылды. Хақназар хан Оңтүстік Қазақстан жерінің де бір
бөлігін бағындырған болатын. Сол замандағы жазылған тарихи еңбектер Хақназарды
«қазақ пен қырғыздың патшасы» деп көрсетеді. Хақназар хан соғыста қазаға
ұшырағаннан кейін сексен жастағы Шығай сұлтан таққа мінді.
Шығай ханның Байым – бикесінен Сейітқұл мен Ондан
туады, Яхшим /Жақсым/ - бикесінен Тәуекел (1582-1598 жылдары қазақ ханы) мен
Есім (1598-1628 жылдары қазақ ханы) дүниеге келді, Дадым ханымы Әли, Жалым
(Сұлым), Ибраһим, Шағым (Шаһмұхаммед) есімді төрт ұлды таратты. Қазақтың ханы,
қаһарман батыры, табаны таймас Тәуекел Хақназар ханды опасыздықпен өлтірген
Баба сұлтанның басын алып кек қайтарған. Тәуекел хандық құрған кезінде Қазақ
хандығы жаңа саяси өрлеу жолына түсті. Ол Сібір хандығындағы ежелгі қазақ
қоныстарын тұрғындарымен қоса өзіне қосып алады. Тәуекел-бахадүр-хан Ташкент
қаласын 1598 жылы өзіне бағындырды. Содан Ташкент 200 жыл бойы қазақ хандарының
билігінде болды.
Еңсегей бойлы Ер Есім Түркістанда қазақ ханы болып
тұрған шақта Ташкент уәлаятының әмірішісі Тұрсын хан (Жалым сұлтанның ұлы,
Шығай ханның немересі) қатаған деген елді билейді. Есім хан мен Тұрсын хан
бір-бірімен дау болмасқа ант етісіп, бата қылады. Есім хан бүкіл алаш әскерін
жинап, қазақтың ымырасыз ата жауы қалмақтарға қарсы соғысқа аттанады. Есім хан
аттанысымен, мансапқор Тұрсын хан әуелде берген антын бұзады, Түркістандағы
Есім ханның ел-жұртын шабады, Қазақ Ордасындағы азамат соғысына жол ашады.
Есім хан еліне жорықтан оралғаннан кейін арғын мен
найманның бірталай батырларымен, жасақтармен Ташкентке аттанады. Есім хан
Ташкентті жаулап алады, Тәуекел хан заманынан қазақтар билеген 12 қаланы
атырабымен қоса өз қарамағына қайтарады, Тұрсын ханды өлтіріп, қатаған елін
қырғынға ұшыратады.
Ер Есім ханның үш ұлы болды. Олар Жәңгір хан,
Құдайменде, Қайып хан. Қазақ тарихында үш Қайып хан кездеседі. Құдаймендеден
Сырдақ (Қысырау) туады, ал Сырдақтан – Қайып хан (бұл екінші Қайып хан), оның
ұлы Батыр, Оның ұлы Қайып хан (бұл үшінші Қайып хан). Соңғы Қайып хан Хиуа ханы
деп аталады, себебі ол 1745-1756 жылдары Үргеніште хан болған. Бұл Қайып ханның
ұлы Әбілғазы сұлтан 1797 жылы шекті руының ханы болып сайланған. Әбілғазыдан
1816-1821 жылдары Кіші жүздің ханы болған Арынғазы туады. Қайып ханның екінші
ұлы Туғанша сұлтан, одан Бекәлі, Еркінәлі, Әлі төре. Әлі төреден – Шаңгерей,
Сұлтангерей, Хангерей, Бақтыгерей туады. Хангерейдің баласы Мұхаммедияр
Тунғашин (1888-1942) Орынбор генерал-губернаторың тілмашы болды. Қазан
төңкерісі жылдарында ол ұлттық қазақ атты полкін ұйымдастырушы, әскербасы
болған.
Ер Есім ханның ұлы Қайып ханнан (бірінші Қайып
хан) - Жәңгір, Жәңгірден – Жантөре, Жантөреден – Арыстан мен Ахмет туады.
Полковник атағына ие болған Ахмет Жантөрин 1841-1851 жылдары кіші жүздің шығыс
бөлігінің сұлтан-билеушісінің қызметін атқарды, одан кейін оның балалары
подполковник Мұхаммеджан Жантөрин мен есауыл Сұлтанмахмұд Жантөрин сұлтан –
билеуші болып сайланды. Ахметтің ағасы Арыстан Жантөрин Кіші жүздің батыс
бөлігінің сұлтан – билеушісі болды. Ахмет сұлтан Кенесары ханның қан төгіскен
дұшпаны болды. Жантөрин Сейітхан Ахметұлы 1848 жылы Орынбор кадет корпусын
жүзбасы әскери дәрежесімен бітірген.
Ер есім ханның ұлы Жәңгір хан (1628-1652 жылдары
қазақ ханы) басы үлкен, мол денелі, кеудесі кең, аласа бойлы адам болған екен.
Сол себепті қазақтар өзінің дарынды қолбасшысын «Салқам Жәңгір» яғни Айбынды
Жәңгір хан деп атаған. Оның хандық құруы Жоңғар мемлекетінің күшейген кезге сай
келді. Орбұлақта болған шайқаста Жәңгір ханның 600 мылтықпен қаруланған жасағы
Самарқан билеушісі Алшын Жалаңтөс бахадұрдың 20 мың әскери көмегімен біріккен
ойрат-халха монғолдардың 50 мың қолын талқандап, ел шетінен асыра қуып
тастайды. Осы 1643-1644 жылдары болған шайқаста 10 мыңға жуық монғол қырылды.
Қазақтармен жоңғарларлар арасындағы 1652 жылғы ірі соғыста қартайып қалған
Жәңгір хан жаудың қолынан мерт болады.
Жәңгір ханның ұлдары Тәуке (1680-1718 жылдары
қазақ ханы), Уәли және Бақи, Тәуке хан қазақ тарихында даналығы, ақылдылығы
үшін «адамзаттың данасы» деп аталды. Ел арасында ескі аңыз – жырларда қазақ
халқы оны әулие, пір тұтып Әз Тәуке хан деп атайды.
Жыл сайын күздігүні белгілі бір жерде ханмен бірге
жалпы мемлекеттік мәселелерді шешу үшін ру ақсақалдары мен билері қатысымен
«еңсесі биік боз ордада» құрылтай шақырылып отырды. Беделді ру басылары хан
жанынан билер алқасын құрды. Бұл – заңды талқылайтын ұйым болды. Тәуке ханның
тұсында Қазақ хандығының астанасы
Түркістан қаласына жақын жерде «Күлтөбенің басында күнде кеңес», өткізіп, үш
жүздің билері қатысуымен «қырық рудың қырық биі» Қасым ханның «Қасқа жолын»,
Есім ханның «Ескі жолын» негізге алып «Жеті жарғы» заңдар жүйесін құрастырып
қабылдады.
Тәуке ханның ұлы Болат (1718-1729 жылдары қазақ
ханы), халық оны момын, жасық мінезді болғандықтан «Былжыр Болат» деп атаған.
Болаттың ұлы Әбілмәмбет (1734-1774 жылдары Орта жүз ханы) - қызыл тулы
төрелердің бабасы. Әбілмәмбет қазақ шежіресінде Абылай сұлтанды қамқорлыққа
алушы, тәрбиелеуші ретінде белгілі. Әбілмәмбеттен – Болат, онан Құдайменді,
онан Әкім, онан Қарқаралы уезінің төрелері тарайды.
Әбілмәмбеттен - Әбілпейіз, онан Семей жеріндегі
Найман елінің төрелері тарайды. Әбілпейіздің бәйбішесі Кіші жүздің Нұралы
ханның қызы Айкүмістен – Бопы, Ғадай, Ағадай туады; тоқалы қырғыз манабының
қызы Тұмардан – Көгедей, Сәмен, Жабағы; тоқалы қалмақ ханы Хандыжаптың қызы
Шағаннан – Жошы туады. Әуелде Шағанды Көкжал Барақ сұлтан алған. Әбілпейіз
сұлтан Бараққа бата оқуға келіп, оның жас әйелі Шағанды емшектегі Қанқожа
белбала ретінде ұстайды, қайтыс болғанда орнына Қанқожа отырады. Тоқалдың үш
ұлын анасымен қоса төре іздеген Абақ керейлер Әбілпейізден сұрап көшіріп
әкетеді. 1785 жылы 12 жасар Көгедейді Абақ Керей елі Қобда тауында хан
сайлайды. Көгедей (1773-1824) 39 жыл Монғолияда Абақ Керейлерде билік жүргізді,
одан Ажы төре (1797-1867), одан кейін Қасым төре (1834-1890), одан соң Жеңісхан
төре (1868-1912), одан кейін ең соңғы билік иесі Әлен төре (1884-1934) болған.
Тәуке ханның бір баласы Сәмеке (Шахмұхаммед)
(1719-1734 жылдары Орта жүз ханы), Сәмеке ханнан Есім туады. Есімнің ұлдарының
аттары: Құдайменде, Алшынбай, Әбілқайыр, Бұлқайыр. Әбілқайырдың ұлдары Досан
мен Сөртек Кенесарының жауы болған. Кенесарының қарындасы Бопайдың бұйрығымен
1843 жылы Өтей – Дәуіш Уақтан шыққан Қожық Мақашұлы (1822-1874) атаман Досан
мен Сөртекті қылышпен турап өлтіріп, Бопайға олардың бастарын әкеп тапсырады.
Досан Бопайдың күйеуі, бірақ екеуі 1836 жылы ажырасып кеткен.
Сәмеке ханның немересі Құдаймендеден Қоңырқұлжа,
Санияз, Бек, Бөрі, Арыстан туады. Ақмола дуанының аға сұлтаны Қоңырқұлжа
Құдаймендин 1840 жылы полковник атағын алған, Кенесарының көтерілісіне қарсы белсене
қатысқан. Қоңырқұлжанның туған інілері Арыстан Құдаймендин тінәлі – Қарпық
болысын басқарады, ал балалары Абылай, Әділ, Беғалы, Жанәлі, Төке, Шыңғыс
хорунжийлер Қареке – Алтай, Әйтеке – Қарпық және басқа болыстарды басқарды.
Қоңырқұлжанның әйелдері он сегіз ұл, бес қызды өмірге әкелген, бұлардан Ақмола
уезінің төрелері тарайды.
Жәңгір ханның екінші ұлы Уәли сұлтанның Абылай
туады. Абылай сұлтан ұзақ жыл Бұхар ханы Иманқұлының әмірі болып, Андижанды
билеп тұрды. Абылай ханның (1711-1781, 1771-1781 жылдары Орта жүз ханы) азан
шақырып қойған аты - Әбілмәнсүр, лақаб аты- Сабалақ, лауазымы – Абылай хан.
Абылай хан – атақты қаһарман, батыл қолбасшы, шебер ұйымдастырушы, дарынды
мәмлегер, өктем әкім болды. 1771 жылы Әбілмәмбет хан қайтпас сапарға кеткен соң
Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Яссауи күмбезінде қазатың игі жақсылары ежелгі
дәстүр бойынша Абылайды ақ киізге көтеріп, Орта жүз ханы деп сайлаған.
Ш.Уәлиханов Абылайхан он екі әйелінен 30 ұл және 40 қыз көрген дейді. Абылайдың
тұңғыш ұлы Уәли 1781-1819 жылдары Орта жүз ханы болды. Уәли ханды кемсіту үшін
Ресей патшасы бірінші Александр Орта жүзге екінші қосалқы хан етіп 1815 жылы
Ондан сұлтанның ұрпағы қартайған Бөкейді қойған. Екі хан да 1819 жылы өмірден
өтті. Ал 1822 жылы патша үкіметі Батыс Сібірдің генерал-губернаторы М.
Сперанский басшылығымен жасалынған
«Сібір қазақтары туралы жарлық» делінетін заңын шығарып, отарлау басқару
жүйесін еңгізіп, Орта жүз хандығын біржолата жояды. Отаршыл орыс үкіметі Орта
жүз бен Ұлы жүздің біраз жерін сегіз сыртқы округке (дуанға) бөліп, оларда
хандықтан әлдеқайда әлсіз аға сұлтандық әкімдік басқаруды енгізді. 1824 жылы
Қарқаралы және Көкшетау округтері ашылды. Округтер Омбының облыстық
басқармасына бағынды. Қарқаралыда Тұрсын Бөкеев, Көкшетауда Ғұбайдолла Абылайханов,
Аягөзде Өшін Әбілпейізов, Ақмолада Қоңырқұлжа Құдаймендин, Аманқарағай Шыңғыс
Уәлиев төрелер аға сұлтан болып, шен алып, шекпен киеді.
1652 жылы жоңғарламен шайқаста қайтыс болған
қазақтың он төртінші ханы Жәңгірден Тәуке, Уәли және Бақи деген ұлдары тараған.
Тәуке ханнан – Абылай, Бақиден – Сұлтанбет (Сұлтанмамет). Ертіс өңіріндегі
далалық аймақтың өмірінде Сұлтанбет пен оның ұрпақтары маңызды роль атқарған.
1781 жылы Абылай хан қайтыс болаған соң, қазақ аристократиясы хан тағына
отыруға Сұлтанбетті шақырған. Бірақ жасына жеткен Сұлтанбет хан тағына отырмай
Абылайдың ұлы Уәлиді хан етіп отырғызуға ұсынады.
Орта жүзде 1739 жылы Сәмеке хан қайтыс болған соң
оның орнына Әбілмәмбет келеді. Оған Арғындардың бір тобы және Тарақтылар
бағынады; Арғындардың үлкен тобы Абылайдың билігін мойындады. 1742-1748 жылдары
Керейлердің басшысы сұлтан Ералы болған. Найман тайпасы екі иелікке бөлінді:
Жоңғариямен шектес 10 шаңырақты басқарған Күшік Тұрсынов пен Барақ сұлтан
басқарған 40 мың шаңырақты наймандарды басқарған. Ертіс өңірі Қыпшақтарының
басшысы – Сұлтанбет болған.
Зиялы азамат!
Нұрлан Ізденұлы
ЕСЕНҒАЗЫ, 18.01.1962
жылы Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы,
Қаракемер ауылында дүниеге келген. Ақтөбе медицина училищесін 1981
жылы, Ақтөбе
мемлекттік медицина институтын 1990 жылы бітірген, мамандығы дәрігер, Қарағанды
облысы, Ұлытау аудандық ауруханасында,
Жезқазған, Қ.Сәтбаев қалаларында, Ақтөбе облысы, Ойыл аудандық ауруханасында,
Саралжын ауылдық ауруханасында, Ақтөбе қаласында дәрігер, бас дәрігердің
орынбасары, бас дәрігер қызыметтерін атқарған.
2006 жылдан бері Ақтөбе облыстық ПМПК ММ-нің басшысы.
Ақтөбе
қаласында тұрады, Ұялы:
87014552854, 87774088898, жұмыс:
8(7132)550422 факс, 779030 үй. E-mail: yessengazy@mail.ru
Ақтөбе
қаласында 2010 жылы шыққан - Ойыл энциклопедиясы, 108 бет!
/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Обычная таблица";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;
mso-para-margin:0cm;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:"Calibri","sans-serif";
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";
mso-fareast-theme-font:minor-fareast;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:"Times New Roman";
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
Улытау-Туган жерим.
Улытау туралы аитар болсак,бул жерде Абылаи хан уш жуздин басын косып, жонгарга карсы шыккан жер,Атагы жер жарган Аксак Темир, турик султаны Баязйтке карсы согыска кетип бара жатып осы Улытауга токтап арбир сарбазына бир-бир тастан тастатып тау
устине оба салган.Домбауылдын мазары да осы Улытауда.Казахтын ен биринши ханы
Алашаханнын да мазары Улытаудын етегиндеги Каракенгир озени,Малшыбаи селосынын
касында.Шынгысханнын улы Жошы ,сарыкенгир озенинин боиында жерленген.Ал бул
жердин жергиликти халкы Наимандар,онын ишинде Баганалы деген ел болды.
18-ши гасырларда бул жерде Сандыбаи улы Ерден-Дузен деген батырлар бас болган.
Сандыбаи улы Ерден атамыз Шокан Валихановпен сайлауга тусип ,женип шыгып
Акмола уезинде султан болган деседи.
Халык аузынан.
Тагы айтарларыныз болса,косуларынызды сураимын.
устине оба салган.Домбауылдын мазары да осы Улытауда.Казахтын ен биринши ханы
Алашаханнын да мазары Улытаудын етегиндеги Каракенгир озени,Малшыбаи селосынын
касында.Шынгысханнын улы Жошы ,сарыкенгир озенинин боиында жерленген.Ал бул
жердин жергиликти халкы Наимандар,онын ишинде Баганалы деген ел болды.
18-ши гасырларда бул жерде Сандыбаи улы Ерден-Дузен деген батырлар бас болган.
Сандыбаи улы Ерден атамыз Шокан Валихановпен сайлауга тусип ,женип шыгып
Акмола уезинде султан болган деседи.
Халык аузынан.
Тагы айтарларыныз болса,косуларынызды сураимын.
Без заголовка
- Я не говорил этого, великий хан. Я просто рассказал тебе о реках, которые поят земли Золотой Орды на востоке и западе, севере и юге. Я нашел то, что искал. Подними свое знамя у подножья гор Улытау, там, где когда-то была ставка твоего предка Джучи. Эти горы лежат прямо в сердце Дешт-и-Кипчак, среди степей Сарыарка, похожих на благодатную сказочную землю Жеруюк. Там есть горы, в которых ты остановишь врага, есть реки и озера, из которых напоишь свои несметные стада скота.(Золотая орда)
Abzal Sagintayev,
25-09-2012 13:29
(ссылка)
Без заголовка
Омірлерініздін саулелі, куанышты саттері мен калт жіберуге болмас кызыкты акпараттармен
боліскініз келсе www.torlet.kz сайтына тіркелініз. Адептен аспасаныз,
сыннан кашпасаныз сайт есігі кімге де болсын ашык, Торлетініздер!
Өз блогыңызды бастап, оз онірлерініз туралы, болып жаткан кызыктары
жайлы, озініз жайлы, тургылыкты айтқыштардың әңгімелерін, фотобаяндар
арқылы, түрлі қызықты ақпаратпен болісе аласыздар! Улытау
блогерлерін асыға кутеміз!
www.torlet.kz орталык казакстан жастарынын жана сайты.
боліскініз келсе www.torlet.kz сайтына тіркелініз. Адептен аспасаныз,
сыннан кашпасаныз сайт есігі кімге де болсын ашык, Торлетініздер!
Өз блогыңызды бастап, оз онірлерініз туралы, болып жаткан кызыктары
жайлы, озініз жайлы, тургылыкты айтқыштардың әңгімелерін, фотобаяндар
арқылы, түрлі қызықты ақпаратпен болісе аласыздар! Улытау
блогерлерін асыға кутеміз!
www.torlet.kz орталык казакстан жастарынын жана сайты.
Bakytzhan Yergaliev,
21-08-2012 01:08
(ссылка)
Улытау-Лугат
«Лугат» казак тілінін создіктер кешеніне дауыс берулерінізді сураймын! Коп рахмет! Сiлтемені браузердін адрестік жолына кошірініз: award.kz/catalog/show/id/161
В этой группе, возможно, есть записи, доступные только её участникам.
Чтобы их читать, Вам нужно вступить в группу
Чтобы их читать, Вам нужно вступить в группу
