РАХИЖОН БРАТ ЭТО ВЕДЬ Я ВОЛОДЯ СИЗОНЕНКО ИЗ ПЕТРОПАВЛОВСКА-КОЕ КАК ТЕБЯ НАШЁЛ?   РАХИМ КАЛНДАРОВ НАКОНЕЦ ТО Я ТЕБЯ НАШЁЛ  НЕСКОЛЬКО РАЗ БЫЛ В МОСКВЕ  У ДЕТЕЙ В РЯЗАНИ

Сухан боги сабзу диёри хамеша бахор ва гавхари хуккаи инсонист.
Сухан чун оби хаёт ва чахони човидонист.
Агар хазрати Хизр "а"аз оби хаёт умри абад пайдо карда бошад...
Пас адибони барчаста чун устод Рудаки,Саъдии Шерози,Руми, ва амсоли
инхо аз чашмаи сухан номи неку ба чахон човидон гузоштаанд.

Бехтарин гавхари ганчинаи хасти сухан аст,
Гар сухан чон набувад мурда чаро хомуш аст.

Оре,сухан ин гавхарест,дар ганчинаи олам ба одам...

Эй суханпарвари зи назми хештан гофил мабош,
Нест фарзанде дарин олам аз ин бехтар туро.

Гар бувад дар вай фасоде кобили ислох хаст,
Сар намепечад зи гафлат хаст фармонбар туро...

Каме ба кафои таърихи миллати хеш назар афканед,ки чи мардони бузург дар куи сухан зинда хастанд.

Як назар андоз, эй дил, ту дар куи сухан,
"Куштагони зинда бини анчуман дар анчуман".

Сухан бисёр дону андаке гуй,
Якеро сад магуй,садро яке гуй.

Алх,амду лиллох,и раббил-ъоламин.Вал-ъок,ибату лилмуттак,ин.Вас-салоту вас-салому
ъало сайидино Мух,аммадин ва ъало олих,и ва асх,обих,и ач,маъин.




Пайгамбари Худо(с.а.в.) фармудаанд,ки хар ки  шаби понздахуми мохи Рач,аб бист ракаъат намоз гузорад
ва дар хар ракаъате баъд аз сураи"Фотих,а"сураи "Ихлос"-ро як бор бихонад
бинависонад,Худои таъоло дар номаи аъмоли у савоби бистсола ибодатро
 ва ба хар ояте,ки аз К,уръони мач,ид дар он намоз хонда бошад,
савоби озод кардани бандаро ёбад ва гури у равшан шавад ва фарох гардад бистсола рох.





                 НАМОЗИ рузи ИСТИФТОХ,.
Чун офтоб барояд панчох ракаъат намоз бигузорад ва дар хар ракаъате баъд
аз сураи"Фотих,а" сурахои "Ихлос","Фалак"ва"Нос"-ро як маротибаги бихонад.
Расули Акрам(с.а.в.) фармудаанд,ки хар ки ин намозро бигузорад
берун ояд аз гунох,гуё ки аз модар нав зода шуда бошад,аз гур
бо шахидон бархезад ва дар бихишт бо пайгамбарон дарояд ва ато
кунад Худои таъоло уро ба хар ракаъате савоби озод кардани банда
ва ба хар тори муе,ки дар тани уст савоби хач,ч,у умраро ёбад ва дуъои
у рад нашавад ва дар гур фано нагардад ва азоб карда нашавад ва аз
тангиву торикии гур начот ёбад ва чун аз гур бархезад руи у равшан бошад.
Ва нагузорад ин намозро магар муъмини бихишти.Ва биёяд Малак-ул-мавт
(ъалайх,и салом)бо хафтод хазор фаришта ва хама уро башорат диханд
ба бихишт.Ва Мех,тари Ч,абраил(алайх,и салом)пайваста ба зиёрати гури у ояд,
то рузи киёмат.Ва чун аз гур бархезад Ч,абраил(ъалайх,и салом) дархол
уро аз шарбати оби Кавсар сероб гардонад ва уро бар пари худ савор карда
 ба даргохи Худои таъоло орад.
Худои таъоло гуяд:"Эй бандаи ман,бихох хар чи хохи".Пас раво кунад Худои таъоло
хазор хочати уро ва шафоъат кунад хазор танро ва бо асхоби кибор ва пайгамбарону
шахидон дар бихишт равад.
Ва чун офтоб  аз сар гардад,гусл кунад.Пайгамбари Худо(с.а.в.)
фармудаанд,ки дар рузи понздахуми мохи Рач,аб ба нияти покиву намоз гусл кунад,
ба хар катрае,ки аз вучуди у бичакад савоби шахидеро ёбад.Баъд аз гусл
ду ракаъат намози тах,ийяти вузу бигузорад.Ва баъд аз он ду ракаъат намози
дигар бигузорад ва дар хар ракаъате баъд аз сураи"Фотих,а" сураи"Кофирун"як бор
ва сураи"Ихлос"-ро се бор бихонад,бинависонад,Худои таъоло мар уро савоби
ибодати хафтод хазор сола.Баъд аз он хашт ракаъат намоз бигузорад ва дар
хар ракаъате баъд аз сураи"Фотих,а" хар чи хохад аз К,уръони мач,ид бихонад.
Пайгамбари Худо(с.а.в.)фармудаанд,ки хар ки дар рузи Истифтох, дах бор ин калимотро
бигуяд,фариштае аз осмони хафтум нидо кунад:"Эй дусти Худо корро аз сар гир,ки
Худои таъоло туро биёмурзид ва бихиштро бар ту халол кард ва тани туро бар дузах
харом гардонид".
Калимот ин аст:
Астаг,фируллох,-ал-лази ло илох,а илло х,увал-х,айюл-к,айюм,саттор-ул-ъаюби,
мук,аллиб-ал-к,улуби,кошиф-ал-к,уруби, г,аффор-уз-зунуби,фолик,-ул-х,убуби ва 
атубу илайх,и ва х,ува х,асбия ва ниъм -ал-вакил,ниъм-ал-мавло
ва ниъм-ан- насир.(Дуррат-ул-воъизин).

Илох,и,ба карами карими хеш ва эхсони кадими хеш бар мани бечораву оси ва нависандаи ин китоб рахм кун ва он чи барои дустон навиштем макбул гардони ва ба чамъи муъминон ва муъминот  бихишт каромат куни ва аз дидори поки худ мушарраф гардони.Омин




                               Бизоъат наёвардам,илло умед,  Худоё,зи авфам макун ноумед.

Дуъогуи дустон ШомАфруз..

Ривоят кунанд аз Расул(с) шахсе эхё кунад шаби аввали мохи Рач,абро бо тоъат ва истигфор,Аллох,таъоло пок гардонад уро аз гунох мисли рузи таввалуди он ва шофеъ гардонад уро ба хафтод хазор аз гунахкорон,ки муставачиби Дузах бошанд.
Овардаанд,ки Рач,аб се харф аст. Р-далолат мекунад бар рахмати Аллох,таъоло.Ч,-далоат мекунад ба чурми гунахкорон. Б- далолат мекунад бар некуии Аллох,таъоло.
Бидон,ки Худои таъоло гуяд: эй бандаи ман,ба хурмати мохи Рач,аб чинояти туро дар байни рахмат ва некуии худ кардам,боки намонад ба ту чурм ва чинояте(Мачолисуланвор).



Гуянд,ки ин мохи муборак баъд аз тамом шудан суъуд мекунад бар осмон.Аллох,таъоло гуяд,ки эй мохи ман,дар дунё туро кадом банда дуст дошт ва таъзими туро кард?Пас мохи Рач,аб сукут кунад.Боз пурсад,ки чаро такаллум накуни?Боз сукут намояд.Дафъаи сеюм боз Аллох,таъоло суол кунад.Мохи Рач,аб гуяд:Илох,о,ту сатторулъаюби,номи маро Асам ниходи,ман тоъати бандагони туро дидам ва маъсият кардани онхоро нашунидам,Аллох,таъоло гуяд: ту мохи ман Асам хасти ва бандагони ман ба гунох маъюбанд.Ба хурмати ту кабул кардам айби онхоро ва магфират кардам онхоро(Точулъофарин).



Овардаанд,ки Киромонкотибин хасанот ва сайиоти бандагонро дар хар мох китобат кунанд.Дар мохи Рач,аб хасаноти бандагонро нависанд ва сайиоти онхоро наменависанд.Ба фазли илох,и сайиоти онхоро намешунаванд(Мушкотуланвор)
Ривоят мекунад Ибни Аббос(р) аз Расули акрам(с) рузи аввали мохи Рач,аб кафорати сесола гунох аст.Рузи дуюми ин мохи муборак кафорати дусола аст.Рузи сеюми ин мох кафорати яксола аст.Руза доштани дигар рузхои мохи Рач,аб хар руз кафорати якмоха аст(Чамиъулсавир).

Ривоят мекунад Абухурайра(р) аз Расул(с),ки баъд аз Рамазон савоби хеч руза баробари мохи Рач,аб ва Шаъбон набошад.Инна Рач,аба Шах,руллох, ва Шаъбона Шах,рий ва Рамазона Шах,рий умматий.(Рач,аб мохи Худост ва Шаъбон мохи ман аст ва Рамазон мохи умматхоям).Ба дурустие,ки дар бихишт ч,уе бошад,ки номи он Рач,аб аст.Аз шир сафедтар ва аз асал ширинтар.Хар касе,ки руза дорад дар мохи Рач,аб,сероб гардонад Аллох,таъоло уро аз он чуй.



Дар хабар аст,ки рузи киёмат муноди нидо мекунад,ки кучоанд ахли рузадорони мохи Рач,аб?Ч,абраил(ъ) ва Микоил(ъ) ба дастхои худ нури биёранд,рузадорони мохи Рач,абро аз Сирот чун барки хотиф бигзаронанд.Намозгузорон ва рузадорони ин мохи муборак сари сачда нихода шукрона кунанд.Аз Аллох,таъоло нидо ояд,ки эй бандаи ман,сар аз сачда бардоред,имруз казои он руз аст,ки дар дунё ба мохи Рач,аб руза дошта,намоз гузорида сачдахо карда будед.Акнун дар бихишт ба манзилхои худ карор гиред.(Равнакулмачолис).Илох,о,ба хурмати мохи Рач,аб,ки Шах,руллох,аст,тавфики руза доштан ва ибодат кардани мохи муборакро ба хамаи бандагони муъминин ва муъминот ато карда,аз шарафи ин мохи муаззам махрум нагардони.Омин ба хурмати хазрати Сайидалмурсалин(с).

Аз дуъои хайратон дар ин мохи муаззам моро аз ёд набароред.Дустдор ва хамеша дуъогуи дустони азиз ШомАфруз.

Зимни мулоқот салом кардан яке аз асоситарин одоби исломист. Салом гуфтан паёми эминиву масаррат ва саломатиро ба якдигар расонидан мебошад.
Аз ин рӯ ба волидайн, фарзандон, хешовандон ва соири бародарони мусулмон салом гуфтан лозим аст. Зеро салом гуфтан боиси зиёдшавии меҳру муҳаббат мегардад.
Худованд дар Қуръони Маҷид фармудааст: Агар аҳли имон пеши ту биёянд, бар онон салом бигӯ. Худованд раҳмат карданро бар худ фарз гардонидааст. Ҳар кӣ аз шумоён ба нодонӣ гирифтори хато шуда, сипас тавба кунаду некиро пешаи худ созад, мавриди мағфирати Парвардигор қарор хоҳад гирифт. Худованд бахшандаю меҳрубон аст".
Салом гуфтан ба бародари мусулмон лозиму зарурист. Зеро салом кардан нишони мусулмон будан аст. Худованд дар сураи "Нисо", ояти 86 мефармояд: "Вақте ба шумо салом гуфта шавад, посухи ӯро ба беҳтарин ваҷҳ ё ҳадди ақал бо ҳамон калимот салом бидиҳед".
Манзур аз овардани ин оёт ин аст, ки мӯъминон бояд вақти мулоқот якдигарро дуои амну саломатӣ кунанд. Аз ин ҷост, ки суннати салом ривоҷ пайдо кардааст. Равиши суннатӣ дар салом додан ин аст, ки зимни мулоқот "Ассалому алайкум!" бигӯӣ ва шунаванда низ "Ва алайкумуссалом" гӯяд. Ин одати ҳазрати Муҳаммад (саллаллоху алайхи вассалам) буд. Маънию мафҳуми "Ассалому алайкум" чунин аст: "Шумо дар амону ҳифозати Худованд ва дар паноҳи Ҳақ дохил шуда, аз ҳар гуна ранҷу ғам, андӯҳу парешонӣ дур бошед!" Лафзи "Салом" яке аз номҳои Худованд аст.
Тавре аз гуфтаҳои боло бармеояд, салом гуфтан боиси бедор шудани эҳсосоти ухувват (бародарӣ), муҳаббат ва вафодорӣ мегардад. Дар марказҳои тиҷоратӣ ва шаҳрҳои бузург, ки таҷамӯъ ва издиҳом хеле зиёд аст, ба ҳар касе салом гуфтан мушкил аст. Дар чунин мавридҳо танҳо ба касоне , ки тарафи муомила ҳастанд, яъне бо нафароне, ки додугирифт сурат мегирад, салом додан кифоя мебошад. Салом гуфтан ба ошнову ноошно суннат аст.
Шахсе аз Расули Акрам (саллаллоху алайхи вассалам) пурсид: "Кадом ислом беҳтар аст?" Ҳазрати Муҳаммад (саллаллоху алайхи вассалам) дар ҷавоб гуфтанд: "Меҳмоннавозӣ кардан ва ба хешу бегона салом додан".
Имом Тирмизӣ ривоят мекунад, ки марде ба ҳузури Расули Худо (саллаллоху алайхи вассалам) омаду гуфт: "Ассалому алайкум". Расулуллоҳ (саллаллоху алайхи вассалам) саломи ӯро ҷавоб доданд ва он шахс нишаст. Паёмбар (саллаллоху алайхи вассалам) фармуданд: "Даҳ некӣ дар номаи аъмоли ин мард навишта шуд. Баъд аз муддате нафари дигаре омада гуфт: "Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ" Расули Акрам (саллаллоху алайхи вассалам) каломи ӯро ҷавоб гуфта фармуданд: "Бист некӣ дар номаи аъмоли ӯ навишта шуд. Пас аз фурсате шахси дигар омада гуфт: "Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳу". Ҳазрати Муҳаммад (саллаллоху алайхи вассалам) баъд аз ҷавоби саволи ӯ фармуданд: "Сӣ некӣ дар номаи аъмоли ӯ навишта шуд".
Равиши салом гуфтан аз нуқтаи назари ахлоқ дар ислом чунин аст, ки хурд ба бузург, пиёда ба нишаста, савора ба пиёда, фарзандон ба волидайн, шогирдон ба устодон, муқтадӣ (иқтидокунанда) ба имом , роҳбари қавм ба зердастонаш салом гӯяд.
Агар бачаҳои хурдсол дар мактабу боғча машғули омӯзиш бошанд, шахси бузургтаре, ки вориди синфи онҳо мешавад ба онҳо бояд салом гӯяд.Ҳамчунин агар бачаҳо дар хонаву манзил ҳастанд, падар, модар, бародар вақте ки вориди хона мешаванд, лозим аст ба онон салом гӯянд, то ба ин тартиб бачаҳо салом гуфтанро ёд бигиранд.
Бандагони хоси Худо саъю талош мекарданд, ки дар салом гуфтан пешдастӣ кунанд. Шайх Аттор дар ин бобат фармудааст:

Эй писар, гар пештар гӯӣ салом,
Оташи дӯзах шавад бар ту ҳаром.

Дар як ҳадиси ҳазрати Муҳаммад (саллаллоху алайхи вассалам) омадааст: " Барои ҳеҷ мусулмон раво нест, ки беш аз се рӯз бо бародарони мусулмони худ қатъи рафтуомад намуда, аз якдигар рӯгардон бошанд. Аз ин ду нафар (қаҳришуда) беҳтарин назди Худованд касест, ки дар салом гуфтан пешдастӣ намояд". Пас дар салом гуфтан бахилӣ накунед ва салом дода соҳиби савоб шавед.






   
Аз одобҳои салом.

Абдулҳаннони Абдурраҳмон

1 – Бухорӣ, Муслим ва Тирмизӣ ҳадиси саҳиҳеро аз Паёмбари Худо ривоят кардаанд, ки ў фармуданд:

"يسلم الصغير على الكبير, والمار على القاعد, والراكب على الماشي, والقليل على الكثير".
«Хурдсол ба бузургсол, роҳрав ба нишаста, савор бар пиёда ва кам бар бешбудагон салом мегӯяд».

«Хурдсол ба бузургсол салом мегӯяд»: Албата, дар фармудаи Паёмбари Худо, ки гуфтанд: «Хурдсол ба бузургсол салом мегӯяд» ҳикматест, зеро аз ҳаққи бузургсолон аст, ки хурдсолон ҳамеша ба онон салом гӯянд. Пас агар яке аз мо бо марде рў ба рў гардад, ки аз мо бузургсолтар бошад, пас воҷиб ҳамон аст, ки аввалан мо ба ў салом бигӯем, то шуури эҳтиром ва бузургдошти моро дар худ эҳсос намояд. Пас агар ў дар гуфтани салом аз мо пешгирӣ намояд, пас яқинан, ки ў аз мо беҳтар аст.

Пас бар ҳамин қиёс, донишмандону бузургон ва соҳибхирадону мақомдороне, ки дар пслом дорои ҷойгоҳи назаррасе ҳастанд, аз ҳаққи онон аст, ки дар гуфтани салом бар онҳо пешгирӣ кард.

«Роҳрав ба нишаста салом мегӯяд»: Тибқи ин фармудаи Паёмбари Худо мебояд, ки роҳрав ба нишаста салом гӯяд, на монанди бархе аз мардумон, ки ҳамеша дар ҳоли савору пиёда ва роҳрав буданаш мунтазир мемонанд, то дигарон ба онҳо салом бигӯянд, ки ин худ як лағжише аст, ки соҳибашро ба одат доштани кибру ғурур роҳ мекушояд. Пас дар ин маврид беҳтар ва лозим ҳамон аст, ки суннати паёмбари Худоро дар бораи салом гуфтан донист ва бар он ҳамон гуна, ки аз ў омадааст, пойбанд монд. Пас роҳрав ва гузаранда ба нишаста салом мегӯяд, зеро ў аз онҷо мегузарад ва дар бештари аз маворид ў танҳосту нишастагон як даста.

«Савор ба пиёда салом мегуяд»:Ва инчунин тибқи ин фармудаи Паёмбари Худо, шахси савор ба пиёдарав салом мегӯяд, масалан: мошинсавор ва ё аспсавор ба касе, ки пиёда аст салом мегӯяд. Бархе аз шореҳон, чунончӣ дар «Шарҳи Борӣ» омадааст мегӯянд: Шахси савор, ҳамеша дар дил ҳавои сарбаландӣ дорад, бинобар ин пслом ҳаққи аввал салом гуфтанро бар ў гузошт, то сабаби роҳ наёфтани кибру ғурур ба қалбаш гардад.

«Афроди кам бар бешбудагон салом мегуянд»: Пас, тибқи ин фармудаи Паёмбари Худо, агар як шахси танҳо аз назди як ҷамоати мардумон мегузарад, лозим ҳамон аст, ки ў бояд ба онҳо салом бигӯяд ва агар як ҷамоати панҷ ё шаш нафара, аз назди ҷамоате, ки ададашон бештар аст мегузаранд, пас лозим аст, ки он гурӯҳ ва ё дастаи камтар ба онҳое, ки бештар ҳастанд салом бигӯянд.

Аз Абудовуд дар ривояте омадааст: «Агар як фарди аз ҷамоат салом гӯяд ва як нафар аз ҷамоати дигар посух гӯяд дуруст ва басанда аст».

Ва дар ривояте аз Тирмизӣ омадааст, ки Паёмбари Худо фармуданд: «Роҳрав ба истода салом мегӯяд». ин аз одоб, таълимот ва ҳикматҳои ў  аст, ки ба ҳар некие, ки моро роҳнамоӣ кунад, албатта, барои анҷоми он некӣ ташвиқ ҳам менамояд ва аз ҳар бадие, ки моро огоҳ созад, ҳатман, аз гирифтор нашудан ба он бадӣ моро барҳазар медорад

Ҳоҷар кист?
Ҳоҷар бонуест аз хонадони шоҳӣ аз кишвари Миср (дар бархе манобеъ аз Мағриб), ки мулку подшоҳии падараш аз байн рафтаву дар ҳолати нодорӣ барои хидмат ба қасри подшоҳ меояд. Дақиқ намедонем ин ҳодиса кай рух додааст. Дар Қуръони карим вақте дар ин бора сухан меравад, санае зикр намешавад. Аммо аз рӯйи тахмини таърихшиносон ин ҳодиса тахминан ду ҳазор сол муқаддам то пайдоиши Ислом ва беш аз 3 ҳазор сол пеш то замони мо ба вуқӯъ пайвастааст. Мутобиқи ривояти Қасас-ул-анбиё (ки ривоёташ чандон мавриди эътибору қабул нестанд) подшоҳи он замонаи Миср ба дини Иброҳим алайҳиссалом гаравид ва Ҳоҷарро ҳамчун хидматгор ба ҳамсари Ҳазрати Иброҳим Сора тақдим мекунад. Ба гуфтаи манобеъи интернетӣ исми Ҳоҷар аз ҳамин ҷо аз лафзи арабии: "ҳо аҷрук - ин аст (ё мана) подошат" яъне ба маънои тӯҳфаву мукофот меояд.

Ҳиҷрати Ҳоҷар

Сора дар ин ҳангом пиразани нозо гашта буд ва Ҳоҷари ҷавонро ба шавҳараш ҳамчун зани дуввум дод. Ҳоҷар ҳомиладор шуда, Исмоилро таваллуд кард. Дар ин миён ғайрату рашки Ҳазрати Сора зиёд шуду ба ҳамсараш гуфт, ки наметавонад бо Ҳоҷару писараш зери як сақф зиндагӣ кунад. Ин бойис шуд то Иброҳим алайҳиссалом бо амри илоҳӣ роҳи биёбонро пеш гирад. Вақте дар мавзеъе дар наздики Каъба расид, Ҳоҷару Исмоилро бо каме обу хурмо танҳо гузошту худ баргашт. Ҳоҷар вақте аз ӯ пурсид, ки чаро чунин мекунад ва модару писарро дар он диёри хушку бе обу бе зироат танҳо мегузорад, оё ин бо амри Худост? Иброҳим алайҳиссалом бидуни ин, ки ба ӯ илтифоте кунад, ҷавоб дод, "Оре". Ин ҷо Ҳоҷар мутмаъин шуд, ки пас Худо ӯрову ҷигаргӯшаашро танҳо нахоҳад гузошт.

"Пайдоиши Зам-Зам"

Дере нагузашта буд, ки хурмову оби Ҳоҷар тамом шуд, вақте модар дид, ки бачааш аз ташнагӣ забонашро берун мебарорад, дилаш оташ гирифту байни кӯҳҳои Сафо ва Марва дар ҷустуҷӯи об шуд. Ҳафт бор байни ин ду кӯҳ рафту омад кард, вале обе пайдо нашуд ва нохост садои фариштаеро, ки шакли паррандаро дошт, шунид, ки бар замин нишаставу бо болаш заминро мезанад ва маҳз аз ҳамон ҷо об, чашмаи Зам-зам пайдо шуд. Ҳоҷар аз ин об худу писарашро сероб намуда, ҳамингуна ба ҳаёти худ идома дод. Баъди пайдо шудани ҳаёту сарсабзиву об дар он мавзеъ гурӯҳе аз қабилаи Ҷурҳами араб бо касби иҷозат аз Ҳоҷар дар он ҷой сукунат намуданду Исмоил аз онҳо арабӣ омӯхта, дертар аз онҳо зан гирифт. Дар наздикии Хонаи Каъба Исмоил ба камол расида буд, ки падараш Иброҳим омаду хоби дидааш оид ба забҳи писарашро ба ӯ нақл намуд. Исмоил бе даранг розӣ шуд ва вақте ҳазрати Иброҳим тасмими иҷрои амри илоҳиро гирифт Худованд гӯсфандеро аз биҳишт фиристоду ҳамчун фидяи Исмоил он гӯсфандро забҳ намуданд.

Бунёди Каъба

Иброҳим ва Исмоил аз ҷониби Парвардигорашон амр гирифтанд, ки таҳкурсии хонаи Каъбаро бисозанд. Ҳамин гуна хонаи Каъба сохта шуд ва дуъои падару писарро ба даргоҳаш пазируфт ва бо амри Худованд Ҳазрати Иброҳим эъломи Ҳаҷ намуд ва мардум барои Ҳаҷ ба хонаи Каъба рафтанро шурӯъ намуданд.

Дар тамоми ин достон чанд нуктаи муҳимро ҳамчун хулоса метавон мулоҳиза намуд:

1.Ин, ки ҳаёти модари яке аз пайғамбарони илоҳӣ Ҳазрати Исмоил чӣ қадар ҳаёти пур печу тобе будаасту чӣ душвориҳоеро дар худ доштааст, вале Ҳазрати Ҳоҷар бо сабру шикебоӣ ва бо бовару имону ихлос ба Худо ҳамаро сарбаландона пушти сар карду ба рӯзҳои шоду шодоби ҳаёт расид. Имрӯз ҳам модароне, ки бо фарзандони худ танҳо мондаанд дар ҷомеъаи мо хеле зиёданд ва дилҳои решу пур аз аламе доранд ва бо сахтиҳои ҳаёт панҷа нарм мекунанд.

2.Намегӯям агар рашки Сораву ҳиҷрати Ҳоҷар намебуд хонаи Каъба сохта намешуд, вале ба ҳар наҳве ин ду модари ду Пайғамбар Сора- модари Ҳазрати Исҳоқ ва Ҳоҷар- модари Ҳазрати Исмоил сабаби ба амри илоҳӣ бунёд шудани Хонаи Каъба дар Арабистони Саъудӣ гардиданд.

3.Аз рӯйи таълимоти дини муқаддаси Ислом ҳар мусулмоне, ки ба Ҳаҷ меравад, бояд ҳатман байни ду кӯҳ; Сафо ва Марва 7 бор саъй ва ё рафту омад намояд. Ин корро ҳар ҳоҷӣ анҷом медиҳад, пайи қадами модаре, ки тақрибан беш аз 3000 сол пеш бо дилу ҷигари бирён дар ҷустуҷӯи об барои фарзанди ташналабаш 7 бор байни ин ду кӯҳ рафтуо намуда буд.

4.Ба назари ман мо бо ҳеч ваҷҳ наметавонем достони сохта шудани Каъба-муқаддастарин мавзеъ барои мусулмонҳоро ва инчунин сохта шудани Каъбаро бидуни ҳаёту ҳиҷрати модаре бо номи Ҳоҷар бидонем. Оре, чунин аст ҳикмати илоҳӣ. Модарон ҳамеша мисли коргардонҳои паси парда мемонанд, ки бузуртарин саҳнаҳоро дар ҳаёт меофаринанд, вале бо нақшҳои ғайри мустақим.

5.Дар Қуръони карим дар бораи сохтмони таҳкурсии Каъба тавассути Ҳазрати Иброҳим ва Исмоил ояте дорем, ки чунин аст: "Ва чун Иброҳим ва Исмоил пояҳои хонаро боло бурданд, гуфтанд: "Эй Парвардигори мо, аз мо бипазир, ки ту шунаво ва доно ҳастӣ. Парвардигори мо, моро фармонбардори хеш гардон ва маносикамонро ба мо биёмӯз ва тавбаи мо бипазир, ки ту тавбапазиранда ва меҳрубон ҳастӣ!". Хулоса, ин ҷо мебинем, ки Қуръони карим аз кори падару писар ба мо қисса мекунад ва ба назари ман ин маъноро зимнан метавон бардошт кард, ки вақте падару писар кор мекарданд, Каъбаро месохтанд Ҳоҷар, зани хона барои онҳо обу нон мекарду саҳме ғайри мустақим дар ободии Каъба мегузошт.

Саъдии ЮСУФӢ

Худованд як мавчуди к,авиро халк карду номашро мард гузошт . Аз у пурсид : - Оё рози хасти ?  Чавоб дод : - Харгиз ! Пурсид : Чи мехохи ? Гуфт : - Оинае мехохам , ки дар он бузургии худро бинам : . - Сандук,чае мехохам , ки чавохири худро дар он чой дих,ам . - Болиште мехохам , ки ба он такя кунам : - Ник,обе мехохам , ки дар пушти он панах гардам. - Бозичае мехохам , ки бо он шод бошам : - Мучассамае мехохам , ки зебоияш чашмро навозиш дихад . - Андешае мехофам , ки дар он гутавар гардам : - Машъале мехохам , ки рахнамоиям кунад :  Пас Худованд занро офарид

17:59

.... Вакте Худои таъоло Одам алайхисалому МОМО ХАВВОРО офарид , ба хазрати Одам (а) кувваи кудрат , ухдабарои , тадбиркори ва шафкат ато намуд . Ба МОМО ХАВВО калиди сехрноке  дод , ки номи он назокат ва шарму хаёст. У чунин калидест , ки к,улфи дилхоро мекушояд . Занон мардонро ба хамин калиди сехрнок мафтун месозанд . Ин калидро ба дасти занон додаанд , то ки онро махкам нигох доранд. Зане , ки онро хуб нигахдори менамоянд , хонадонашон пурфайзу пурбаракат  мешавад 
.

Зан ба ман маълум шуд , ки офтоби будааст .
 Кори у хам дилбари , хам дилхароби будааст.
 Пас хама гуянд , ки : бигзор зан бошад мудом
. Зиндаги бо зан хуш асту умр бо зан бардавом


Чехра бикшояд агар зан шаб чарогон мешавад. 
Аз нигохаш зиндагони файзборон мешавад. 
Хар кучо пои муборак у гузорад бо мурод.
 Чули беоб аз кудуми зан гулистон мешавад.


Занро аз руйи Шарафу мартаба хамин кадар бас аст,ки шарафи модарии тамоми паёмбарони илохиро сохиб гаштааст ва модари МУХАММАД(с) низ зан буд...

Қуръони карим сар то сар панди Худост. Тамоми масъалаҳои ҳаёт дар он дарҷ ёфтааст. Акнун ки он бо забони тоҷикӣ ва ҳарфи кирилӣ гардонида шудааст, барои ҳар фарди мусалмон имконият даст медиҳад, ки онро мутолиа кунад. Агар хонему амал накунем чунон аст, ки мо аз фармудаи Худо(ҷ) рӯй гардонида бошад. Яке аз мавзӯъҳое, ки Худои мутаол дар китоби худ ба бандагонаш пешниҳод кардааст, мавқеи забон дар ҳаёт, аҳамияти забон ва тарзи истифода бурдани ӯ дар зиндагӣ мебошад. 

Худо(ҷ) мефармояд, ки бандаи ман ҳамоне аст, ки агар мардуми ҷоҳилу нодон ба онҳо бо суханони қабеҳ муроҷиат кунанд ҳам, бандаи ман бо сабр ва нармиву мулоиматӣ ба ӯ бояд ҷавоб гардонад. Дар ояти 64 сураи «Фурқон» омадааст: «ва бандагони Худои раҳмон ононе ҳастанд, ки ба рӯи замин роҳ бо тавозӯъ ва фурӯтанӣ раванд ва ҳар гоҳ мардуми ҷоҳил ба онҳо хитоб кунанд, бо забони хуш ҷавоб диҳанд». 

Дар ҳақиқат ҷавонмардӣ , одамгарӣ аз он беҳтар намешавад, ки дар муқобили одами ба сари ту хашм карда бо забони нарм посух гӯи. Кас бо ин амали худ ба деги ғазаби ба ҷӯш омадаи рақибаш оби сард мерезад. Афсӯс, ки на ҳама ин корро карда метавонанд. 

Дар ояти 17 сураи «Рум» низ ҳамин фикр тақвият ёфтааст: «он бандагоне, ки чун сухан бишнаванд, некӯтар амал кунанд, онон ҳастанд, ки Худо онҳоро ба лутфи хоси худ ҳидоят фармуда ва ҳам онон ҳақиқат хирадмандони оламанд». 

Дар оят таъкид шудааст, ки ҳар бандае сухан мешунавад, яъне касе ӯро сарзаниш мекунад ё танқид менамояд ва ӯ дар ҷавоб амали хубтар мекунад, онҳо ҳамон одамоне ҳастанд, ки Худо бо лутфи махсусаш онҳоро ҳидоят кардааст ва онҳо хирадмандтарин одамони олам мебошанд. 

Дар сураи Муҳаммад(саллаллоху алайхи вассалам) ояти 21 гуфта шудааст: «Роҳи саодат тоати Худо ва гуфтори неку аст». Яъне инсонро аввал тоату ибодаташ ба саодату комёбӣ мерасонад. Мардуми ширинсухан ва хушгуфторро ҳамеша дӯст медоранд. Дар бораи ингуна одамон мегӯянд, ки фалони чунон ширинсухан аст, ки мехоҳи ду гӯши дигар пайдо кунию ӯро бишнави. 

Дар ҳақиқат як сухани ноҷо метавонад маҷлис ё ҷамъомадро сард кунад. Беҳуда Абдулқодири Бедил нагуфтааст: 


Бетамизиҳои мардум аз сухан пайдо шавад, 

Пистаи бемағз гар лаб во кунад, расво шавад. 

Дар ояти 53 сураи Муҳаммад(саллаллоху алайхи вассалам), Худо ба пайғомбари худ мефармояд: «Ва эй Муҳаммад бандагонро бигӯ, ки ҳамеша ҳангоми такаллум сухани беҳтарро бар забон оред ва ҳаргиз ҳарфи зишт магӯед, ки шайтон бисёр шавад ба як калимаи зишт миёни шумо душманӣ ва фасод бармеангезад, зеро душмани ӯ ба одамиён возе? ва ошкор аст». 

Магар барои мо аз ин беҳтар ва фоидаовартар панде ҳаст? Ба мо лозим аст, ки бо ин панди Худо(ҷ) ҳамеша амал кунем. 

Шахсоне, ки дар маъракаҳо суханони ношоиста, дағал ва ногувор мегӯянд, ин гуна одамонро «хунукгап», «бӯйинсухан», «плефтагӯй» мегӯянд ва мардум онҳоро онқадар эҳтиром намекунанд. 

Дараҷаи сухан ва қадри он назди Худои карим хеле бузург ва арзишманд аст. Худо ба пайғомбари худ мегӯяд: «Эй Расул, надиди, ки чи гуна Худо калимаи покизаро ба дарахти зебое масалкарда, ки асли соқаи он барқарор бошад ва шохаҳои он ба осмон рафъат ва саодат баршавад» (сураи Иброҳим ояти 24). 

Ҳама Сухан хуб аст, аммо мо он суханонро ҳангоми гуфтугӯ дағалу дурушту беарзиш мекунем. Гоҳо як ҳамсӯҳбати дағалгуфтор ҷамъомади гармро сард ва ҳама аҳли маҷлисро нороҳат мекунад. Ба қавли шайх Саъдӣ: 


Ба як нотарошида дар маҷлисе, 

Биранҷад дили хушмандон басе. 

Агар буркае пур кунад аз гулоб, 

Саге дар вай афтад, кунад манҷалоб. 

Баъзан ҳолатҳое мешавад, ки баъзе шахсон махсусан роҳбарон дар ҷамъомаде ба сари мардум садо баланд карда ҳамаи аҳли ҷамъиятро гунаҳкор медонанд. Ба сари ҳамаи халқ дод мезананд. Ин гуна ҳолатҳо дар шаҳр дар маҷлисҳо бисёр ба мушоҳида мерасад. Дар деҳот бештар сардорони маҳал, раисони хоҷагиҳо, раисони ҳукуматҳои маҳалӣ қаҳру ғазаби худро ба воситаи ба сари мардум дод задан паст кардани мешаванд. Худои меҳрубон ҳамин амали ношоистаи чунин саркашонро маҳкум намуда дар ояти 148 сураи «Нисо» чунин гуфтааст: «Худо дуст намедорад, ки касе бо гуфтори зишт ба айби халқ садо баланд кунад». Дар давоми ҳамин оят Худо(ҷ) миёни халқ баланд кардани овозро ба ҳамон касоне рухсат медиҳад, ки онҳо аз дасти кассе ҷабру зулм дида бошанд. 

Бубинед, ки Худо(ҷ) сухани баланд, доду фиғонро дар миёни мардум маҳкум карда онҳоро ба нармгуфторӣ даъват кардааст. 

Дар бисёр оятҳои китоби Худо(ҷ) дар бораи таъсирнокӣ, рӯшанбаёнӣ, фасеҳии забони Қуръон ишора шудааст. Азбаски ин китоб гуфтаи Худо(ҷ) аст, бояд ҳамин тавр ҳам бошад. Масалан дар ояти сеюми сураи «Зухруф»омадааст: «Мо Қуръонро бо забони фасеҳи арабӣ муқарар доштем, то шумо дар фаҳми он ақл ва фикр ба кор баред». 

Аз ин фармудаҳои Худо(ҷ) шоирон илҳом гирифта дар бораи сухану сухангӯӣ, қадри калом шеър ҳам зиёд эҷод кардаанд, агар онҳоро ҷамъ кунем як китоби бузург мешавад. 

Аз ҳамаи ин гуфтаҳо мо бояд ба натиҷае оем, ки ба ширинзабонӣ, хушзабонӣ ва наранҷондани хотири якдигар одат кунем ва сухан гӯем.

Хазрати Мухаммад (с)фармуданд: «Хар касе аз уммати ман се духтар ё се хохарро дар тарбияи худ гирифта, ба онхо неки бикунад, онхо барои у аз оташи дузах пардае мешаванд». Яъне, тарбияи неки духтарон сабаб мешавад, то ин шахс аз оташи дузах наҷот ёбад. Хар чизе, ки нозук аст, тарбияаш низ нозуку душвор аст. Тарбиятгарони ботарбия лозиманд, то аз ухдаи ин кори душвор бароянд. Барои тарбиятгар сарчашмае лозим аст, то хамчун кутбнамо аз он истифода намояд. Сарчашмаи бехтарин Куръон аст, сипас хадисхои Расули Худо (с) ва ёрони у, сипас фармудахои хакимон, сипас таҷрибаи рузгордидагон. Сифатхое, ки духтар бояд дошта бошад, инхоянд: «Муъмину мусулмон, ростгуй, босабр, худотарс, садакадиханда, рузагиранда, шармгохи худро аз зино хифзкунандаву нигохдоранда бисёр ёдкунандаи Худо, тавбакунанда, Худоро ибодаткунанда, Хеҷ касро бо Худо шарик насозанд, дузди накунанд, зино накунанд, фарзандони худро накушанд, фарзандеро, ки аз шавхараш нест, ба дуруг ба у нисбат надиханд, дар корхои нек нофармонии Пайгамбар (с) накунанд». Куръон аз аввал то ба охир моломол аз авсофу ахлокест, ки бояд хар як духтари мусулмон онхоро дошта бошад. Хамаи он авсофу ахлокро наметавон дар як вараку ду варак баён намуд. Дар хадис омадааст, ки Расули Худо (с) ба Оиша (р) фармуданд: «Кореро, ки сабаби узровари шавад, тарк намо!» Ин ривояти Дайламист. Хаким Тирмизи накл мекунад, ки Расули Худо(с) фармудаанд: «Шарму хаё зебогист. Тарси Худо олихимматист. Бехтарин чизе, ки инсон савори он мешавад, сабр аст. Аз Худо умеди кушоиш доштан ибодат аст». Мутаассифона, имруз бархе аз падарон насихат ба духтарони худро фаромуш кардаанд. Талаботи моддии онхоро аз дандони тилло сар карда, то колину мебел бароварда месозанд, аммо ба маънавиёт ахамият намедиханд. Хамин аст, ки дере нагузашта духтари бетарбия коре мекунад, ки оилаашро вайрон месозад ва бори сари падару модар мешавад. Мухаммад Икболи Лохури ба духтарони мусулмон хитоб карда мегуяд: Фитрати ту ҷазбае дорад баланд, Чашму хуш аз усваи Захро мабанд. То Хусайне шохи ту бор оварад, Мавсими пешин ба гулзор оварад. Хамчун бародар, барои хама падару модаррон дар тарбияи неки духтарон муваффакиятро хохонем.

Айёми ҷанги Сиффин марде ба назди Муовия (р) омад ва гуфт:

- Маро дастур бидеҳ, ҳоло ман аз назди марде,ки тарсу асту бахил ва дар сухан душворӣ мекашаду оҷиз монда, ба назди ту омадам.

- Муовия гуфт:

- Манзури ту кист?

- Гуфт: Алӣ,писари Абутолибро дар назар дорам. Муовия гуфт: Эй гунаҳкор, дурӯғи маҳз чаро мегӯӣ? Оё намедонӣ,ки Алӣ (к) ҳаргиз тарсу набуда ва дар дили ӯ тарс роҳ намеёбад.

Аз бухли ӯ ҳаргиз ҳарфе ба забон маёр. Касам ба Худо агар ӯро хонае пур аз симу зар бошад ва хонае пур аз коҳ, албатта симу зарро кабл аз коҳ садака мекунад. Дар хусуси оҷизии ӯ дар калом ман баъди Паёмбар Муҳаммад сухангӯе бофасоҳат ва беҳтар аз Алӣ (к) надидаам. Аз наздам гум шав, бадгӯи зиштрӯ! Ва амр кард, то номи ӯ аз девон бардоштанд.



Бӯи орзу

Рӯзе зарифе,ки зиндагии факиронавв кашшокона ба сар мебурд, орзӯ кард,ки кош гӯсфанде кушта ва пӯсткандаро ба ӯ ҳадя кунанд ва аз он таъоми болаззат омода созад. Чун ӯ бо садои баланд таманно мекард, ҳамсояаш шунид ва гумон кард,ки марди зариф - ҳамсояаш фармон дод, то чунин гӯсфанд барои ӯ бихаранд. То вакти таомхӯрӣ интизор монд, сипас касди вуруд ба хонаи ҳамсоя намуда, дари ӯро зад. Марди зариф пурсид:

- Кист?

-Ин манам,ҳамсояат, бӯи таом ба димоғам зад, омадам то бо ҳам бихӯрем.

Ҳамсояҳои ман бӯи орзӯро эҳсос мекунанд – посух дод марди зариф.

Саҳлангорӣ
Марде аз ҳалвофурӯш хоҳиш намуд,то як кило ҳалво ба нася бифурӯшад. Ҳалвофурӯш гуфт:

- Аввал онро чашида бин, ин ҳалвои навъи олист!

Харидор гуфт:

- Ман рӯзадорам, соли гузашта рӯзаи моҳи Шарифи Рамазонро хӯрда будам, ҳоло казояшро медорам. Худо нигоҳ дорад, бо тааҷҷуб гуфт ҳалфофурӯш.

- Ту ба амри Парвардигор расо як сол саҳлангорӣ карда бошӣ, кӣ медонад,ки бо ман чӣ гуна муомила хоҳӣ кард?

Панди кӯдак ба шайх
Шайхе аз роҳ мегузашт ва дид,ки кӯдаке дар гил монда. Гуфт: Эй писар, гӯш дор, то наяфтӣ! Кӯдак гуфт: Афтодани ман саҳл аст, агар бияфтам танҳо бошам. Аммо ту гӯш дор,ки агар пойи ту билағжад, ҳамаи мусалмонон,ки аз пайи ту оянд, билағжанд!

Ҳакиме бо яке нишаста буд. Ва ҳарду зор мегиристанд. Чун он кас бирафт, ҳаким рӯ ба ёрон карду гуфт: Донистед,ки ин шахс кӣ буд? Гуфтанд, на. Гуфт, Иблис буд ва ҳикояти хидматҳои худ мекард ва афсонаи рӯзгори худ мегуфт. Ва аз дарди фирок менолид.

Ду бародар

Ду бародар буданд ва модаре. Ҳар шаб яке аз бародар ба хидмати модар машғул шудӣ ва бародари дигар ба хидмати Худованд. Он кӣ дар хидмати Худованд будӣ дар хоб дид овозе баромад,ки бародари туро биёмурзидем.Ва туро ба ӯ бахшидем. Гуфт:

-Охир ман ба хидмати Худой машғул будам ва ӯ ба хидмати модар. Маро дар ихтиёри бародар мегузоред? Гуфтанд: - Зеро он чӣ ту мекунӣ, мо аз он бениёзем, лекин модарат аз он хидмат бениёз нест.

Посухи имом Шофеъӣ

Боре фарде,ки танҳо ва танҳо ба хотири баҳс вориди баҳс мешуд, хидмати имом Шофеъӣ расид ва гуфт: Эй имом чӣ гуна шайтонро Худованд бо азоби оташ гирифтор месозад дар сурате,ки шайтон аз оташ офарида шудааст? Имом Шофеъӣ бо шунидани пурсиш табассуме намуд ва баъд бо дасташ кулухеро гирифту онро ба сурати ин мард зад. Дар чеҳраи марди пурсанда аз ғояти зарба осори хашму дард намоён шуд. Имом Шофеъӣ муҳтарамона пурсид: Аз ба чеҳрааат хӯрдани ин китъаи кӯчаки кулух эҳсоси дард намудӣ? Гуфт, бале эҳсоси дард намудам. Он ҳазрат гуфт: Чӣ тавр шуд,ки туи бандаи хокӣ аз расидани як мушт хок ба суратат эҳсоси дард намудӣ? Марди дӯстдори баҳси бемаънӣ сокит монд ва дарк намуд,ки шайтон вокеан тавассути оташи Худованд муҷозот мешавад.
Холиқи Сангин
Cомонаи Васатият.







_________________

Албата инҷо имом, имоми Аъзам Абуҳанифа ва фарзандаш Ҳамод ибни Абуҳанифа аст, ки ба ў мегуяд:
 Фарзандам!
Худованд туро ба роҳи рост ҳидоят ва таъйид кунад, мехостам туро бо чанд васияте огоҳ кунам, ки агар онҳоро ба ёд дошта боши ва дар амал пиёда сози умедворам, ки иншоаллоҳ хушбахтии дунё ва охиратро ҳосил хоҳи кард. 
Аввал:-- аввалини он тақвост, ки узвҳои худро ба хотири тарс аз Худо аз гуноҳон нигоҳ дори, дустур ва фармудаҳои парвардигоратро дар бандагии Ў ҳамеша ба ҷой овари.
Дуввум:-- ончиро эҳсос карди ки ба донистан ва хондани он ниёз дори бештар худро дар ҷаҳл ва нодони магзор ва ҳарчи тезтар онро биёмуз.
Сеюм:-- касеки дар умури дин ва дунё ба вай ниёз надори бо ў шиштухез накун
Чорум:-- ҳақеки дигарон бар зиммаи ту доранд мунсифона адояш кун, ва агар ту бар зиммаи дигарон ҳақе дошти ҳаргиз барои худат толиби инсоф нашав, магар инки зарурате бошад.
Панҷум:-- ҳеҷгоҳ бо мусалмон ё зиммӣ душманӣ накун.
Шашум:-- бар ончи ки Худованд аз моли дунё, мақом ва мартаба ба ту инноят карда аст қаноат кун.
Ҳафтум:-- ончи дар даст дори бо тадбир масрафаш кун, то ҳамеша аз мардум бениёз боши.
Ҳаштум:-- Худатро дар чашми дигарон беарзиш нагардон.
Нуҳум:-- Аз мудохилат дар корҳои пуч ва бе маъно худатро боз дор.
Даҳум:-- Дар вақти бархурд бо мардум дар салом додан пешдастиро ихтиёр кун. Чун сухане гуфти неку бигу, бо мардуми хуб дўстӣ ва муҳаббат пеша кун ва бо бадон мадоро дошта бош.
Ёздаҳум:-- зикри Худоро бештар кун, бар Паёмбари Худо ҳарчи метавони дуруд ва саломи бештар бифирст.
Дувоздаҳум:-- То метавони бо сайидул истиғфор машғул бош, ки иборат аст аз ин иршоди Паёмбари Худо:
«Боро илоҳо! Ту парвардигори мани, ғайр аз ту маъбуди барҳақе нест, ту маро офаридаи, ман бандаи ту ҳастам ва бар аҳдеки бо ту бастаам то битавонам пойдорам. Аз шари аъмоли бади худ ба ту паноҳ меҷуям, бар ончи бар ман бахшида ва эҳсон кардаи муътарифам ва ба гуноҳони худ эътироф дорам пас маро биёмурз, ки ғайр аз ту касе нест, ки гуноҳонро биёмурзад».
Касеки ин дуоро шаб бихонад ва дар он шаб бимирад дохили биҳишт мешавад ва касеки онро субҳ бихонад ва дар он рўз бимирад ба биҳишт медарояд.
Аз ҳазрати Абудардо (р) ривоят аст, ки вақте ба ў гуфта шуд хонаат оташ гирифт фармуд: оташ намегирад, зеро ман калимоте аз Паёмбари Худо шунидаам, ки ҳар кас онҳоро дар аввали субҳ бихонад то шаб ҳеҷ мусибате ба ў намерасад ва касеки онҳоро дар аввали шаб бихонад то субҳ ҳеҷ мусибате ба ў намерасад, ва он калимот чунин аст:
«Худоё! Ту парвардигори мани, ғайр аз ту маъбуди дигаре нест, тавакалам бар туст ва ту парвардигори арши азим ҳасти, ончи Худо бихоҳад ҳамон ҳамон хоҳад шуд, ва то Худо нахоҳад ҳеҷ коре анҷом нахоҳад гирифт, ғайр аз Худои бузург ва бартар ҳеҷ неруе нест, ки инсонро аз маъсият боз дорад ва ба некӣ водор намояд, яқин медонам, ки Худованд ба ҳама чиз тавоност ва инки илми парвардигор бар ҳама чиз муҳит аст. Худоё! Аз шари нафсам ва аз шари ҳар соҳиби шаре ва аз шари ҳар махлуқе ки ту ихтиёрашро дори ба ту паноҳ меҷуям, ба рости ки парвардигорам бар сироти мустақим аст».

Сездаҳум:-- Ҳар рўз бар қироат кардани қуръон мувозибат намои ва савоби онро ба Паёмбари Худо, падар ва модар ва устодонат ва ҳамаи мусалмонон ҳадя куни.
Чордаҳум:-- Аз дўстонат бештар аз душманонат дар ҳазар бош, чунки фасод дар миёни мардум густариш ёфтааст чи басо мумкин аст дўстат ба душман мубадал гардад.
Понздаҳум:-- Розҳои худро пинҳон бидор, касеро бар пул, ва барномаи корӣ ва ҷоеки қасди рафтан ба онҷо дори огаҳ насоз.
Шонздаҳум:-- Бо ҳамсояҳо хушрафторӣ ва бар озор ва азияти онон сабр кун.
Ҳабдаҳум:-- Мазҳаби аҳли суннат ва ҷамоатро ҳамвора ба худ лозим дор ва аз ҷоҳилон ва гумроҳон бипарҳез.
Ҳаждаҳум:-- Дар ҳама корҳоят нияти худро холис гардон ва дар ҳар сурат кушиш кун, ки ҳалол бихури.
Нуздаҳум:-- Ба панҷ ҳадисе ки аз миёни панҷсад ҳазор ҳадис интихоб кардаам амал кун:
1- «Ҳар коре вобаста ба ният аст, ва подоши ҳар шахсе мутобиқи нияти он хоҳад буд....»
2- «Аз нишонаҳои диндории як марди мусалмон ин аст, ки корҳои ло яънӣ ва бефоидаро тарк кунад».
3- «Ҳеҷ яке аз шумо мусалмони комил намешавад то инки ончиро барои худаш дўст медорад барои бародараш дўст дошта бошад»
4- «Ҳалол ва ҳаром ошкор аст ва дар миёни он ду чизҳои зиёде муштабиҳ аст, ки бисёре аз мардум онро намедонанд, пас касеки аз шубуҳот парҳез кунад дин ва обурўяшро нигоҳ дошта аст ва касеки дар шубуҳот бияфтад дар ҳаром афтода аст, монанди чупонеки рамаашро дар атрофи киштзор мечаронад ва наздик аст, ки ба киштзор дохил хоҳад шуд. Сипас фармуданд: огоҳ бошед! Ҳар подшоҳ ҳудуде дорад, огоҳ бошед, ки ҳудуди Худованд ҳамон чизҳое аст, ки иртикоби онҳоро бар бандагонаш ҳаром карда аст. Огоҳ бошед! Дар тани одам тикае аз гўште аст, ки агар ислоҳ шавад тамоми ҷасад ислоҳ мешавад ва агар он фосид гардад тамоми ҷисм фосид мегардад, огоҳ бошед, ки он қалб аст».
5- «Мусалмони комил касе аст, ки мусалмонони дигар аз дасти ва забонаш солим бимонанд».
Бистум:-- То дамеки солим ҳасти дар миёни тарс ва умед қарор дошта бош, ва бо умеди нек ба Худо, ва ғалабаи умед ва бо қалби солим бимир, ки Худованд бахшанда ва меҳрубон аст.

Модар!!! ТУ он чашмаи чўшони ҳаёти, ки ҳастии моро аз файзи худ шодоб мегардони. ТУ он моҳи дурахшони, ки бо нури меҳрборат шабҳои тираи моро равшан месози… Офтоб аз лабханди ТУ тулўъ мекунад ва баҳор бо гулҳои рангинаш дар домони поки ТУ мешукўфад…
 Абр аз шавrи ТУ меборад ва дарё бо ишқи ТУ мавч мезанад..
. Зиндаги аз ТУ оғоз мешавад, яъне сароғози «будан» ин садои гарму гиромии ТУст
 Дунё аз бўи муқаддаси ТУ атрогин аст...
 Хок бар хеш меболад, ки сар ба қудуми ТУ ниҳода ва бод аз он менозад, ки паёми муҳаббати ТУро ба дуриҳои дур бурда... Модар!!!
 Худованд ба ТУ отифае каромат карда, ки бо ҳеч қиммате наметавон онро санчид.
 Агар ман борҳо зинда шавам ва умрҳо хокрўби остони ТУ бошам, боз ҳам наметавонам, ҳатто ранчи якшабаи ТУро чуброн кунам...
 ТУ он мавчуди шарифи, ки расидан ба охирин марҳилаи камол танҳо бо ризои ТУ муяссар аст… ҳақиқати зиндагии ТУ ишқ варзидан, дўст доштан ва фидокори намудан аст...
 Бузургии ТУ ба ҳаддест, ки ба хотири давом ёфтани хушбахти дар xаҳон, дафтари орзўҳои худро ниматамом мегузори ва дафтари дигаре ба номи фарзандат боз намуда аз нав дар он тухми ишқу умед мекори ва бо обёрии он аз чашмаи исору муҳаббат, умре дар интизори шукуфтани гулҳояш ба сар мебари..
. Домони ТУ чи Паямбарон ва нобиғаҳое ба чаҳон тақдим намуд ва он Ягонаи торих ва беҳтарини башар аз ин домони пок ба меъроч расид... МОДАР!!! 
Нафаси ТУ насимест, ки оромишро дар чони замин чори мекунад ва чеҳраи нуронии ТУ оинаи тамомнамоест аз буду набуди мо.
 Дасти навозишгари ТУ таскинбахши мо дар лаҳзаҳои душвори зиндагист ва вучуди мубораки ТУ сарчашмаи комёбиҳои мост дар набарди рўзгор.
 МОДАР!!! ТУ ҳама чизу ҳама каси. Ишқ бо ТУ ба камол расид ва меҳрубони дар ТУ хотима ёфт. ТУ мазҳари зебоию садоқати ва тамоми хубиҳоро метавон дар номи покат хулоса кард,---МОДАР

1-Худованди якторо онгунае, ки дар китоби гаронбаҳояш Қуръон ба воситаи Паёмбар  туро амр намудааст пайравӣ ва ибодат кун.


2- Аз ширк овардан дар ақида ва ибодати хеш парҳез ва дурӣ кун, чун, ки ширк ҳамаи амалҳои некатро нобуд месозад. 




3- Аз чизҳои навоварӣ (бидъат) дар ақида ва дар ибодати худ парҳез кун, чунки навоварӣ (бидъат) дар ақида ва ибодат ба гумроҳӣ мебарад ва соҳибаш дар оташи дузах хоҳад сухт.


4- Аз намозҳои худ ба зебоӣ ва пурагӣ муҳофизат кун, чун ҳар онки ба намозҳои хеш муҳофизат кунад ва бардавом анҷом диҳад, дигар масоилро низ муҳофизат хоҳад кард ва ҳар касе, ки онра зоиъ намуда ва дар анҷоми он сустӣ кунад дар ҳифзи дигар масоил низ сустӣ ва саҳлангорӣ хоҳад кард.


5- Агар хонадор боши ҳамроҳи ҳамсарат хостаатонро иҷро намоед ва дар муқобили амру наҳӣ ӯ саркашӣ макун то ҷое, ки туро ба маъсияти Худованд (ҷ) ва расулаш (с) дастур надода бошад.


6- Ҳамсари хешро дар ғоиб ва ҳузураш дар нафси худат ва моли ӯ ҳофиз бош. 


7- Ба ҳамсояат бо сухани нек ва кирдор писандида эҳсон кун.


8- Мулозими хонаи худ буда ва ҷуз ҳангоми зарурат хориҷ нашав, ва дар сурати хориҷ шудан аз хонаат сатр ва ҳиҷоби комили худро риъоят намуда ва ҷеҳра ва дастҳои худро бипушон.


9- Ба падару модари худ некӣ кун ва ононро бо сухан ва феъли худ озор мадеҳ, то замоне, ки туро ба маъруф амр медиҳанд аз онон итоъат кун ва агар туро ба ғайри маъруф амр диҳанд итоъат аз онон воҷиб нест.


10- Агар дорои фарзанд ҳасти дар тарбияти фарзандони худ кушиш кун ва ононро ба ростӣ, назофат, гуфтори нек ва кирдори писандида одат бидеҳ, ононро адаб ва ахлоқи некуӣ биёмуз. Фарзандони худро дар ҳафт солагӣ ба адои намоз амр кун ва дар синни даҳсолагӣ агар дар адои намоз сусти намуданд онҳоро танбеҳ кун ва бистари хоби ононро аз якдигар ҷудо кун.


11- Дар зикр ва садақа дилкушод бош. 


Таҳияи

Абдулқодири Зайдуллоҳ

Сомонаи Васатият