Ерли-зайыптылардын тату-татти омир кешип,отбасы бакытка боленуи ушин,екеуинин бирдей дарежедеги отбасында тарбие алулары манызды роль аткарады.Аллахтын елшиси(с.а.с)жар тандау тургысында былай деген:"Айел затына уйлену 4 нарсеге негизделеди:байлыгы ушин,атагы(теги)ушин,сулулыгы ушин жане дини ушин.Сен дини барын танда,айтпесе коп жаксылыктан кур каласын!".
Диндар дегенимизде жигиттин де,кыздын да бойында тарбиенин негизинде гана калыптасатын адамгершилик пен инабаттылык сипаттарды айтамыз.Олардын ен негизгилерине шыншылдык пен акпейілділік,опалык пен такуалык,сыпайылык пен жомарттык,сабырлык пен шукирлик,сауаттылык пен адептилик сиякты минез-кулыктар жатады.
айша анамыздан,аллах тагала оган разы болсын,пайгамбарымыздын(с.а.с)былай дегени айтылады:"Урпактарынын жан тарбиеси ушин жаксы ана курсагын тандандар,сондай-ак оздерине сай айелдерге уйлениндер!".
"Оздерине сай"дегенимиз-ерли-зайыптылардын ой-санасы мен билимдилик дарежелеринин,алеуметтик жане каржы жагдайларынын сай болуы,сондай-ак табигаттары мен гумырларынын уйлесуи.
Жигит пен кыздын аркайсысы болашак жарынын табигаты мен сипаттарына егжейтегжейлі танысуы таныстары аркылы иске асады.Аллахтын елшиси(с.а.с) Умма Сулайымды бир айелге куда тусуге жиберген кезде былай дейди:"ТАБАНДАРЫНА НАЗАР АУДАР,МОЙНЫ МЕН ИЫКТАРЫНАН ЖАГЫМСЫЗ ИІС ШЫКПАЙМА ЕКЕН,СОНЫ БИЛ",тагы бир созинде"...ТИСТЕРИНЕН ЖАМАН ИІС ШЫКПАЙ МА ЕКЕН,соны бил"-дейди.бул хадисте айел затынын озин таза устауы козделеди.Тані мен киіміне кир жукпайтын,асына кылшык турмайтын жинакы да таза айел куйеуине суйкимди болады,осыган катысты озин таза устаган айел заты уйіне де,балаларына да укыпты болады.сол себептен исламнын санасында тазалык иманнын жартысы болып саналады. "ТБАСЫ БАКЫТЫНА АПАРАТЫН ЖОЛ"китабынан

Сiздердiн арбiрiнiз бакытты емессiздер ме? Kуйеулерiнiзден курсак котерсенiздер,ал куйеуi оган разы болса. Егер осылай етсенiздер, ол айелдiн аягы ауыр болган арбiр кунiне кунi бойы ораза устап, тунiмен намаз окып шыгушынын сауабындай сауап жазылады. Босанар уакыты жакындап киналган уакытта аспандагы перiштелердiн озi де Аллахтын ол айел ушiн кандай сый-сияпат азiрлегенiнен бейхабар болады. Дуниеге наресте акелiп, кокiрегiндегi сутiмен баласын емiзген арбiр сатi ушiн де Aллахтын сол айел ушiн дайындалган сыйлыгын алады. Наресте тунiмен жылап, анасына уйкы бермей, ал анасы тунi бойы баланы жубатып емiзiп шыккандыгы ушiн Аллах жолында жетпiс кулды азат еткендей сауапка ие болады. Сiздер менiн кандай айел жонiнде соз жургiзгенiмдi бiлесiздер ме? Oлар Аллахка мойынсунушы, куйеулерiне багынып, айтканынан шыкпаушы, арi iстеген жаксылыктарын тез арада умытушы айелдер. (хадис)

Әйел деген анаң ғой әлпештеген,
Ақ сүтімен нәр беріп мәпелеген.
Түн ұйқысын төрт бөліп, жан балам деп,
Тәрбие беріп, жақсылыққа жетелеген.
 
Әйел деген - сүйген жарың өмірдегі,
Қуаныш бұл, бақыт қой көңілдегі!
Әйел сенің "аға" деген қарындасың,
Пана болар міндетті жөнің еді.
 
Әйел сенің әпкең ғой інім деген,
Ауырса да қабақ шытпай күлімдеген,
Әйел сенің әжең ғой жарығым деп,
Еркелетіп тек өзіңді күнім деген.
 
Әйелге тең келмейді алтын - күміс,
Ол түгіл тең келмейді жарық жұлдыз.
Күніңіз ғой әйел деген көгіңдегі,
Сый көрсетуге ең басты лайықтыңыз!
 
автор: Думан Киреев

Жастык-ушып кететин кус секилди,козди ашып-жумганша жас даурен омирин отип,отызга келгенинди билмей каласын."Отызда орда бузар"деп жатады казак,демек отыз жас акыл токтататын шак.Жас омиринин кадирин билген,ата-анасынын барында бойын,ойын тузеп,кишигирим мемлекетинин ирге тасын калаган-бул да бир улкен жетистик."Жас кезинде ойна да кул",-деп жаздай сайрандаган шегирткенин кебин киип,алтын уакытынды зая кетирип алма.
Ислам гуламаларынын бири:"Уакыт кылыш тариздес,сен оны кеспесен ол сени кеседи",-деген.Жаркын болашагын,бакытты отбасын ушин кажетти керек-жарагынды камдап алуды казирден баста."Онегели келин,акылды да суйикти жар"атану ушин арбир насихатты жадында тут."Анасын корип кызын ал"деп бекер айтпаса керек,ата-анана соз келтирме,колда бар алтыннын кадири жок.Кози барда ата-ананды алаканыны сал,ата-анан -бага жетпес казынан.Аллаһ Тагала Куранда ата-ана хакында коптеген аяттар келтирген:"Раббың өзине гана ғибадат етулериңди,аке-шешегежаксылык кылуларынды әмір етті.Олардың бірі немесе екеуі колдарыңда болса оларға:"Туһ"деме,оларга урыспа,екеуинеде жылы сөйле.оларды есіркеп,мархамет кушағын жайда:!Раббым,екеуі мені кішкентайымда тәрбиелегендей,сен де оларды суйіспеншілігіңе бөлей көр".(Исра23-24)
Жастык шагында басыны іс туссе арашалайтын,ауырыңды жеңілдетер дос таңдай біл.Араласатын ортаң улгілі,салмакты болсын.Ол болашағыңа асер етеди.Мінезіңе карап дос танда.Досыңның душпан болуынан сактан,жаксы корген жан жек коре де алатынын умытпа.Пайғамбарымыз(с.а.с),хадисинде:"Биреуди оте берилип жаксы кормендер,ертенги куни душпанын болуы мумкин,енди биреуди катты жек кормендер,ертенги куни жаксы досына айналуы ғажап емес",-деген...ЖАЛОДИНКЫЗЫ ГУЛНАР"ИМАНДЫ КЫЗ ИБАЛЫ КЕЛІН"кІтабынан
 

1. Ол ақылды
2. Ол биязы
3. Қазақ тілін жетік біледі.
4. Ол тазайын
5. Қазақ келіні сұлу да, көркем.
6. Опа - далапсыз да әдемі
7. Ешқашан ішпейді
8. Шылым шекпейді
9. Өз күйеуін беріле сүйеді
10. Өз күйеуінің сүйіктісі
11. Өмірлік ұстанымы - отбасы, бақыт пен тыныштық орнату
12. Өз балаларын жанындай жақсы көреді
13. Ол кемінде бір ұл, бір қыз табуы керек
14. Ол жарына қажымас қуат береді.
15. Өз күйеуіне сенім артады және қорған тұтады.
16. Жақсы педагог
17. Балалары "жаным, күнім, айым, ботам" т.б. сөздерді жиі естиді.
18. Өзінің жарынан бөлек өмірге көзқарасы да жоқ емес.
19. Жарына кез-келген уақытта кеңес беріп, көмекке келе алады.
20. Үй егесі күйеуі екенін жақсы түсініп, күрделі мәселелерді шешудегі атқарушы рольді соның сөзі атқаратынын біледі
21. Төсекте күйеуін 100 пайызға қанағаттандырады.
22. Ол өте ақкөңіл
23. Жарына ұнамаған істерді істемейді.
24. Жарына не ұнамасын жатқа біледі
25. Жарының жұмысына араласпайды
26. Күйеуінен ештеңе жасырмайды
27. Әсем киіне біледі
28. Ата-анасын және ата-енесін сыйлай біледі.
29. Ата-енесінің көзінше қысқа кимейді
30. Әзілі жарасқан
31. Күлкісінің сыңғыры Евросоюз нормасының шуына сәйкес келеді
32. Ешқашан былапыт сөздер қолданбайды.
33. Бірнеше шетел тілдерін біледі
34. Ерсі сөздер қолданбайды
35. Сән қумайды
36. Шашын сарыға боямайды, ақ түске бояу есіне де кіріп шықпаған
37. Бесбармақ, қуырдақ, т.б. тағамдарды жақсы дайындайды.
38. Жылқы етін куйеуін кем бағаламайды.
39. "Шай құю" өнерін жетік меңгерген
40. Әр жұмада шелпек пісіру үшін ерте оянады
41. Бауырсақты керемет пісіреді
42 Үйдің ішінде тазалықпен жайнап тұрады
43 Күйеуі ыдыс-аяқ жуып жатқанда, теледидар алдында жатпайды
44. Көлік жүргізе біледі
45. Күйеуімен "Буркино Фасо тайпасының ерекшеліктері, жергілікті тұрғындардың мәдениеті мен дәстүрлері" тақырыптарына әңгіме өрбіте біледі.
46. Осындай аруды армандаған жігіттер көптеп саналады.
47. Алайда, барлық жігіт оған тең емес
48. Оны табу өте қиын
49. Ол қызыл кітапқа енгізілген

Бұл дәріс беруші бір діни хикая. Ақылды қыздар мен келіндер үшін ғибратты бір оқиға. Оқиға бір дәулетті адамның қызы турасында. Оның әкесі тайпа бастығы. Тайпадағы барлық адамдар оның әміріне бағынады. Ол атақты, бастық адамның қызы, ал анасы болса өте ақылды, өмірді жақсы түсінген ислам анасы еді. Жалпы оларда, байлық, атақ, абырой бәрі болды.
Құрметті ана, әпке, қарындастарымыз!!
Сіз мұнда қызына анасы тарапынан берілетін он үгіттің хикаясын оқисыз. Жазу бізден, оқып ғибрат, дәріс алу сізден, халыққа әсер ету Хақтан яғни Аллаһ Тағаладан. Дегенмен сіздің әрі біздің де ниетіміз болу керек қой.
Риуаятқа қарағанда, Харистің қызы Асма келін болып күйеуінің үйіне кететін күні анасы Умама оған мынандай насихат берген:
Балапаным, сүйікті қызым, мені жақсылап тыңда. Насихат әркімге лазым, үгіт бәріне зәру. Насихат – білмегенге үйретеді, білгеннің есіне салады. Дін насихатпен аяқта тік тұрады, амалға асырылады. Насихат тыңдағандар дінді өте жақсы үйренеді. Насихат тыңдап жүргендер егер амалға асыратын болса дүниеде бақытты болады.
Сүйікті қызым! Егер бір қыз ата – анасының кембағалдығы үшін ғана күйеуге берілетін болса, онда сен ешқашан ұзатылмас, едің. Себебі әкең өте бай, атақ, абырой иесі. Сен сондай бір адамның қызысың!…
Бірақ өмір басқаша. Біздерді жаратқан Аллаһ біз үшін өмір заңдарын берген. Әрбір жастағы адам, Аллаһ Тағала берген заңның аясында өмірін өткізеді. Аллаһ Тағала берген заңға қарап, өмірге қадам қояр уақыт келгенде, әрбір қыз бір жігітке, әрбір жігіт әйел үшін жаратылғандығы белгілі болады. Және бір әйел басқа бір ер кісіге мұқтаж болады. Еркектер де әйелдермен достасып махаббат құруға өте мұқтаж. Бұл Аллаһ Тағаланың заңы. Бұл заңды ешкім бұза алмайды, бұл қиямет – қайымға дейін жалғаса береді. Сол себепті қызым, туылып өсіп, бой жеткен үйіңнен жадырап күліп, кіндік қаның тамған жерді тастап өзің білмейтін бейтаныс үйге барасың.
Ей, менің бауыр етім, сүйікті қызым, көзімнің нұры, балажаным! Саған бұларды айтамын. Сен күйеуіңе сондай қызмет қыл, ол да саған қызмет қылсын! Сен оған жер бол, ол саған аспан болсын! Сен күйеуіңе бір үй бол, ол саған тіреу болсын!.
Сүйікті қызым. Енді сен мені көңіл бөліп тыңда! Саған кейбір оқиғаларды айтып өтейін. Оларды еш жадыңнан шығарма, оларды уақыты келгенде пайдаланарсың. Бұл айтқандарыма амал қылсаң, күйеуіңмен жақсы өмір кешіресің, бақытты да көңілді тұрмыс көресің. Біздер де екі жақ жанұялары тату - тәтті өмір сүреміз. Егер бұларға амал қылмасаң, екі жақта да (яғни құда-құдағилар арасы) ауызбіршілігіміз болмайды. Сен өзіңді бір жаһаннамда жүргендей сезінесің.
Қызым! Енді саған айтатын он үгітіме құлақ сал! Бұларды әрдайым жадыңда тұт:
1. Қанағат егесі бол. Өз халіңе шүкір қыл. Күйеуің не нәрсе алып келсе де, ол жейтін немесе киетін нәрсе болсын, кішіпейілділік көрсет. Бақытты өмір кешірудің өзі, өз халіне шүкір қылумен келеді. Өз халіне шүкір етпеген, өз нәпсісін тимаған кісіде көңіл рахаты болмайды.
2. Күйеуіңе әрдайым мойынұсын. Істе деген істерін істе, істеме деген істерін істеме!! Яғни күйеуіңмен сұхбаттасқанда оның сөздерін әдеппен тыңда, сенің сөйлесіп құлақ салғаныңнан түсініп алатын болсын. Сонда ғана Аллаһ Тағала сенің бұл қылығыңа қуанады.
3. Күйеуіңнің көзі түсетін жерлерге жақсылап көңіл бөл. Және үйіңнің іші сыртын неғұрлым таза ұста. Әр дайым сондай болсын, жұбайыңның көзіне жаман, лас жер көрінбесін.
4. Үсті басыңды таза ұста. Күйеуің әр дайым әдемі иіс қана сезсін, мұрнына жаман иіс бармасын. Себебі жаман иіс сенің абыройыңды түсіреді. Сенен жиіркенуіне себеп болады. Соны жақсы біліп ал, тазалық ең жақсы нәрселерден. Күйеуіңнің сені жақсы көруіне де осылар дәнекер болады.
5. Тағамды уақытылы дайында. Яғни тамақтанатын уақытын ешқашан кешіктірме. Күйеуің келісіменен дереу дастархан жай, себебі, аш адамның ашуы тез келеді.
6. Ұйықтайтын және оянатын уақытын біліп ал! Төсегін де уақытылы дайында. Ұйқсыздық та адамның қапа болуына апарады әрі саған деген махаббаты біртіндеп сөнеді.
7. Қожайыныңның мал - дүниесі сенің мал-мүлкің оны ысырап етпей қадіріне жете біл.
8. Күйеуіңнің туған – туыстарына, жақындарына құрмет көрсет! Оларды құрметтегенің, күйеуіңді құрметтегенмен бірдей.
9. Күйеуіңнің сырын басқаларға әсіресе ата-анаңа, туыстарыңа айтпа! Себебі олар күйеуіңнің кейбір мінездерін теріс түсініп қалуы мүмкін. Ал шайтан болса осындай уақыттарды іздеп жүреді. Лажы болса сендерді ажыратуға тырысады. Ал сен болсаң оған жол берме. Сонымен бірге кейбір сырларын сезген уақытыңда да оны сақтай біл. Өзгелерге айтып жүрме. Егер айтып қойсаң, оның ашуын келтіресің және өзіңе деген сенімін жоғалтасың, бұның ақыры жаңа құрған отауыңның күйреуіне апарып соқтырады.
10. Күйеуіңнің дінге қарсы келмейтін барлық бұйрықтарын орында. Ешқашан оған мойынұсынбайтындай теріс қылық көрсетпе. Егер булай етпесең, ол саған кек сақтап, ақыры дұшпаныңа айналады. Сосын сен көп зиян шегесің, қолыңнан ешнәрсе келмейді.
Сонымен бірге, күйеуің ашуланғанда сен қуанудан, ол қуанғанда сен тұнжыраудан өте қатты сақтан. Бұл нәрселер ортаға бір кесір алып келеді. Әрі бұл нәрсе тәрбие көрмеген ақымақ адамдардың тірлігі.
Балажаным! Күйеуіңді қаншалық құрметтеп сүйсең, өзің де соншалық құрметке, махаббатқа еге боласың.
Перзентім! Осы айттылғандарды жақсы ұғып ал! Бұл үгіттерімді орын-орынымен орында. Әр қайсысын өз уақыты келгенде пайдалана біл. Сонда ғана үгіттеріме амал қылған боласың!
дайыдаған: Ұ.Алиакбарұлы Кентау қаласы, 2005 ж.

1. Ораза ұстаушы кісі мисуакты пайдалана алады. Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) бұл жөнінде: «Егер де үмметіме қиындық туғызбайтын болғанымда, оларға әрбір дәрет сайын мисуакты пайдалануды әмір етер едім»,
– деп айтқаны белгілі (Бұхари, Муслим). Яғни, бұл хадисте «ораза
тұтушы» немесе «тұтпаушы» деп бөліп тұрған жоқ. Демек, намазға дәрет
алған кез-келген кісі, мейлі оның ауызы берік, не ашық болсын – әр
дәрет алған сайын мисуакпен тісін тазалап отыруы жақсы болады.

2. Ораза ұстаушы  кісі жүніп күйінде
ояна алады. Яғни, жыныстық жақындықта болған ерлі-зайыптылар сол
күйінде таң атыруына болады. Айша анамыздан жеткен бір хабарда
Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) жұбайымен қосылып, жүніп күйінде таң
атырғаны, сонсоң ғұсыл құйынып, ораза тұтқаны туралы айтылады (Бұхари,
Муслим).

3. Ораза ұстаушы кісі ауызын шая алады
және кеңсірігіне су тарта алады. Себебі, Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) ораза
күйінде ауызын да шая беретін және кеңсірігене дейін су тарта беретін.
Алайда, бір кісіге дәрет алуды үйреткен кезінде бұл әрекетте шектен
шығуға тыйым салып: «Суды кеңсірігіңе дейін тереңдете тарт, бірақ ауызың берік кезде олай етпе!», – дейді. (Әбу Дәуд).

4. Ораза тұтушы ерлі-зайыптылар бірін-бірі құшақтап және сүйе алады. Айша анамыздан мынандай риуаят жеткен: «Аллаһтың
елшісі (с.ғ.с.) ауызы берік күйде сүйетін және ауызы берік күйде
құшақтайтын. Бірақ ол сендерге қарағанда өзіне-өзі ұстамды болатын»
(Бұхари, Муслим). Ғалымдардың пікірінше, орта жастан асқан кісілер
болмаса, жастық лебі басылмаған жігіттер ауызы берік кезде бұлай
етпегені жөн. Себебі, Ахмадтың хадистер жинағында келген риуаятта
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Расында жасы келген кісі өз нәпсісін ұстайды ғой», – деп айтқан (Ахмад).

5. Ораза тұтушы кісі қан тапсыра алады
және құрамында қоректік заты жоқ укол қабылдай алады. Себебі, қоректік
зат болып табылмайтын укол ораза тұтушының асқазанына түспейді және
оған күш-қуат бермейді.

6. Ораза тұтушы кісі тісін жұлдыра алады. Себебі ол да оразаны бұзбайды.

7. Ораза тұтушы кісі тағамның дәмін
көре алады. Бірақ ол жұтқыншақтан ары өтпеуі керек. Бұған тіс пастасын
қолдану мәселесін де жатқыза аламыз. Ибн Аббастан (р.ғ.) жеткен мына
хабар оған дәлел болады: «Ораза тұтқан кісінің уксусты не сол сияқты затты тамағына кетірмей дәмін көруінде айып жоқ» (Бұхари).

8. Көзіне сүрме (көз ұнтағын) жаға
алады және көзге тамызатын заттарды пайдалана алады. Бұл секілді
заттардың дәмі көзге сіңген соң жұтқыншақа келіп жетсе де, жетпесе де
оразаны бұзбайды. Бұхари өзінің «Сахихында»: «Әнәс, әл-Хасан және Ибраһим секілді сахабалар: «Ораза күйіндегі кісінің өз көзіне сүрме себуінде тұрған ештеме жоқ», – деген хабар жеткізген.

Дайындаған: http://iman.kerekinfo.kz

Сағыныш
Кішкентай қыз анасымен бастауыш мектепке келе жатады. Бір кезде жаңбырдан су болған көзілдірігін сүртіп қойып бір нәрсеге қарап тоқтайды. Анасы қызының назарына іліккен не екен деп қараса, әкесімен велосипедте келе жатқан басқа кішкентай қыз екенін көреді. Велосипедтің артқы орнында отырған кішкентай қыз құлап қалмау үшін әкесін жабыса-құшақтап, суықтан қызарған бетін әкесінің арқасына таяп отыр. Әкесі жиі-жиі қызы жаққа бас бұрып бір нәрселерді айтып қызды күлдіріп тұрды. Алыстаған велосипедтен көз алмай қараған қызға анасы күлімдеп:
- Үйдегілер жетіспейтіндей тағы бір велосипед алғызбақшысын ба маған? Бірақ айтқаның болсын, қатты ұнатқан болсаң - сатып алайын, дейді. Кішкентай қыз жәутеңдеп:
- Велосипедке қызықпадым. Әкесі велосипед айдап тұрса да қызымен әңгімесін үзбей отыр.
Анасы түк естімегендей... Қызының қымбат жылы шапкасын түзетіп тұрып:
- Кейбір балалар осындай суықтың өзінде жаяу жүр. Әкең болса жұмысқа асығып жатса да, сені мерседеспен қалаған жерге апарып жүреді.
Қыздың әлі де велосипедке қарап тұрғанын көріп:
- Қаласаң әкең сені жалы машинамен емес велосипедпен әкеп жүрсін, мұны осыншама қызық көрсен, дегенде; Мұң ұялаған жанары жасаурап:
- Күшті болар еді! Бәлкім сол кезде әкешімді құшақтап сағынышымды басамын…

Ерлі-зайыпты болып тату-тәтті тұрғандарына 50 жылдан асты. Осы жылдар бойы әйел әр таңғы асқа күйеуі жақсы көретін қытырлақ нан жасайды. Өзі нанның шетін жақсы көрсе де, күйеуім де соны жақсы көретін шығар деп үнемі нанның қырын әдемілеп кесіп күйеуіне ұсынады да, өзі нанның жұмсағын жейді. осы жағдай 50 жыл бойы жалғасады. Бір күні таңғы ас даярлап отырып, әйел "50 жыл бойы нанның қырын беріп жүрмін, бір рет мен жесем ештеңе етпес" деп, күйеуіне нанның жұмсағын қойып қояды. Дастарханға келген күйеуі нанды көріп әйеліне жасаған кеңшілігі үшін рахметін айтып былай дейді: "негізі нанның жұмсақ жағын ұнатамын, бірақ сен де соны ұнатасын деп, наразылықсыз нанның қырын жеп жүрдім.."

Жаздың ыстық күнінде бір топ ауылдастар көрші ауылға жолға шығады. Белгілі бір уақыттан соң жақын жердегі өзен жағасына жайғасып, жүрек жалғамақшы болады. Араларында біреу “аш жүргенді дастарханымызға шақырып, оны тойдырып сауап жинайық” дегенді ұсынады. Сол кезде өзеннің арғы жағында демалып жатқан бір кедейді көреді. Осы аш болар деп, қасына барып оятады.
- Біздің дастарханымыздан ауыз тиіңіз. Бірге тамақтанайық, – десе, кедей:
- Жоқ, сендердің ұсынынғандарынан да ұтымды ұсыныс жасалынып, керемет жерге шақырылғанмын. – деп еш ойланбастан бас тартады.
Адамның кедей әрі үй-жайсыз екенін көріп тұрған жолаушылар “Қай жерге шақырылдыңыз? Қандай ұсыныс ол?” деп таңдана сұрайды.
- Ол Аллаһтың ұсынысы мен шақыруы. Мен оразамын.
Жолаушылар осындай ыстық күнде қалайша ораза ұстайсың, қиын емес па деп таңдана сұрайды. Сондағы кедейдің жауабы:
- Иә, оразамын. Ақыреттің ыстығына шыдай алмай азап көргенше, ыстық күні ораза ұстағанды жөн көрем.

... Ал, ужмакка бару -  нагыз бакыт. Омірде не істесен де, сол бакытка жету ушін жаса. Саффат, 60-61 аят.
                      "Жаннаттын кілті - намаз" (ХАДИС)
Омірдін жок саждесіз, сіра мані,
Козі кургап, коп бейбак жыламады.
Патшан да, пакырын да, батырын да,
Ен алдымен намаздан суралады.
 
Бермегенін Танірдін кім алады?
Кудайына карай кул куламады.
Таубе ете алмай тауірдін талайы отті,
Таудан улкен боп турып куналарі.
 
Суреміз деп омірді оте манді,
Сауыккойлар шыркады-ау ботен анді.
Жаннат кілтін жалганга калдырды да,
Бакытсыздар бакига кете барды.
С.Калиев

 Өлгенде қабірге түсетіндігінен қатты қорыққан бір бай қайтыс боларының алдында былай деп өсиет қалдырыпты: «Кім де кім мен өлгенде қабіріме бір түн қонып шықса, сол адамға байлығымның тең жартысын қалдырамын!»

Айтқандай-ақ көп уақыт өтпей бай қайтыс болыпты. Байды қабірге қоярда оның өсиеті бойынша жақындары қабірге бірге қонып шығатын адам іздестіріпті. Бірақ онымен бірге барып қонуға ел ішінен ешкімнің жүрегі дауаламаса керек. Бұған елдің жүгін тасып күнелтіп жүрген, бір құлаш арқанынан басқа түгі жоқ сіңірі шыққан бір кедей ғана көніпті.

Әлгі кедей баймен бірге қабірге түсіп жатады. Кеш бата ел аяғы саябырсығанда екі періште келіпті. Келген періштелер қабірдегі екеуге қарап: «Мына жерде екі адам жатыр екен. Біреуі - өлі, екіншісі - тірі екен. Өлісі қайда қашар дейсің, кел, тірісінен жауап алайық» деп кедей байғұсты бүкіл өмір бойғы істеген тірліктері үшін жауапқа тартса керек. «Мына арқанды қайдан алдың? Онымен не істедің? Қашан, қай жерге не апардың? Бұл өзіңдікі ме, өзгенікі ме?» деген сұрақтарға жауап берумен пақыр-екең таңды әрең атырыпты. Бір ғана арқанға жауап берем деп қиналған кедей байғұстың есі шығып, үсті-басы әбден қара терге малшыныпты. Бір ғана арқанның есебін бере алмай есі шыққан ол ертесі өзін «Байдың жарты байлығына ие болдың!» деп, құттықтай келгендерге: «Ойбай-ау, мен түгім жоқ тақыр кедей бола тұра бір ғана арқанның есебін бере алмай таңды көрер көзбен әрең атырып әбден сілікпем шықты. Сендер маған қалайша сонша байлыққа ие бол дейсіңдер?! Қой, айналайын, ондай байлықтарың бар болсын. Аулақ!» деп азар да безер болып ат-тонын ала қашқан екен.

Хиджабтағы қызды сыйла... 

«Баурасын жүрегіңді балдай нәпсі,

Тәнімді тамашалап таңдай қақшы» -

Деген ой сезілмейтін жүрісінен,

Орамал таққан қыздар қандай жақсы!


 

Қымтанып, қиналмай-ақ жандары шын,

Көрсетпей бөтен көзге ар-намысын.

Шілденің аптабына шыдайды олар,

Тозақтың жалынына жанбау үшін.



Көпшілік сырттарынан не демейді?

Ал олар соның бәрін елемейді.

Алланың разылығын іздегенді,

Адамның қаңқу сөзі бөгемейді.



Әр ісі тұнып тұрған мағынаға,

Дәл мұндай тәрбиеші табыла ма?

Жақсы ана болады олар ұрпағына,

Жақсы әйел бола алады жарына да.



Соларға қолың жетсе – бағың жанды,

Ұғасың шаттығыңның барын мәңгі,

Ұлтымның ұятының ұясындай,

Сыйлаңдар хиджаптағы аруларды.


Авторы: Қуаныш Қолхаев

 

Алла Тағала о баста адамды жаратқанда әуелі ер адамды, одан соң әйелді жаратты. Ер мен әйел арасындағы тығыз қатынастың мызғымас бірлігін, тұтастығын, бір-біріне сүйіспеншілікте болуын сақтау үшін, Алла Тағала әйелді ер адамның оң жақ қабырғасы мен етінен жаратты. Міне, адам арасындағы бауырластықтың болуы осыдан. Ер әйелді екі себепті жақсы көреді. Бірінші себебі, әйел жоғарыда айтылғандай ер адамның кабырға етінен жаратылуына байланысты болса, екінші себебі, еркектерге қарағанда әйелді өте көркем, әдемі, ерекше сұлу етіп жаратты. Бұл ер адамның әйелге деген кұмарлығын, сүйіспеншілігін үнемі сақтап қалуы үшін. Сонымен бірге, әйелдер ерлерге қарағанда нәзік жанды, үлбіреген гүлдей етіп жаратылған.
Мұның себебі еркектер әйелдерді үнемі қамқорлыққа алып жүру үшін. Әрбір пенде дүниеге келген соң өзін жаратқан Жаратушысына өмір бойы адал қызмет етіп, дүниеден өтуі тиісті. Дүниеге пәк болып келіп, дүниеден пәк болып кетуі керек. Ал, Жаратушысына адал қызмет етудің алғашқы шарты, ер адам: "Я, Алла, мені еркек етіп жаратқаныңа ризашылығымды білдіріп, шүкіршілік етемін",- десе, әйел адам: "Я, Алла, мені аса сұлу етіп, әйел, ана етіп жаратқаныңа ризамын, сол үшін шүкіршілік етемін",- деуі керек.
Міне, Алланың берген ризығына ризалығыңды білдірген соң осы берген уәдеңді әсте бұзбауың керек. Себебі, Алланың бұйрығынан артық ештеңе жоқ және болуы да мүмкін емес.
Бұл өзгеріс адам өміріне тимейді. Пайдалы болып жатса, кұба-құп көрер едік. Бұлай бола бермейді. Әйел баласы бағанағы шүкіршілік кағидасын ұмытып, әдемілікті қолдан жасаймын деген ойға көбірек ауысып, аяқ-қолдарына, бет-пішініне түрлі бояулар жағып, жағымсыз қылықгар жасайды. Жаратушыңыз сізді ондай жасандылықсыз да сұлу етіп жаратқан жоқ па?!
Халқымыз "қызға қырық үйден тыю" деп босқа айтпаған. Неге десеңіз ер балаға қарағанда қыз бала ерте есейіп, оның бойында еліктеушілік ерте пайда болады да, оның жағымды, жағымсыз жақтарын айыра алмайды. Сондықтан ненің жақсы, ненің жаман екенін үйде ата-ана, мектепте мұғалімдер айтып үнемі санасына құйып отыруы тиіс.
Және бұл бір рет айтылып ғана қоймай үнемі қайталанып отыруы керек. Қазір жастар арасында "ұят" деген ұғым тек сөз күйінде қалып, санадан алынып қалған сияқты. Ал бұл "ұят" деген сөзіміз адам баласының бойындағы өмір бойы болатын санамыздың кілті десек еш қателеспейміз. Егер осы кілтіңізді уақытша болса да жоғалтып алсаңыз, ол өміріңізге үлкен қасірет әкелері сөзсіз.
Дүниені үнемі түрлі өзгеріске түсіріп отыратын адам болса, ол осы адамды дүниеге әкелетін ана. Ана сөзі қызына өмірлік өнеге болуы тиіс. Әрине, екі жақта да дұрыс пікір, ақылды ой болса. Ал қазір керісінше, кез келген ұл, қыз ата-аналарына үстемдік жасап, әлгі жоғарыдағы ата-ананың пікірімен ешбір санаспай, айтқандарын істетуде. Міне, адасудың жолы осы. Бұған кінәлі ата-ана.Дұрыс-бұрысын біле тұра себепті дәлелдерін айтып түсіндіріп жатуда дәрменсіздік танытады. Өзге елдің әдет-ғұрпына еліктейміз, әр елдің ұлттық дәстүрі тек сол ел үшін үлгілі, қасиетті.
Халқымыз "ел боламын десең, бесігінді түзе" дейді. Ал осы бесікті түзейтін аналар. Ол үшін әрбір ана, үлгілі, көрегенді, көрікті, ақылды болуы тиіс. Ана бойында ең бастысы жоғарыдағы бір ауыз сөз "ұят" болуы керек. "Ұят" деген еңбектеген баладан бастап, еңкейген қариялар бойында өмір бойы болуға тиісті асыл қасиет. Егер осы асыл қасиет әрбір ана санасынан орын алса, әлгі түзу бесік солардьң қольнда болады. Ал түзу бесіктен қандай ұрпақ шығатыны айтпаса да түсінікті.

Осы түзу бесікке иелік етіп, болашақ ана болатын қыздарымыздың бүгінгі жай-күйі, жан сыры қандай? Бір кездердегі қысқа, тар юбка, тылтиған шалбардан өтіп, жартылай жалаңаш, кіндігін көрсеткен күйге ұшырағанына өкінемін. Бұл қазақта ешуақытта болмаған көрініс.

Бұл тек, батыс елдеріне тән, өздеріне жарасымды өмір салты. Ал етегі жабылмаған надан анадан қандай ұрпақ туады? Сонда біз келешек қоғам тізгінін кімге қалдырамыз? Мүмкін кейбір ата-аналар жағдайға қарай киіне берсін. Кейін есі кіреді ғой, қазір жас, онда тұрған не бар дейтін шығар. Бұл қате пікір, себебі, ол осы жағдайға бойын үйретіп алады.
Міне, осы оймен біздің қыздарымыз бұл күйден арыла алмайды деген ойдан аулақпын. Тек әрбір менің осы айтқандарымды өздерінің ой елегінен өткізіп, аз-кем ойланса, болғаны. Әрбір мұсылман пендесі қателеспей өмір сүруі мүмкін емес, бірақ өзгенің қатесін қайталауға және жас ұрпақты таратуға тиісті емеспіз.

Қымбатты ата-аналар, мұғалім-ұстаздар, іні-қарындастар, сіздердің менің ойыммен санасады деген ойдамын.

Кыз абзалы Кудайды колга алысты, Кыз нашары лайланып лайга тустi. Адамдарда уяттын бар, жоктыгы. Иманына арине байланысты! деп Абай атамыз айтып кеткен. менин айтайын дегеним курметти арулар казак кыздары болашак аналар! Аллахтын бизге берген жаксылыгына жаксылыкпен кайтарайык!! Аллахтын тыйм еткен харамнан сак болып онын буйрыгын орындайык!! ягни биз Аллахтын берген куранымен жане Пайгамбарымыз оган Аллахтын игилигимен салеми болсын корсеткен жолымен  куранмен суннаны мыктап устайык!!!  егерде биз осыны дурыстап угынып амал етсек ИншаАллах еки омирдин бакытын табамыз!!!  АКЫЛЫ бар адамнын барып тирелетин жери ол-ИСЛАМ (Лев Толстой) 
ГОЛЛИВУДТЫН КЫЗДАРЫНА УКСАЙМЫН ДЕП ОПЫК ЖЕП КАЛМАНЫЗДАР!!!!ПАЙГАМБАРЫМЫЗДЫ оган Аллахтын игилиги мен салеми болсын АЙЕЛДЕРИ АЛЛАХТЫН УЛГИ ЕТИП КУРАНДА ЖАЗГАН АЙЕЛДЕРИНЕН УЛГИ АЛЫНЫЗДАР!!!  

Пайғамбарымыз (с.а.с.) бір күні сахабаларына ораза ұстауды бұйырып, артынша былай деп қатаң ескерту жасады:

– Мен рұқсат етпейінше кешке ешкім ауыз ашпасын!

Елдің бәрі жаппай ауыз бекітіп, ораза ұстады. Кеш түскенде жеке-жеке
келіп, ауыз ашуға рұқсат алып жатты. Дәл осы тұста бір кісі жақындап
келіп:

– Уа, Расулаллаһ! Екі қызым күні бойы ораза ұстаған еді.
Ұялғандықтан өздері келіп сізден рұқсат сұрай алмады. Рұқсат етсеңіз,
оразаларын аяқтап, ауыздарын ашса жақсы болар еді, – деп өтініш
білдірді.

Алайда рұқсат берілмеді.

Әлгі кісі тағы екі рет келіп рұқсат сұрады. Үшінші рет келгенде Пайғамбарымыз (с.а.с.):

– Өкініштісі, олар бүгін ораза ұстаған жоқ.  Күні бойы «кісі етін
жеген» (әркімнің сыртынан өсек айтып, ғайбаттаған) адам қайтіп ораза
ұстасын?! Бар да оларға айт: егер ниет етіп ораза ұстағандары рас
болса, дереу құсып тастасын, – деді.

Әлгі кісі айтылғандарды қыздарына айна-қатесіз жеткізді. Олар
бұйрықты орындап, өздерін күштегенде кесек-кесек қан құсып жіберді.
Әлгі кісі келіп бұл жайды Пайғамбарымызға білдіргенде, ол:

– Құдіреті күшті Аллаһ тағалаға ант етейін, егер олар әлгі ұйыған
қанды құсып тастамағанда, тозақта күйдіретін от асаған болар еді, –
деді.

Иә, тек тамаққа ғана емес, тілге де, көзге де, аяққа да, қолға да ораза болса, сонда ғана ол нағыз ораза болмақ.

Әзірлеген Құдайберді Бағашар, дінтанушы

Бір жігіт әйелі құлағын жей бергеннен кейін әкесін қапқа салып, алыс тауға апарып тастайды. Әкесіне: “Кешір, жағдай осындай болып қалды. Сені үйдегілер жақтырмай жатыр. Ал мен балаларымды қайтіп тастаймын” - дейді. Әкесі оның халін түсініп: “Ешнәрсе етпейді, балам, бара ғой, тек мына қапты ала кет” - деп қапты ұсынады. Баласы: “Ой, жарықтық, мұның маған керегі не?” - дейді. Әкесі: “Е, ұлым, сен қартайып, балаларыңа керегің болмай қалғанда осы қаппен сені де осында жеткізеді” - деген екен.

Имам Ағзам Әбу Ханифаның бала кезінде еді. "АЛЛА" деген
бір жаратушының болмағанын, әр нәрсенің табиғаттан жаратылғанын мақұлдайтын,
қайда барса да ғалымдармен кездесіп айтысатын бір дінсіз адам


 жүре-жүре Куфә қаласына
да жетті!    Теріс пікірлерін айта
бастаған бұл дінсіздің, Куфа шаһарының ғалымдарымен кездесіп мәжіліс құрмақшы
болғанына күлген мұсылмандар:    - Біздің
кішкентай бір ғалымымыз бар. Егер соны жеңе алсаң білімді ғалымдарымыз сенімен
кездеседі!, - деп жауап берді. Содан кездесетін жерін және уақытын айтып
тарады.    Куфәлілер мәжіліс үйіне лық
толды. Арадан жарты сағат өткенде кішкентай ғалым әлі келмеген еді. Уақыт өткен
сайын дінсіз, өзінен-өзі кекірейіп: "Білем! Менен қорықты!". - деп
жылмаң қағып отырады.    Дәл осы кезде
кішкентай ғалым Имам-Ағзам Әбу Ханифа да кіріп келді.Дінсіз адам оған:    - Не үшін кеш қалдың кішкентай тентек?
Қорыққаныңнан кешіктің бе? - деп сұрады. Ол да:    - "Жоқ неден қорқам. Үйіміз өзеннің ар
жағында. Бер жаққа өтпекші болғанда көпірдің түсіп кеткенін көрдім. Өте
алмайтынымды білген соң сол маңайдағы ағаштарға; "дереу бір қайық болып
мені арғы жаққа өткізулерін әмір" еттім. Ағаштар да қайық болып мені
өткізді. Сондықтан кешіктім.Кешіріңіздер!" - деді.    Бұл жауапқа қарқылдап күле бастаған дінсіз
адам:


    - "Ей ақылсыз
балам-ай! Ешбір ағаш өз-өзінен қайық бола ма?" - дегенде Әбу Ханифа
шындыққа көшіп:


    - "Анығында
ақылсыз өзіңсің. Бір қайықтың өз-өзінен жасалғанын қабылдамайсың сөйте тұра
ұшы-қиырсыз, алды-арты жоқ әлемнің өзінен өзі бар болғанын қайтып қабылдап
отырсың?" Бұл тамаша тапқырлыққа таң қалып қалған дінсіз:    - "Мені байқатпай ұстадың ғой! Жә,
ондай болса көрсетші ол Алланы маған, мен де сенейін", деді. Сонда Әбу
Ханифа, бір шыны сүт алдырып, дінсізден сұрады:   - Осы май мен ірімшік қайдан шығады?   - Әлбетте, сүттен!   - Ендеше, мына шыныдағы сүттің ішіндегі май
мен ірімшікті маған көрсетіп берші! Дінсіз әбден шарасыз қалып:  - "Әрине, бұл сүттің ішнде май мен
ірімшік бар. Бірақ, көзге көрінбейді", - деді. Тапқырсынып отырғанда
тапжылтпай ұстаған ӘбуХанифа:


   - "Мына жалғыз
шынының ішіндегі сүттің май мен ірімшігінің бар екенінбіле тұрып, оны көрсете
алмайсың да мына үлкен әлемді жаратқан Алланы қайта-қайта, көрсет маған дейсің!
Бұл мүмкін бе? Сүттің ішінде қалай май болса, Алла да бұл әлемде осылайша бар,
бірақ көрсетуге болмайды", - деді.


   Бұл дәледі жауаптармен
әлі де, бір Алланың барлығына сенбей,білгірсініп отырған, адам:


   -"Соңғы сұрағыма
жауап берсең сонда барып саған жеңілгенімді мойындаймын. "Алла бар"
деп бой бермейсің ғой. Ол Алла дәл қазір не істеп жатыр? - деп сұрады. Бір
азғана ойланып қалған ғалым:


   - "Бағанадан бері
отырған мінбеден түсіңіз енді" - деді. Сұрақтың жаубын сонда берейін деп,
дінсізді төмен түсіріп, өзі мінбеге шығып:  
- "Дәл қазір Алла сен сияқты бір дінсізді мына мінбеден төмен


түсіріп, мен сияқты кішкентай бір құлын жоғары шығарды" -
деді.   Білгірсінген дінсіз аузын аша
алмай қалды. Мәжіліс үйін лық толтырғанқалың халайықтың алдына
"Кәлима-Шәһәдет" айтып дереу мұсылман болды.

Қазірде елімізде неше түрлі діни ұйымдар көкбейіп, жастарымыз соларды түсінбеседе түсінседе қабылдап, сол жаққа ден қойып жатыр.Қаншама қазақ қыздары беттерін жауып дін жолына салынып кетіп жүр.Біз ата-баба салтын ұмытып барамыз ба әлде.Дінді әр халық, әр ұлт өзінше қабылдайды гой.Мысалы бұрындары  қазақ қызы бетін жауып, басына орамал салып жүрмеген.Керісінше құндыз бөрік,  шашбаумен өріп жүрген.Ал қазіргі бетін жауып жүрген қыздармызға айтарым қателеспей өз салтымызбен жүрейік дегім келеді. Ал сіздердің ойларыныз қандай? Қазақ қаздарының бетін жауып басқаларға еліктегені дұрыспа, ойларынызды білгім келеді.

көп таңдаған..
Ерте ерте ертеде перідей сұлу бір қыз болған екен... Қыздың әдемілігіне қызығып небір бай, атақты, сынды кісілер алыс-жақын демей тек оны көру үшін келетін. Бірақ бойжеткен құда түскендердің ешбірін ұнатпай, барлық сый-сыяпатты кері қайтаратын. Сол қызға көрші тұратын бір бозбала да қызды ұнатқан екен. Әке-шешесіне жолығып, әйел етіп алмақшы болғанда, қыз оны да жақтырмай кері қайтарады. Бірнеше жыл бір күндей зуылдап өтіп шығады. Көрші бала ол жерден көшіп үйленеді, балашағалы болады. Бір күні ескі үйінің қасынан өтіп бара жатып, сол кездегі сұлу қыз есіне түседі. қыздың жағдайын далада отырған бір қариядан сұрайды. Қария гүл бақшасы бар үйге сілтеп, ол қыздың үйленгенін айтады. Жаңағы жігіт бір кездері ешкімді ұнатпай, ешкімге келісімін бермей жүрген қыздың жолдасы қандай екен деп тағы ойлайды. Қыздың үйіне жақындай бергенде, үйден шығып келе жатқан біреуді көреді; сондағы қыздың жолдасы - кішкентай, семіз, басы таз шал екен. Оның үстіне бай да емес. Қыздың таңдап жүріп қалайша мынандайға тап болып тұрмысқа шыға салған екен деп үйдің есігін қағады. Есікті ашқан қызға өзін танытып, мазалап тұрған сұрағын сұрайды. Қыз бақшадағы гүлдер арасынан ең әдемісін таңдап әкелсе ғана жауап беретінін айтады. Бірақ оның да бір шарты бар - бірден артық гүл жұлуға болмайды және таңдап жүріп артқа қайтуға болмайтынын ескертеді. Жігіт гүл бақшасына үңілген сайын бір-бірінен әдемі, көздің жауын алатын гүлдерді көреді. Бірден көзге үлкен сап-сары гүл түседі. Іздегенім осы деп гүлді жұлып алайын десе, көзіне енді қызыл гүл ілінеді. Сарыны тастап, қолын қызыл гүлге соза бергенде, бір-екі қадам алда әдемі көк гүлшанағының өсіп тұрғанын көреді. Осылай жүріп жігіт гүл таңдай алмай бақшаның соныңа қалай жеткенін байқамай да қалады. Қайткен күнде де бір гүлді жұлу керек болғандықтан, амалы қалмай кезкелген гүлді жұла салып қызға әкеледі. Бақшаның ең әдемі гүлін алып келуі керек болған жігіттің қолында солуға бет алған әрі жапырағы түскен гүлді көрген қыз былай дейді: “Көрдің ба бақшадағы гүл сияқты алда бұдан да жақсысы кездесер деп тұрғанда өмір өтті да шықты.”

Көптен бері кездеспеген досымен ойда-жоқта базарда ұшырасты. Қасына әйелін ерткен Ғалымжан саудагерден құрма сатып алып тұр екен. Қолында аузы мұрнынан шыға тыңқиған екі сөмкесі бар. Асанды көргенде сәл аңтарылып қалды да, лезде қуанып ол да құшағын жайып амандаса кетті. Үшеуі қал-жағдай сұрасып қауқылдасып қалды.
- Иә, қайдан сөмкелеріңді арқалап?
- Оразаға дайындық қой, қонақтарды ауызашарға шақырсақ па деп едік..
- А-а, ауыз бекіткен екенсіңдер ғой.
- Иә, өзің ше?
- Шынымды айтсам, сол менің ойыма да келмепті. Оның үстіне жұмысбастылық дегендей.
- Е-е, мен де басында жұмысыма кедергі келтірер деп қорқақтап едім, сөйтсем оным бекер екен. Жарайды, былай істейік, кездеспегелі көп болды. Жол үсті әңгімелесіп тұрғанымыз жараспас. Сен одан да кешкісін үйге ауызашарға кел. Қонағым бол.
Бірақ Асан дереу тартынды:
- Мен қайтіп барам? Өзім ораза ұстамай, ораза ұстағандардың тамағын қалай жеймін. Қой, басқа уақытта барайын.
- Жоқ,-деп оған Ғалымжан көнер болмады,-қайткенде де келесің, қонағым боласың. Екеуміз күнде кездесе бермейміз,-деп тұрып алды.
Асан амалсыз баратын болып келісті. Бірақ іштей өзін жайсыз сезініп әлек. Қап, ыңғайсыз болмас па екен. Жоқ, үйден тамақтанып барып, ол жерде асқа қол созбай жай ғана отырғаным жөн бе? Бірақ оған досы көне қоя ма? Бірге оқыған, бірге әскерде болған досының мінезі өзіне сыралғы. Шаңырағына бас сұққан адамды қайткенде де көңіліндегідей күтпей жібермейді. Намазға жығылғалы баяғы сырамен сыйлайтын әдетін дереу тастаған. Қап, ойда-жоқта досының үйіне ауызашарға баратыны қызық болды бәрінен.
Әне-міне дегенше кеш те таяп, Асан өзіне таныс үйге беттеді. Бірақ әлі де көңілі қобалжулы. Бұрын-соңды ауызашарға барып көрмегендіктен ол жердегі отырысты біртүрлі елестете алар емес.
Сыртқы есік ашық тұр. Босағадағы әртүрлі аяқкиімдер келген қонақтардыкі екенін аңғартуда. Есіктен басын сұғар-сұқпас досы бұны ақжарқын пейілмен қуана қарсы алды. Сырт киімін іліп, дереу төргі бөлмеге бастады. Іште төрге қарай созылған кең дастархан көздің жауын алатын не түрлі дәмге толып тұр. Қонақтармен қол алысып амандасып, өзіне көрсетілген орынға отырды. Таныстық басталғанда ең әуелі таңғалғаны келген қонақтардың түрлі мамандық иелері екендігі болды. Бәрі де жұмыстағы кісілер. Төрде отырған жасы үлкен кісі сотта істейтіндігін айтты. Әйелі дәрігер екен. Ал бергі екеуі банкта істейтіндіктерін айтты. Мұғалім, журналист, әкімдікте істейтін қызметкерлер де отырды. Әңгіме ораза жайында өрбіді. Жасы үлкен кісі әңгімесін:- Қазақ «Оразалымен оттас бол, имандымен жолдас бол» дейді, өз басым ораза ұстай бастағаныма 3-4-ақ жылдың жүзі болды,- деп бастады. – Апам марқұм менің бала күнімде жазда ораза ұстағаны есімде. Күн ұзақ. Уақыт өте қоймайды. Ораза ұстағанымды ешкімге айтушы болмаңдар деп қоятын. Біз ол кезде ойын баласы болғандықтан ештеңенің байыбына бармаппыз. Кейін білдік, сол кездерде барынша жасырып ораза ұстаған екен ғой жарықтық. Сол кездегі Құдайсыздардың қысымына, күннің ұзақтығына, кәрілігіне қарамастан қысы-жазы оразасын үзбеген сол кісілердің иманы мен шыдамдылығы не деген мықты болған десейші. Біз тек енді-енді ғана бет бұрдық. Қайбір жылы жаңа жыл мен ораза қатар келіп, қылмыс атаулының сол жолы күрт азайғаны есімде.
Оның сөзін әйелі іліп әкетті:- Мен отағасына ораза ұстаңыз деп айтып келе жатқалы қашан. Оразаның қасиетін енді-енді ғана өзі сезіп келеді. Көненің білгірлері дәрі ішкенше екі-үш күн ашыққанды жөн көреді екен. Советтік кезде «Ораза, намаз – тоқтықта» деп ысырып сөйлеп мән бермей келдік қой, негізі ораза ұстау үшін тоқ болу міндетті емес. Өмір бойы қара су мен қара құрманы талғажу етіп жұпыны өмір сүрген Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) тоқтықтан ораза ұстады ғой дейсіз бе?! Қайта аурудың көбі асқазанға дамыл бермеуден, тоқтықтан, дұрыс тамақтанбаудан туады. Мәселен, ислам дініндегі тамақтану әдебі қандай керемет! «Ашықпай тұрып дастарханға отырма, аса тойынбастан түрегел», «Тамақтанғанда асқазанды үшке бөліңіздер: ауаға, суға, асқа», «Тамақты сәл суытып, ал суды отырып ішіңіздер» деген Пайғамбарымыздың (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) хадистері мәдениеттілікпен қоса денсаулық тұрғысынан да өте пайдалы. Пайғамбарымыздың кезінде сырттан Мәдинаға келген бір дәрігер ел ішінен емдерге ауру адам таппай дал болыпты. Сөйтсе сахабаларымыз тамақтанғанда, осы жайттарды берік ұстанады екен. Қазіргі медицина да расымен осыны айтуда.
Әңгіменің желісімен мұғалім кісі қажылыққа барғанда құрма жайлы естіген біраз қызықты мәліметтерін айтты. «Жаңа сіз айтып өткен бұл құрманы Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) жақсы көрген. Құрма өзі бірнеше түрге бөлінеді. Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) әсіресе «барни» деген ең сапалысын ұнатып, сахабаларын құрма, зәйтүн секілді жеміс ағаштарын егуге, баптап, күтуге шақырған. Осы құрма секілді жемістерді сол кезде адамдар бір-біріне сыйлыққа да жібереді екен. Айша анамыз әркез Пайғамбарымызға (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) бал шәрбәті мен құрма шырынын жасап берген. Кеудесі яки жүрегі ауырған сахабасын Тайыфтағы дәрігерге жолдап тұрып Пайғамбарымыз (саллаллаһу алайхи уәсәллам) «Мәдинадағы «Ажуа» құрмасының жетеуін дәнімен қоса езіп, кеудеңе жақсын, шипасы мол, ол бұны жақсы біледі» деп құрманың емдік қасиетін түсіндірген. Өзі жас құрмамен не сумен ауыз ашқан. Жаңа туылған сәбилердің таңдайына осы құрмадан жағып, дұға жасаған екен. «Кешкі асты тастамаңдар, ештеңе таппасаңдар, тым болмаса бір уыс құрма жеңдер» деп, құрманың тойымдылық қасиетіне де көңіл аудартқан. Құрма ағашы үнемі жасыл түсін сақтап, жемісі, жапырағы, бұтағымен қоса барлық нәрсесі кәдеге асатын болғандықтан, оның берекетін Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) мүминнің берекетіне ұқсатып, мұсылман адам да осы құрма тәрізді маңайына өте пайдалы десе керек».
Одан кейінгі әңгімелерде халықтың ұлттық негізге оралуы, рухани тазалық, имандылық, ата-баба дініне құрмет, ауызашар берудің ел ішінде игі дәстүрге айналып келе жатқаны, тағы біраз оң бетбұрыстар сөз етілді.
Асан тек құлақ салып тыңдаумен болды. Айтылғандардың барлығы да жанға жағымды, көкейге қонымды-ақ. Мынандай мәнді отырысқа келгеніне іштей қуанды, бұндай жайттарға өзінің бұрын-соңды қалай мән бермей келгеніне таңғалды. Оған отырғандардың уақыт кіргенін күтіп, бір мезгілде дұға оқып құрмамен ауыз ашуы, әр тағамды жаңа қолға алғандай аса бір тәбетпен жеуі, үлкен-кіші демей, лауазымына да қарамастан бір-біріне ізет білдіруі, дастархан үстіндегі дәмді ас пен қатар айтылған тұшымды әңгімелер, үй иелерінің ілтипат-ықыласы, қонақтарын шығарып салып қайта-қайта қимай қоштасқаны – бәрі де ерекше әсер етті. Ораза адамдардың бір-біріне деген бауырластығын арттыратындай. Ораза дастархандағы несібелерге құрметпен қарауды ұқтыратындай. Ораза адам жанын тазартып, керемет рухани ләззат сыйлайтындай!
Кетерде мешітте таратылды деп Ғалымжан берген ораза жайлы шағын кітапшаны үйіне жетіп оқығанша асықты. Үйге келісімен ең әуелгі ісі бас алмай жаңағы кітапшаны оқып шығу болды. Оразаның денсаулыққа пайдасы өз алдына, оның Құдай сүйген теңдессіз құлшылық екеніне, сауабының молдығы жайлы көптеген мәліметтерге қанықты. Құран аяттары мен Пайғамбар хадистерін көңіліне тоқыған сайын қасиетті Рамазан айының бастапқы күндерін өткізіп алғанына іштей өкінгендей болды, бірақ оразаның қалған сауабынан құр қалғысы келмеді.
Жатарда «Иә, Аллам, ертең ораза ұстасам деген ниетімді қабыл ала гөр!» деп күбірлеген күйі ұялы телефонының сағатын мұқият түрде сәресі уақытына қойды…

40 ХАДИС
• 1 -« إنَّماَ الأَعْمَالُ بالنِّيَّاتِ ، وإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى ، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إلَى اللهِ وَرَسُولِهِ ، وَمَنْ كاَنَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصيِبُهَا، أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إلَى مَا هَاجَرَ إليْهِ »
«Шын мәнінде амалдар тек қана ни¬ет¬тер¬ге бай¬ла¬ны¬сты. Әркімнің ниеті қандай бол¬са, та¬бы¬сы да сол. Кімде-кімнің хиж¬ра¬ты, Аллаһ пен елшісі (ризалығы) үшін бол¬са, оның хиж¬ра¬ты Аллаһ пен елшісі үшін жасалған болады. Ал, кімде-кім дүниеге қол жеткізу үшін, не болмаса қандайда бір әйелге үйлену үшін хижрат жасаса, оның хиж¬ра¬ты да сол көздеген мақсатта бо¬ла¬ды»

2 - «إِنَّ اللهَ لاَ يَنْظُرُ إِلَى أَجْسَامِكْم ، وَلاَ إِلَى صُوَرِكُمْ ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ »
«Шын мәнінде Аллаһ Тағала сендердің дене - бітімдеріңе немесе түр-тұрпаттарыңа емес жүректеріңе және жүректегі қалауларыңа қарайды»

3 - « مَنْ رَدَّ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ، رَدَّ اللَّهُ عَنْ وَجْهِهِ النَّارَ يَوْمَ القِيَامَةِ »
«Кімде-кім, діндегі бауырының ар-намысын оны ғайбаттаушыға қарсы қорғап, бауыры жайлы айтылған ғайбат сөзге келіспей, кері қйтарса, Аллаһ тағала да қиямет күні (оның жүзіне төнген Тозақ отын кері қайтарып,) оның жүзін Тозақ отынан қорғайды»

4- « لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِياً مِنْ ذَهَبِ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلاَّ التُّرَابُ ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ »
«Адамбаласының алтынға толы бір сайы болса да, дәл сондай алтынға толы тағы бір сайының болғанын қалайды. Оның аузын топырақтан басқа еш нәрсе толтыра алмайды. Бұған қарамастан Аллаһ Тағала тәубеге келген құлының тәубесін қабыл етеді»

5 - «أُنْظُرُوا إلَى مَنْ هَوَ أَسْفَلُ مِنْكُمْ وَلاَ تَنْظُرُوا إلَى مَنْ فَوْقَكُم فَهُوَ أَجْدَرُ أَنْ لاَ تَزْدَرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ»
«Дүниелік мүмкіндіктер (денсаулық, байлық, атақ-даңқ, мақам-мәнсап және т.б.) тұрғысынан алғанда өздеріңнен жоғары (үстем) болғандарға емес, төмен болғандарға қараңдар. Өйткені бұл (ұстаным) сендерді Аллаһтың берген нығметтерін азсынудан сақтайтын ең жақсы ұстаным»

6- « لا يَتَمَنِّيَنَّ أَحَدُكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ أَصَابَهُ ، فَإِنْ كَانَ لاَ بُدَّ فَاعِلاً فَلْيَقُلْ : اللَّهُمَّ أَحْيَنيِ مَا كَانَتْ الْحَيَاةُ خَيْراً لِي وَتَوَفَّنيِ إِذَا كَانَتِ الْوَفاَةُ خَيْراً لِي »
«Ешкім басына келген қайғы-қасіретке бола өлуді тілемесін. Егер де өлімді тілеуден басқа амал қалмаса: "Уа Аллаһым! Мен үшін өмір сүру қайырлы болса, өмірімді жалғастыр. Егер өлім қайырлы болса, жанымды ал" -деп айтсын.»

7- « إِنَّ الصَّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَصْدُقُ حَتَّى يُكتَبَ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقاً ، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّاباً »
«Расында туралық адамды ізгілікке, ізгілік жәннатқа жетелейді. Кісі әрдайым тура болып, туралықты іздеп, оны өмірлік ұстанымы қылса Аллаһтың әмірімен турашылдардың қатарына жазылады. Жалғандық адамды азғындыққа(арсыздыққа, күнәға), азғындық жаһаннамға жетелейді. Кісі үнемі жалған сөйлеп, өтірік айтуға әуестенсе, соңында Аллаһтың жарлығымен өтірікші кәззаптардың (суайттардың) қатарына жазылады.»

8- « اتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتَ وأَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الْحسنةَ تَمْحُهَا، وخَالقِ النَّاسَ بخُلُقٍ حَسَنٍ »
«Қайда жүрсеңде Аллаһтан қорқып, бұйрықтарын құрметте! Әр бір күнәдан кейін дереу, оны жуып-шаятын жақсылық жаса. Адамдармен қарым-қатынаста көркем мінезді бол!»

9- « اتَّقُوا اللَّهَ ، وَصَلُّوا خَمْسَكُمْ ، وَصُومُوا شَهْرَكمْ ، وَأَدُّوا زَكَاةَ أَمْوَالِكُمْ ، وَأَطِيعُوا أُمَرَاءَكُمْ ، تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْ »
«Аллаһтан қорқыңдар, еш уақытта тақуалық шеңберінен шықпаңдар! Бес уақыт намаздарыңды оқып, Рамазан айының оразасын ұстаңдар! Дүние-мүліктеріңнің зекетін беріңдер! Басшыларыңа бойұсыныңдар! Осы айтылғандарды бұлжытпай орындайтын болсаңдар сөзсіз Раббыларыңның жәннатына кіресіңдер»

10- «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ»
«Көп адамдардың қадір-қасиетін біле бермейтін екі үлкен нығмет - денсаулық және бос уақыт»

11- «يَتْبَعُ الميَْتَ ثَلاَثَةٌ: أهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ اِثْنَانِ وَيَبْقَى وَاحِدٌ: يَرْجِعُ أهْلُهُ وَمَالُهُ، وَيَبْقَى عَمَلُهُ»
«Мәйіттің соңынан қабірге дейін үш нәрсе еріп барады: Отбасы (жақын туыстары), дүние-мүлкі және амалы (жақсы-жаман істеген істері). Бұлардың екеуі кері қайтып, біреуі қалады; Жақындары мен дүние-мүкі оны тастап қайтады да, амалы онымен бірге қалады»

12- «الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ ، وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ ، وَرَمَضَانُ إِلَى َرمَضَانَ مُكَفِّرَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ إِذَا اِجْتنَِبَتِ الْكَبَائِرُ»
«Бес уақыт намаз (оқу), жұма (намазынан) кейін келесі жұма (намазын) оқу және Рамазан айының оразасынан кейін келесі Рамазан айының оразасын ұстау үлкен күнәлар жасалмаған жағдайда, осы аралықтарда жасалған күнәлардың кешірілуіне себеп болады»

13- «حَقُّ الْمُسْلِمِِ عَلَى الْمُسْلِمِ خَمْسٌ : رَدُّ السَّلاَمِ ، وَعِيَادَةُ الْمَرِيضَ ، وَاتِّبَاعُ الْجَنَائِزِ ، وَإِجَابَةِ الدَّعْوَةِ ، وَتَشْمِيَتِ العَْاطِسِ»
«Мұсылманның мұсылман бауырының алдында бес міндеті бар: Сәлем қайтару, науқастың көңілін сұрау, жаназаға қатысу, шақырғанда бару және түшкіргенге "ярһамукаАллаһу" (Аллаһ сені рақымына бөлесін) деп айту»

14- «كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ »
«Әр бір игі іс - садақа».

15- « عُرِضَتْ عَلَيَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ ، فَلَمْ أَر كَاليَوْمِ فيِ الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ، وَلَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً ، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيراً »
«Маған жәннат пен тозақ көрсетілді. Дәл бүгінгі күндегідей жақсылық пен жамандық атаулыны еш көрген емеспін. Егер менің білгендерімді білсеңдер, аз күліп, көп жылар едіңдер»

16- « اَلْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ »
«Сен кімдерді жақсы көрсең, солармен бірге боласың»

17- « مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ »
«Кімде-кім бір жақсылыққа бастама болса, өзінен кейін сол жақсылықты жасағандардың алған сауабындай сауап алады.»

18- « لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ »
«Еш біреуің өзі үшін жақсы көріп, қалаған нәрсесін мұсылман бауыры үшін де қаламайынша толық иман еткен болып саналмайды.»

19- « مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكِراً فَلْيُغيَِّرُهُ بِيَدِهِ ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ »
«Кімде-кім бір жамандық көрсе, оны қолымен түзетсін. Егер оған шамасы келмесе, тілімен түзетсін. Тілімен де түзете алмаса, жүрегімен түзетуге тырыссын (сол жамандықты жүрегімен қаламай, оған жағымсыз бір іс деп қарасын), бұл да иманның ең әлсізі (ең төмеңгі дәрежесі)»

20- « لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ ، وَلَكِنَّ الْغِنَى غِنَى النَّفْسِ »
«Нағыз байлық - дүниенің ағыл-тегіл көптігі емес. Нағыз байлық - жан-дүниенің байлығы (Яғни, барға қанағат етіп, әрі ешкімге мұқтаж болмай күн кешу)»

21- «كُلُوا وَتَصَدَّقُوا وَالْبَسُوا في غَيْرِ إسْرَافٍ وََ مَخِيلَةٍٍ»
«Ысырап пен тәкәппарлық етпестен ішіңіз, жеңіз және садақа беріңіз».

22- « آيَةُ المُنَافِقِ ثَلاَثٌ: إِذَا حَدَّثَ كَذِبَ ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ ، وإِذَا اُؤْتُمِنَ خَانَ »
«Екі жүздінің белгісі үшеу - сөйлегенде өтірік айтады, уәде берсе, орындамайды (сөзінде тұрмайды) және аманатқа қиянат жасайды.»

23- «الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسانِهِ وَيَدِهِ ، وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ ما نَهَى اللَّهُ عَنْهُ »
«Шынайы мұсылман - тілімен және қолымен өзге мұсылмандарға зиянын тигізбеген мұсылман. Нағыз муһажір - Аллаһ тағаланың тыйғандарынан толықтай тйылған муһажір.»

24- «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِن كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضاً » وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ»
«Мүмін мен мүмін, бөлшектері бір-бірін сүйеп тұрған ғимарат секілді" - деп айтып тұрып, екі қолының саусақтарын бір-біріне айқастырды»

25- « مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ ، مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى »
«Мүміндер, бір-біріне деген сүйіспеншілік, мейірім және жанашырлықта бір бүтін денеге ұқсайды. Өйткені сол дененің бір мүшесі ауыратын болса, қалған мүшелерінің де ұйқысы қашып әрі ыстығы көтеріліп, оның мұңына ортақ болары сөзсіз»

26- « المُسْلِمُ أَخُو المُسْلِمِ ، لاَ يَظْلِمُهُ ، وَلاَ يُسْلِمُهُ ، مَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللَّهُ فِي حَاجَتِهِ ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبةً فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ بِهَا كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يوْمَ الْقِيامَةِ ، ومَنْ سَتَرَ مُسْلِماً سَتَرهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ »
«Мұсылман мұсылманның бауыры, оған әсте зұлымдық жасамайды және оны (дұшпанына қарсы) жалғыз тастап кетпейді. Кімде-кім (мұсылман) бауырының қажетін өтесе, Аллаһ тағала да оның қажетін өтейді. Кімде-кім мұсылман бауырын бір қиыншылықтан құтқарса, Аллаһ тағала оны қиямет күнінің бір ауыртпалығынан (қиямен күні басына келетін қиындықтардың бірінен) құтқарады. Сондай-ақ, кімде-кім мұсылманның айыбын жасырса, Аллаһ тағала да қиямет күні оның айыбын жасырады»

27-« مَنْ خَرَجَ فيِ طَلَبِ العِلمِ ، فَهُوَ فيِ سَبيِلِ اللَّهِ حَتىَّ يَرْجِعَ »
«Кімде-кім білім ізденіп жолға шықса, қайтып оралғанша Аллаһ жолында болады».

28-« لاَ يُلْدَغُ الْمُؤمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ »
«Шынайы мүмін - бір іннен (жылан немесе улы жәндіктің інінен) екі рет қатарынан шағылмайды (яғни, бір қатені екі рет қайталамайды)»

29-« مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ، فَلاَ يُؤْذِ جَارَهُ ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ، فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْراً أَوْ لِيَسْكُتْ »
«Кімде-кім Аллаһқа және ақырет күніне сенсе, көршісіне жақсылық жасасын. Кімде-кім Аллаһқа және ақырет күніне сенсе, қонағын құрметтеп, жылы шырай танытсын. Сондай-ақ, кімде-кім Аллаһқа және ақырет күніне сенетін болса, жақсы сөз айтсын немесе үндемесін»

30-« كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ، وَالْأَمِيرُ رَاعٍ ، وَالرَّجُلُ راعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ زَوْجِهَا وَوَلَدِهِ ، فَكُلُّكُمْ رَاعٍ ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ »
«Әр қайсыларың бақташысыңдар және (барлықтарың) қоластындағыларың үшін жауаптысыңдар. Ел басы бір бақташы және қоластындағылар (халқы) үшін жауапты. Ер адам отбасы, бала-шағасының бақташысы және солар үшін жауапты. Әйел ерінің шаңырағының бақташысы және сол үшін жауапты. Қызметші де қожайынының дүние-мүлкінің бақташысы және сол үшін жауапты. Қысқасы әр қайсыларың бақташысыңдар және қоластындағыларың үшін жауаптысыңдар»

31-« لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا ، وَيَعْرِفْ شَرَفَ كَبِيرِنَا »
«Кішілерімізге мейірім (жанашырлық), үлкендерімізге сый-құрмет танытпаған бізден емес»

32- « تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ لِأَرْبَعٍ : لِمَالِهَا ، وَلِحَسَبِهَا ، وَلِجَمَالِهَا ، وَلِدِينِهَا ، فَاظْفَرْ بِذَاتِ الدِّينِ تَرِبَتْ يَدَاكَ »
«Әйел - байлығы, шыққан тегі, көркі және діндарлығы үшін некеленеді. Олай болса, діндар болғанды таңдағын, сонда нағыз бақытқа кенелесің (әйтпесе саныңды соғып қаласың)»

33-« كُنْ في الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَريِبٌ ، أَوْ عَابِرُ سَبيِلٍ »
«Бұл дүниеде бір ғаріп (бөтен адам) немесе жолаушы секілді болғын»

34-« مَاذِئْبَان جَائِعَانِ أُرْسِلاَ فِي غَنَمِ بِأَفْسَدَ لَهَا مِنْ حِرْصِ الْمَرْءِ عَلَى الْمَالِ وَالشـَّرَفِ لِدِينِهِ »
«Дүниеқұмар және мәнсапқұмар адамның өз дініне келтіретін зияны, бір отар қойға шапқан (түскен) екі аш қасқырдың келтірген зиянынан әлде қайда көп болады»

35-«ثَلاَثُ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٌ لاَ شَكَّ فِيهنَّ : دَعْوَةُ الْمَظْلُومِ ، وَدَعْوَةُ الْمُسَافِرِ ، وَدَعْوَةُ الْوَالِدِ عَلَى وَلَدِهِ »
«Үш түрлі адамның дұғасы шүбәсіз қабыл болады: Зұлымдыққа ұшыраған адамның дұғасы, жолаушының дұғасы және ата-ананың баласы үшін жасаған дұғасы»

36-« أَكْمَلُ المُؤْمِنِينَ إِيمَاناً أَحْسَنُهُمْ خُلُقاً ، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِم »
«Мүміндердің иман тұрғысынан ең кәмілі - мінез-құлқы ең жақсы болғандар. Ең жақсыларың - әйелдерімен жақсы қарым-қатынаста болғандарың»

37-« مَنْ أَطَاعَنيِِ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ ، وَمَنْ عَصَانيِ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ ، وَمَنْ يُطِعِ الأَمِيرَ فَقَدْ أطَاعَنيِ ، وَمَنْ يَعْصِ الْأَمِيرَ فَقَدْ عَصَانِيِ »
«Кімде-кім маған бойұсынса, Аллаһқа бойұсынған болады. Ал, кімде-кім маған қарсы келсе, Аллаһқа бағынбаған болады. (Ал, кімде-кім маған бойұсынудан бас тартса, Аллаһқа бойұсынбаған болады). Сондай-ақ, кімде-кім басшысына бағынса, маған бағынған болады. Ал, кімде-кім басшысына бағынбаса, маған бағынбаған болады»

38-«مَنْ لاَ يَرْحَمْ لاَ يُرْحَمْ»
«Мейірімділік танытпағанға, мейірімділік көрсетілмейді»

39-«أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فيِ الْجَنَّةِ هَكَذَا » وَأَشَارَ بِالسَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى ، وَفَرَّجَ بَيْنَهُمَا »
«Жетімге қамқорлық еткен адамға жәннатта дәл осындай жақын боламын»- деп, сұқ саусағы мен ортаңғы саусағының арасын сәл ғана ашып көрсетті.»

40-«لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فيِ قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ» فَقَالَ رَجُلٌ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَناً ، وَنَعْلُهُ حَسَنًا قَالَ: « إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الجََمَالَ الْكِبْرُ بَطَرُ الحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ»
«Жүрегінде шаңның тозаңындай тәкаппар болған адам жәннатқа кіре алмайды» - дегенде бір кісі Оған (с.а.у.): «Бірақта адам үстіндегі киімі мен аяқ киімінің жарасымды да әдемі болғанын қалайды ғой?» - деді. Сонда пайғамбарымыз (с.а.у.): «Шынында Аллаһ тағала Жәмил (Аса көркем, және барлық әсемдіктің жалғыз жаратушысы) көркемдікті жақсы көреді. Ал тәкаппарлық болса, ақиқатты мойындамау мен адамдарға менсінбеушілік